Άννα Μπαχτή
Ντίνα Ρέππα
Η πάλη ενάντια στις αντιδραστικές αναδιαρθρώσεις πρέπει να ξεφύγει από τα όρια ενός αμυντικού αγώνα και να διαμορφώσει τους όρους ενός πανεκπαιδευτικού – πανεργατικού κινήματος που θα φιλοδοξήσει να βάλει φραγμό και να ανατρέψει την κυβέρνηση και την πολιτική της στην δημόσια παιδεία. Ιδιαίτερα όταν η κυβέρνηση της φτώχειας, των ταξικών φραγμών, του πολέμου, του αυταρχισμού και της διαφθοράς εισπράττει την κοινωνική οργή.
Κυβέρνηση βαριά πληγωμένη κι επικίνδυνη
Σε μια πολύ κρίσιμη πολιτικά περίοδο για την εκπαίδευση και την κοινωνία διεξάγονται φέτος τα συνέδρια των εκπαιδευτικών ομοσπονδιών ΔΟΕ και ΟΛΜΕ. Η κυβέρνηση εν μέσω όξυνσης των κοινωνικών προβλημάτων με κύριο την ακρίβεια στα είδη λαϊκής κατανάλωσης και της στέγης, αλλά και την άμεση εμπλοκή της στον πόλεμο με τη μεριά των ΗΠΑ Ισραήλ ΝΑΤΟ, συνταράσσεται από το σκάνδαλο του ΟΠΕΚΕΠΕ και των υποκλοπών, στα οποία η μισή κοινοβουλευτική ομάδα και πρωτοκλασάτοι υπουργοί εμπλέκονται ακόμα και με ποινικές ευθύνες. Με το εκλογικό της κεφάλαιο να τείνει διαρκώς μειούμενο, η πιθανότητα πρόωρων εκλογών μοιάζει όλο και ισχυρότερη, ενώ έχει απωλέσει εντελώς το όποιο «ηθικό» πλεονέκτημα είχε στη συνείδηση των συντηρητικών ψηφοφόρων της. Η ακροδεξιά ρητορεία της, ότι για όλα τα δεινά φταίει το δημόσιο και οι σπατάλες του, οι αριστερές εμμονές και ιδεοληψίες ενάντια στο επιχειρείν και την αγορά, η έλλειψη αξιολόγησης κλπ αποδεικνύονται απολύτως ανεπαρκείς για να πείσουν πια ακόμα και το δεξιό ακροατήριο. «Το λεφτά υπάρχουν αλλά για τους ημέτερους», είναι πλέον στο στόμα πολλών.
Την ίδια στιγμή οι αναδιαρθρώσεις που προωθεί στην κατεύθυνση της ιδιωτικοποίησης, εμπορευματοποίησης και της σύνδεσης της εκπαίδευσης με την καπιταλιστική αγορά εργασίας, θέτουν ως κεντρικούς στόχους την αξιολόγηση, τις αλλαγές σε περιεχόμενο και δομή της εκπαίδευσης με προτεραιότητα το Λύκειο και το νέο εξαιρετικά αυστηροποιημένο και ολοκληρωτικό πλαίσιο ελέγχου και πειθάρχησης όλων των εμπλεκόμενων στην εκπαιδευτική διαδικασία, μαθητών κι εκπαιδευτικών. Οι δυνατότητες και τα μέτωπα που ανοίγονται σε αυτό το πολιτικό περιβάλλον, θέτουν τα καθήκοντα του εκπαιδευτικού κινήματος και ειδικά της ανατρεπτικής, ριζοσπαστικής κι αντικαπιταλιστικής πτέρυγας.
Εκπαίδευση: Στη δίνη αντιδραστικών τομών
Η κυβέρνηση της ΝΔ, οχτώ χρόνια τώρα επιτίθεται ανηλεώς στην δημόσια εκπαίδευση, επιχειρώντας την επιβολή αντιδραστικών αναδιαρθρώσεων, με στρατηγική στόχευση να την αναμορφώσει εκ βάθρων και να την εντάξει πλήρως στις ανάγκες του κεφαλαίου στην εποχή των ανελέητων οικονομικών και πολεμικών ανταγωνισμών για την ανάταξη της κερδοφορίας του. Πατώντας πάνω στα μέτρα των προηγούμενων κυβερνήσεων επιδιώκει τη βίαιη στροφή της νεολαίας στην κατάρτιση και τις δεξιότητες, προσαρμοσμένη στο νέο εφιαλτικό εργασιακό τοπίο. Η δημόσια εκπαίδευση ιδιωτικοποιείται και επιχειρηματικοποιείται ραγδαία όπως και κάθε άλλο δημόσιο αγαθό.
Η υποχρηματοδότηση αποτελεί βασικό εργαλείο για την προώθηση της ιδιωτικοποίησης. Το ίδρυμα Ωνάση «αρπάζει» σχολεία της γειτονιάς σε εργατικές περιοχές για να τα «αναβαθμίσει» διώχνοντας όμως τα φτωχά παιδιά από το σχολεία τους. Οι τέσσερις συστημικές τράπεζες αναλαμβάνουν «συντήρηση» σχολείων, επιχειρηματικοί όμιλοι χρηματοδοτούν με το αζημίωτο ερευνητικά προγράμματα στα δημόσια Πανεπιστήμια.
Ιδιαίτερα στην Τεχνική Επαγγελματική Εκπαίδευση, οι επιχειρήσεις αναλαμβάνουν κυρίαρχο ρόλο σε θεσμικά κρατικά όργανα καθορισμού τομέων και ειδικοτήτων σε ΕΠΑΛ, στη διαμόρφωση οδηγών επαγγελματικής κατάρτισης και σπουδών με βάση τις ανάγκες της αγοράς σε περιφερειακό και κεντρικό επίπεδο. Οι Ακαδημίες Επαγγελματικής Κατάρτισης (ΣΔΙΤ) ιδρύθηκαν πρόσφατα για την άμεση κάλυψη των επιχειρηματικών αναγκών σε εργατικό δυναμικό. Η ίδρυση ιδιωτικών Πανεπιστημίων, σε συνδυασμό με την επιχειρηματική λειτουργία των δημόσιων ΑΕΙ, αποτυπώνουν τη ραγδαία ιδιωτικοποίηση της τριτοβάθμιας εκπαίδευσης. Ο ιδιωτικός τομέας ενισχύεται σκανδαλωδώς από την εξίσωση των πτυχίων δημόσιων ΑΕΙ με αυτά των ιδιωτικών Κολλεγίων, ενώ τεράστια κονδύλια διοχετεύονται από το Ταμείο Ανάκαμψης και τα ΕΣΠΑ στον περιβόητο «Ψηφιακό Εκσυγχρονισμό» και κάθε λογής πλατφόρμα.
Τα παραπάνω συνοδεύονται από την επιβολή των αρχών του μάνατζμεντ στη λειτουργία σχολείων και Πανεπιστημίων. Η αξιολόγηση εκπαιδευτικών ιδρυμάτων και εκπαιδευτικών αποτελεί προϋπόθεση για την επιβολή του μοντέλου της επιχειρηματικής/ιδιωτικοποιημένης εκπαίδευσης. Κάθε ικμάδα της εκπαιδευτικής παιδαγωγικής λειτουργίας μετατρέπεται σε αγοραία «κουτάκια» στοχοθεσίας, λογοδοσίας, κατάταξης που οδηγούν στην πειθάρχηση. Η πρόσφατη δημιουργία της πλατφόρμας Eduquality προϋπολογισμού 2,5 εκατ. ευρώ διαμορφώνει ένα «πανοπτικό» σύστημα αξιολόγησης και ελέγχου των δημόσιων σχολείων, ενοχοποιώντας τους εκπαιδευτικούς για την αποτυχία της πολιτικής τους.
Εντείνονται οι ταξικοί φραγμοί στη μόρφωση των παιδιών. Η εκπαιδευτική διαδικασία προσανατολίζεται στην απόκτηση πρόσκαιρων δεξιοτήτων και κατάρτισης αντί της ολόπλευρης γνώσης. Ο «Εθνικός Διάλογος» για την Παιδεία με κέντρο ξανά το «Εθνικό Απολυτήριο» αποτυπώνει την ταξικότητα της εκπαιδευτικής πολιτικής. Από την ΕΒΕ και την Τράπεζα Θεμάτων για τις προαγωγικές εξετάσεις περνάμε στον τρίχρονο ανελέητο εξεταστικό μαραθώνιο με Τράπεζα Θεμάτων σε όλα τα θέματα και με προσμέτρηση του βαθμού προαγωγής των Α΄, Β΄ και Γ΄ Λυκείου ΓΕΛ και ΕΠΑΛ για την απόκτηση Εθνικού Απολυτήριου Λυκείου και την εισαγωγή στη τριτοβάθμια εκπαίδευση. Αναβαθμίζει τον Εθνικό Οργανισμό Εξετάσεων και προαναγγέλλει ειδικό σώμα αξιολογητών των γραπτών, ξεπερνώντας την παιδαγωγική ματιά του εκπαιδευτικού της τάξης στα αποτελέσματα.
Η πολυτυπία και η κατηγοριοποίηση των σχολείων των «αρίστων» στις εισαγωγικές εξετάσεις των πρότυπων, Ωνάσειων, Διεθνούς Μπακαλορεά αποτελεί ακόμα έναν δείκτη της ταξικότητας του νέου σχολείου. Σε αυτή την κατεύθυνση λειτουργεί και το «πολλαπλό βιβλίο» διεύρυνσης των κοινωνικών ανισοτήτων.
Δομικό στοιχείο της επιχειρηματικοποίησης /ιδιωτικοποίησης της εκπαίδευσης αποτελεί η βία και ο αυταρχισμός. Τα εκπαιδευτικά υποκείμενα είναι αντιμέτωπα με τον παροξυσμό του αυταρχισμού της κυβέρνησης προκειμένου να τσακίσει το εκπαιδευτικό κίνημα και να επιβάλει την πολιτική που κυβερνήσεις, κράτος και κεφάλαιο δεν κατάφεραν εδώ και 40 χρόνια. Χιλιάδες εκπαιδευτικοί διώκονται γιατί απεργούν, αντιστέκονται στην κυβερνητική πολιτική, στέκονται αλληλέγγυοι στον παλαιστινιακό λαό. Η κυβέρνηση απειλεί με απολύσεις και στέρηση μισθού. Αντίστοιχα φοιτητές συλλαμβάνονται και παραπέμπονται στα πειθαρχικά με το ερώτημα της διαγραφής γιατί αγωνίζονται ενάντια στις 308.000 διαγραφές ή για αντιπολεμικές δράσεις στα ΑΕΙ.
Στην εποχή των πολεμικών ανταγωνισμών και της πολεμικής οικονομίας επιφυλάσσεται στην εκπαίδευση κρίσιμος ρόλος. Στην εκτεταμένη συνεργασία των ΑΕΙ με την πολεμική βιομηχανία προστίθενται οι επισκέψεις σχολείων σε στρατόπεδα και πρωτοβουλίες του στρατού που απευθύνονται σε μαθητές, για να εξωραϊστεί η εικόνα του.
Είναι φανερό πως ΕΕ, ΟΟΣΑ, ΣΕΒ, κυβέρνηση και αστικό πολιτικό σύστημα με αρωγό τον κυρίαρχο αστικοποιημένο συνδικαλισμό επιχειρούν συντονισμένα για την επιβολή της στρατηγικής σημασίας αλλαγής του DNA της δημόσιας παιδείας με σοβαρές μακροπρόθεσμες επιπτώσεις στην νεολαία και την εργασία σε όφελος του κεφαλαίου. Είναι επίσης φανερό πως η κυβέρνηση έρχεται αντιμέτωπη, παρά τον αυταρχισμό και την καταστολή, με τους αγώνες του εκπαιδευτικού κινήματος που βάζουν εμπόδια στην προώθηση της πολιτικής της με πιο χαρακτηριστικό παράδειγμα τον αγώνα ενάντια στην αξιολόγηση. Βρισκόμαστε όμως και μπροστά σε μια δύσκολη καμπή των εξελίξεων στην εκπαίδευση και συνολικά.
Για να κερδίσεις και το ελάχιστο άμεσα πρέπει να συνδέσεις την πάλη με συνολικούς στόχους αμφισβήτησης των πυλώνων της αστικής πολιτικής
Είναι κρίσιμο, η πάλη ενάντια στις αντιδραστικές αναδιαρθρώσεις να ξεφύγει από τα όρια ενός αμυντικού αγώνα και να διαμορφώσει τους όρους ενός πανεκπαιδευτικού – πανεργατικού κινήματος που θα φιλοδοξήσει να βάλει φραγμό και να ανατρέψει την κυβέρνηση και την πολιτική της στην δημόσια παιδεία. Ιδιαίτερα όταν η κυβέρνηση εισπράττει την κοινωνική οργή για την πολιτική της φτώχειας, του αυταρχισμού, των ιδιωτικοποιήσεων, της εμπλοκής στον πόλεμο και των σκανδάλων απαιτείται από τις μαχόμενες δυνάμεις και την αντικαπιταλιστική πτέρυγα του κινήματος, μπροστά και στα συνέδρια ΟΛΜΕ/ΔΟΕ να συμβάλλουν ώστε να βγει η αγανάκτηση στους δρόμους, όχι με συμβολικές διαμαρτυρίες αλλά με πραγματικό, μαζικό και μαχητικό τρόπο. Με βαθιά επίγνωση πως για να κερδίσεις και το ελάχιστο άμεσα πρέπει να συνδέσεις την πάλη με συνολικούς στόχους αμφισβήτησης των πυλώνων της αστικής πολιτικής.
Ενάντια στην επιχειρηματικοποίηση – ιδιωτικοποίηση της δημόσιας εκπαίδευσης των ταξικών φραγμών και της εργασιακής δυστοπίας των εκπαιδευτικών να διεκδικήσουμε στο σήμερα ένα ενιαίο δημόσιο δωρεάν 12χρονο σχολείο με δίχρονη προσχολική αγωγή και ενιαία πανεπιστημιακή εκπαίδευση κόντρα στους ταξικούς και εξεταστικούς φραγμούς, που αποτελεί μορφωτική αναγκαιότητα και δυνατότητα για τη νεολαία και τους εργαζόμενους. Για να κερδίσουμε τον μισθό, τα δημόσια αγαθά και αξιοπρεπή εργασία απαιτείται πάλη για τη φορολόγηση του κεφαλαίου, για τις εθνικοποιήσεις, για ανατροπή του δημοσιονομικού σφαγείου της ΕΕ του πολέμου, ρήξη και έξοδο από αυτή, για την ανατροπή της πολεμικής εμπλοκής της χώρας, με κατάργηση των εξοπλιστικών προγραμμάτων, με κλείσιμο των βάσεων και έξοδο από το ΝΑΤΟ, με τη ματιά στραμμένη στην πληττόμενη κοινωνική πλειοψηφία.
Μάχη για μαζική συμμετοχή σε συνελεύσεις κι εκλογές
Ανάγκη η ενίσχυση των Παρεμβάσεων σε αυτή την κρίσιμη καμπή
Σε αυτό το πολιτικό και συνδικαλιστικό τοπίο, οι στόχοι που θέτει η ριζοσπαστική, ανατρεπτική και αντικαπιταλιστική πτέρυγα και οι Παρεμβάσεις είναι κομβικής σημασίας. Βασική προτεραιότητα αποτελεί η μαζικοποίηση των διαδικασιών, των γενικών συνελεύσεων και της εκλογικής συμμετοχής. Οφείλει να μπλοκάρουμε καταρχάς το σχέδιο του κυβερνητικού συνδικαλισμού για ηλεκτρονικές εκλογές, αποκαλύπτοντας τον ρόλο τους και αυξάνοντας τη δια ζώσης συμμετοχή. Μέσα από τις ΓΣ θα μπορέσει να θέσει με αξιώσεις πλατιά στη βάση των εκπαιδευτικών τα κεντρικά επίδικα: αγωνιστικό σχέδιο απεργιακής αντεπίθεσης διαρκείας αποφασισμένο στα συνέδρια, επιβεβαίωση της Απεργίας Αποχής από την αξιολόγηση, μπλοκάρισμα της γραμμής του κυβερνητικού συνδικαλισμού για άνευρα κι αφλόγιστα συνέδρια συναίνεσης κι υποταγής. Τα παραπάνω δεν είναι έκθεση ιδεών αλλά συγκεκριμένο πρόγραμμα δράσης. Ειδικά στην περίοδο που διανύουμε, με την κυβέρνηση στριμωγμένη από τη λαϊκή αγανάκτηση αλλά με γραμμή συστημικής σταθερότητας από την κοινοβουλευτική αντιπολίτευση, ο ρόλος του εκπαιδευτικού κινήματος στην κυβερνητική αποσταθεροποίηση μπορεί να αποβεί σημαντικός και οφείλει να αποτελεί στόχευση στο πλαίσιο συνολικά της πανεργατικής αντεπίθεσης. Όχι μικρής σημασίας είναι επίσης, η ιδιαίτερη συμβολή της ριζοσπαστικής κι αντικαπιταλιστικής πτέρυγας στην ακύρωση της εισβολής εθνικιστικών και σοβινιστικών ιδεών στη μαθητική νεολαία, ειδικά τώρα που αυτός ενισχύεται με θεσμικά μέτρα.
Η εκλογική ενίσχυση των Παρεμβάσεων με την απόκτηση 3ης έδρας στα ΔΣ και στη ΔΟΕ και στην ΟΛΜΕ είναι στόχος πραγματικός, ο μόνος που μπορεί «να σπάσει» την απόλυτη πλειοψηφία των 6 του κυβερνητικού συνδικαλισμού των ΔΑΚΕ/ΔΗΣΥ-ΠΕΚ/ΣΥΝΕΚ-ΔΙΚΤΥΟ. Η μαζική στήριξη των ψηφοδελτίων των Παρεμβάσεων στους ΣΕΠΕ και στις ΕΛΜΕ της χώρας, η αλλαγή των εκλογικών συσχετισμών σε συνδυασμό με τις πολιτικές αποφάσεις των συνεδρίων, θα ανοίξουν δρόμους νικηφόρους για το εκπαιδευτικό κίνημα ίσως στην πιο κρίσιμη φάση της αναμέτρησης με τη νεοφιλελεύθερη πολιτική των τελευταίων δεκαπέντε χρόνων.
Όχι στις γραμμές υποταγής και εκλογοθηρίας
Οι πολιτικές δυνάμεις στην εκπαίδευση καθορίζουν και τις βασικές προτεραιότητες των αντίστοιχων συνδικαλιστικών τους παρατάξεων. Η συναίνεση της κοινοβουλευτικής αντιπολίτευσης με την κυβερνητική πολιτική έχει ήδη καταγραφεί στη γραμμή των ΔΑΚΕ/ΔΗΣΥ-ΠΕΚ/ΣΥΝΕΚ-ΔΙΚΤΥΟ όλα τα προηγούμενα χρόνια και τώρα. Αυτές οι παρατάξεις έχουν την απόλυτη πλειοψηφία στις εκπαιδευτικές ομοσπονδίες (6 στους 11). Ειδικά φέτος, μπροστά στα εκλογικά συνέδρια, οι στόχοι τους είναι διακηρυγμένοι με μεγάλη ένταση. Θέλουν οπωσδήποτε να απεγκλωβιστούν με κάθε τρόπο από την Απεργία Αποχή και τον αγώνα ενάντια στην αξιολόγηση. Θα επιδιώξουν να δώσουν σαφές σήμα στη βάση των κλάδων ότι η μάχη αυτή είναι τελειωμένη και να κατοχυρώσουν το πλαίσιο του 20ου συνεδρίου στην ΟΛΜΕ και της 88ης ΓΣ στη ΔΟΕ ώστε με αυτά να διεκδικήσουν κάποια μορφή διαπραγμάτευσης με την κυβέρνηση. Γι αυτές τις δυνάμεις τα συνέδρια είναι πολύ κρίσιμα και θα χρησιμοποιήσουν κάθε μέσο για να ανακόψουν την εκλογική τους καθίζηση, με βασικό εργαλείο τις ηλεκτρονικές εκλογές.
Αντίστοιχα, η ΑΣΕ/ΠΑΜΕ, όπως έχει ήδη φανεί καθαρά τους τελευταίους μήνες, έχει αποκλειστική προτεραιότητα να κερδίσει την απόλυτη πλειοψηφία σε σωματεία και να βγει ενισχυμένη στα εκλογικά συνέδρια. Άλλωστε όλη τη χρονιά απέφυγε κάθε ιδέα για κλαδικό αγώνα, πρότεινε αποκλειστικά μια 24ωρη απεργία στην εκπαίδευση κι αρνήθηκε να συμβάλλει σε οποιοδήποτε σχέδιο από τα κάτω, ενώ έδειξε πρωτοφανή αδιαφορία για μαζικές ΓΣ κάθε φορά που αυτές εξαγγέλλονταν. Το αφήγημα της πρωτιάς στην ΟΛΜΕ και της αύξησης των εδρών στη ΔΟΕ αποτελεί τον οδηγό της, οδηγώντας τη να έχει στα ψηφοδέλτιά της ακόμη και αξιολογητές. Η στάση του αστικοποιημένου συνδικαλισμού τη διευκολύνει σε αυτό γιατί αποτελεί το άλλοθί της για τη γραμμή των ομοσπονδιών.
Δημοσιεύτηκε στην εφημερίδα Πριν στο φύλλο 18-19 Απρίλιου 2026
