Να ακυρωθεί το μνημόνιο συνεργασίας Εθνικού Αστεροσκοπείου Αθηνών (ΕΑΑ) με το ΕΛΚΑΚ, καμία εμπλοκή σε στρατιωτικά/πολεμικά ερευνητικά προγράμματα εγχώρια ή διεθνή. Καμία αξιοποίηση του ΕΑΑ σε πολεμικούς σκοπούς, αποφάσισε με έκτακτη γενική συνέλευσή του ο Σύλλογος Προσωπικού ΕΑΑ (ΣΠΕΑΑ), τονίζονται ότι θα αγωνιστεί ώστε να διασφαλιστεί πως η έρευνα στο ΕΑΑ θα μείνει μακριά από πολεμικές εφαρμογές, ακόμα κι αν αυτές βαφτίζονται «αμυντικές», με ανάλογη προσθήκη στον εσωτερικό κανονισμό του ΕΑΑ, και με παρέμβαση του σωματείου σε τυχόν διεξαγωγή τέτοιων προγραμμάτων.
Η συνέλευση πραγματοποιήθηκε με αφορμή την υπογραφή μνημονίου του ΕΑΑ με το Ελληνικό Κέντρο Αμυντικής Καινοτομίας (ΕΛΚΑΚ).
ΑΠΟΦΑΣΗ ΕΚΤΑΚΤΗΣ ΓΕΝΙΚΗΣ ΣΥΝΕΛΕΥΣΗ ΣΠΕΑΑ
Στις 16 Δεκεμβρίου 2025, το Εθνικό Αστεροσκοπείο Αθηνών υπέγραψε μνημόνιο συνεργασίας με το Ελληνικό Κέντρο Αμυντικής Καινοτομίας (ΕΛΚΑΚ). Η υπογραφή έγινε υπό την παρουσία του Υφυπουργού Ανάπτυξης κ. Καλαφάτη και εκπρόσωπου του Αρχηγού ΓΕΕΘΑ.
Το ΕΛΚΑΚ είναι μία Ανώνυμη Εταιρεία, που λειτουργεί υπό το Υπουργείο Εθνικής Άμυνας και έχει σκοπό να αποτελέσει τον πυρήνα ενός ερευνητικού οικοσυστήματος αμυντικής τεχνολογίας και τεχνολογίας διττής χρήσης. Θα λειτουργεί -όπως το ίδιο αναφέρει- ως ο ενδιάμεσος κρίκος ανάμεσα σε ιδιωτικές εταιρείες, Ερευνητικά Κέντρα, Πανεπιστήμια και τις Ένοπλες Δυνάμεις, προκειμένου να ερευνώνται διάφορες τεχνολογίες με στρατιωτικές εφαρμογές.
Τα παραπάνω συμβαίνουν, ενώ βρισκόμαστε σε έναν κόσμο όπου αυξάνονται συνεχώς οι πολεμικές συρράξεις και οι στρατιωτικοί εξοπλισμοί. Ήδη, ΗΠΑ και Ρωσία διεξάγουν πολέμους, η Ευρωπαϊκή Ένωση, η Κίνα και άλλες χώρες αυξάνουν ραγδαία τις στρατιωτικές τους δαπάνες. Δεν ξέρει κανείς από που να πρωτοξεκινήσει: πολεμικές συρράξεις ή επιχειρήσεις σε Ιράν, Ουκρανία, Παλαιστίνη, Συρία, Βενεζουέλα, Σουδάν, καθώς και πολλές άλλες χώρες όπου μπορεί να υπάρξει σύρραξη το επόμενο διάστημα. Οι ιμπεριαλιστικοί ανταγωνισμοί δεν σταματούν με τίποτα, φαίνεται ξεκάθαρα ότι μόνο εντείνονται.
Παράλληλα, ο πόλεμος, υπαρκτός ή επικείμενος, χρησιμοποιείται για την οικονομική ανάπτυξη, μέσω της ανάπτυξης της πολεμικής βιομηχανίας. Αλλά δεν πρέπει να ξεχνάμε ότι στους πολέμους που γίνονται αυτή την στιγμή, σκοτώνονται πολλές χιλιάδες άνθρωποι κάθε μήνα, προκειμένου να αυξηθούν τα κέρδη των λίγων.
Στον προτεινόμενο προϋπολογισμό της Ευρωπαϊκής Ένωσης, οι δαπάνες για στρατιωτική έρευνα και ανάπτυξη μέσω του Ευρωπαϊκού Ταμείου Ανταγωνιστικότητας (ECF), που θα περιλαμβάνει πλέον και το European Defense Fund, απογειώνονται στα 131 δις € από 7 δις την προηγούμενη επταετία. Επίσης, το νέο Horizon FP10 (2028-2034) έχει προϋπολογιστεί στα 175 δις € (το προηγούμενο ήταν 96 δις €), με σχεδιασμό μεγάλο μέρος από αυτά να χρηματοδοτήσουν τεχνολογίες διττής χρήσης (δηλαδή να περιέχουν και στρατιωτικές και πολιτικές εφαρμογές). Φαίνεται ξεκάθαρα ότι η Ευρωπαϊκή Ένωση δημιουργεί τις συνθήκες για την τόνωση της οικονομίας της μέσω του πολέμου, και προετοιμάζεται για πόλεμο (γιατί όλοι αυτοί οι πύραυλοι κάπου θα πρέπει να πέσουν…), και θέλει η επιστημονική έρευνα να είναι μέρος αυτής της πολεμικής προετοιμασίας.
Μέσα σε ένα τέτοιο περιβάλλον, μαθαίνουμε ότι το ΕΑΑ υπέγραψε μνημόνιο συνεργασίας με το ΕΛΚΑΚ, με στόχο να χρησιμοποιηθεί η εργασία μας, η επιστημονική έρευνα και οι υπηρεσίες που παράγουμε εμείς οι εργαζόμενοι του ΕΑΑ, για την ανάπτυξη της πολεμικής βιομηχανίας και για πολεμικούς σκοπούς. Αυτή η είδηση έρχεται να προστεθεί σε μια γενικότερη αλλαγή στη φυσιογνωμία της έρευνας σε ακαδημαϊκά ιδρύματα και ερευνητικά κέντρα της Ελλάδας, όπως φαίνεται για παράδειγμα στην προσπάθεια της διοίκησης του ΕΜΠ να καταργήσει την απαγόρευση της συμμετοχής του ιδρύματος σε έργα για πολεμικούς σκοπούς (που ισχύει εδώ και 3 δεκαετίες), και στη σύναψη μνημονίων συνεργασίας πολλών ιδρυμάτων με το ΕΛΚΑΚ.
Παρόλο που η ανακοίνωση αναφέρεται σε συνεργασία ΕΑΑ/ΕΛΚΑΚ για «τις ανάγκες της εθνικής άμυνας και ασφάλειας», φοβόμαστε ότι τίποτα δεν μας διασφαλίζει ότι η όποια στρατιωτική εφαρμογή της εργασίας μας θα χρησιμοποιηθεί μόνο για την άμυνα της χώρας μας και όχι σε πολεμικές συρράξεις και επεμβάσεις. Η αποστολή οπλισμού των ελληνικών Ενόπλων Δυνάμεων στην Ουκρανία, η αντιαεροπορική συστοιχία Patriot στην Σαουδική Αραβία (που χρησιμοποιήθηκε στον πόλεμο ΗΠΑ/Ισραήλ με το Ιράν), η αποστολή φρεγατών στην Ανατολική Μεσόγειο και στην Ερυθρά Θάλασσα, μάλλον το αντίθετο αποδεικνύουν. Άλλωστε, τα στρατιωτικά ερευνητικά προγράμματα του ΝΑΤΟ και της ΕΕ οργανώνονται έτσι, ώστε τα αποτελέσματά τους να διαχέονται σε όλες τις χώρες-μέλη του ΝΑΤΟ. Όσο για την «άμυνα» της χώρας, κι εκεί έχουμε τις επιφυλάξεις μας: πόσες φορές δεν έχουμε ακούσει να χαρακτηρίζεται ως «άμυνα» και «φύλαξη συνόρων» ο εντοπισμός μεταναστών σε βάρκες στο Αιγαίο (με το ΕΑΑ δυστυχώς να έχει εμπλακεί στο παρελθόν σε σχετικό έργο) και στον Έβρο, με στόχο τη βίαιη, πολλές φορές φονική, παράνομη επαναπροώθηση (push backs) εκτός Ευρώπης;
Εμείς οι εργαζόμενοι/ες/α του Εθνικού Αστεροσκοπείου Αθηνών θέλουμε η επιστημονική μας εργασία να είναι ωφέλιμη για την κοινωνία συνολικά. Δεν θέλουμε να συνεισφέρουμε στην ανάπτυξη της πολεμικής βιομηχανίας, ούτε στις σφαγές ανθρώπων. Συνειδητοποιούμε την ευθύνη που έχουμε ως επιστημονική κοινότητα με ισχυρό έρεισμα στην κοινωνία, να μην παρέχουμε καμία νομιμοποίηση στα πολεμικά σχέδια που εξελίσσονται μπροστά μας. Σε ατομικό επίπεδο, θέλουμε η εργασία μας να καλύπτει τις ανάγκες, τις δικές μας και των οικογενειών μας, και όχι να μπαίνουμε σε εκβιαστικά διλήμματα «ή θα μπεις σε έρευνα για πολεμικούς σκοπούς ή θα μείνεις χωρίς πρόγραμμα». Δεν δεχόμαστε επίσης να «απειλείται» το ΕΑΑ με περικοπή χρηματοδότησης και «μαρασμό», αν δεν εμπλακεί σε στρατιωτικές εφαρμογές.
Γι’ αυτό αναλαμβάνουμε δράση και διεκδικούμε:
• Να ακυρωθεί το μνημόνιο συνεργασίας ΕΑΑ/ΕΛΚΑΚ.
• Καμία εμπλοκή σε στρατιωτικά/πολεμικά ερευνητικά προγράμματα εγχώρια ή διεθνή. Καμία αξιοποίηση του ΕΑΑ σε πολεμικούς σκοπούς.
• Να διασφαλίσουμε ότι η έρευνα στο ΕΑΑ θα μείνει μακριά από πολεμικές εφαρμογές, ακόμα κι αν αυτές βαφτίζονται «αμυντικές», με ανάλογη προσθήκη στον εσωτερικό κανονισμό του ΕΑΑ, και με παρέμβαση του σωματείου σε τυχόν διεξαγωγή τέτοιων προγραμμάτων.
• Μόνιμες και σταθερές θέσεις εργασίας για όλους/ες/α τους/ις/α εργαζόμενους/ες/α του ΕΑΑ, οι οποίες διασφαλίζουν όχι μόνο την οικονομική ασφάλεια των εργαζομένων, αλλά και την ελευθερία στην έρευνα.
• Μόνιμη και σταθερή χρηματοδότηση από τον τακτικό κρατικό προϋπολογισμό, που να καλύπτει τις ανάγκες του ΕΑΑ, με στόχο την απρόσκοπτη συνέχιση του έργου του στην εξυπηρέτηση των αναγκών της κοινωνίας.
Ο ΣΠΕΑΑ θα συντονιστεί με άλλους συνδικαλιστικούς φορείς Ερευνητικών Κέντρων, συμπεριλαμβανομένης της Ομοσπονδίας μας, ενάντια στην εμπλοκή σε στρατιωτικά/πολεμικά ερευνητικά προγράμματα.
