Γιώργος Μουρμούρης
▸Εξαιρετικά εύφλεκτα ήταν τα καθίσματα στα βαγόνια που ενεπλάκησαν στο δυστύχημα – έγκλημα των Τεμπών, καθώς η Hellenic Train είχε προχωρήσει σε εργασίες «επισκευής» αντικαθιστώντας παλαιότερα και πιο ασφαλή υλικά με πολυεστέρα. Ουδείς γνωρίζει αν ίδια καθίσματα βρίσκονται ακόμα σε χρήση.
Ωρολογιακή βόμβα αποτελούσαν τα καθίσματα στα βαγόνια της Hellenic Train που ενεπλάκησαν στο δυστύχημα των Τεμπών, καθώς δεν πληρούσαν σύγχρονες προδιαγραφές πυρασφάλειας. Το πιο ανησυχητικό μάλιστα είναι ότι τα ίδια καθίσματα είναι εξαιρετικά πιθανό να εξακολουθούν να χρησιμοποιούνται στους λιγοστούς συρμούς που κινούνται στο διαλυμένο σιδηροδρομικό δίκτυο της χώρας, τρία χρόνια μετά την τραγωδία.
Αυτό προκύπτει από το πόρισμα του ΕΟΔΑΣΑΑΜ για την πυρανθεκτικότητα των καθισμάτων, αλλά και από τα στοιχεία που παρουσιάστηκαν σε συνέντευξη Τύπου από τον δικηγόρο και πατέρα θύματος Αντώνη Ψαρόπουλο και τους πραγματογνώμονες της ομάδας ΕΔΑΠΟ, οι οποίοι περιέγραψαν με τεχνικούς όρους πώς τα υλικά των καθισμάτων συνέβαλαν στην εξάπλωση της πυρκαγιάς στο βαγόνι Β2, οδηγώντας – κατά την εκτίμησή τους – στον θάνατο επιβατών που είχαν επιζήσει της σύγκρουσης.
Σύμφωνα με τα ευρήματα που παρουσιάστηκαν, τα καθίσματα των βαγονιών είχαν το μεγαλύτερο φορτίο καύσιμης ύλης στο εσωτερικό των συρμών. Τα παλαιότερα καθίσματα διέθεταν ενδιάμεσο πυράντοχο υπόστρωμα από αραμιδικές ίνες, το οποίο καθυστερούσε ή σταματούσε τη διάδοση της φωτιάς. Ωστόσο, κατά την «ανακαίνιση» – όπως χαρακτηρίστηκε από τη Hellenic Train – ορισμένων βαγονιών, τα υλικά αυτά αφαιρέθηκαν και αντικαταστάθηκαν από πολυεστέρα και απλό ύφασμα, υλικά εξαιρετικά εύφλεκτα.
Όπως εξήγησε ο πραγματογνώμονας Κώστας Λακαφώσης, μετρήσεις που πραγματοποιήθηκαν σε εξειδικευμένο γερμανικό εργαστήριο έδειξαν ότι τα νέα καθίσματα ξεπερνούσαν κατά πολύ τα όρια θερμικής εκπομπής που προβλέπουν οι κανονισμοί πυρασφάλειας. Όπως ανέφερε, όταν το όριο είναι 50 και η μέτρηση δείχνει 192, δεν μιλάμε για τεχνικό λάθος αλλά για υλικό που λειτουργεί ως προσάναμμα.
Τα αποτελέσματα των μετρήσεων έδειξαν επίσης ότι τα παλαιότερα καθίσματα παρουσίαζαν καλύτερη συμπεριφορά στη φωτιά από τα νεότερα, γεγονός που – κατά τους πραγματογνώμονες – αποδεικνύει υποβάθμιση της ασφάλειας κατά τις εργασίες «επισκευής».
Η δικογραφία έκλεισε άρον – άρον δύο ημέρες πριν παραδοθούν τα αποτελέσματα του γερμανικού εργαστηρίου
Οι τεχνικές αναλύσεις της ΕΔΑΠΟ κατέδειξαν ότι στο βαγόνι Β2, το πρώτο πίσω από το κυλικείο, εκδηλώθηκαν τρεις διαφορετικές εστίες φωτιάς. Οι δύο σχετίζονταν με την πυρόσφαιρα, ενώ η τρίτη φέρεται να ξεκίνησε από βραχυκυκλώματα στο εσωτερικό ή στο μπροστινό κάτω τμήμα του βαγονιού.
Η φωτιά αυτή, σύμφωνα με τα στοιχεία που παρουσιάστηκαν, φαίνεται να εκδηλώθηκε ως μικρή εστία αρκετά λεπτά μετά τη σύγκρουση και σταδιακά εξαπλώθηκε λόγω των εύφλεκτων υλικών των καθισμάτων, καταστρέφοντας ολόκληρο το βαγόνι. Στο συγκεκριμένο βαγόνι επέβαιναν 46 άνθρωποι, από τους οποίους 11 έχασαν τη ζωή τους.
Η ομάδα της ΕΔΑΠΟ υποστηρίζει ότι τουλάχιστον πέντε έως επτά επιβάτες είχαν πλήρη συνείδηση μετά τη σύγκρουση και πιθανότατα θα είχαν επιζήσει αν δεν είχε αναπτυχθεί η πυρκαγιά. «Η πυρόσφαιρα κράτησε λίγα δευτερόλεπτα. Η πυρκαγιά που ακολούθησε διήρκεσε περίπου δύο ώρες και ήταν αυτή που δημιούργησε τις συνθήκες που οδήγησαν σε θανάτους επιβατών», ανέφερε ο Κώστας Λακαφώσης.
Από την πλευρά του, ο Αντώνης Ψαρόπουλος κατηγόρησε τις δικαστικές αρχές ότι έκλεισαν πρόωρα την ανάκριση δύο ημέρες πριν παραδοθούν τα αποτελέσματα του γερμανικού εργαστηρίου για την πυραντοχή των καθισμάτων. Τόνισε δε ότι η μη διερεύνηση του θέματος ενδέχεται να αποκρύπτει κακουργηματικές ευθύνες εκπροσώπων της Hellenic Train, οι οποίοι σήμερα κατηγορούνται μόνο για πλημμελήματα.
Μάλιστα οι παρεμβάσεις στα βαγόνια που οδήγησαν στην τοποθέτηση εύφλεκτων καθισμάτων χαρακτηρίστηκαν από τη Hellenic Train – σύμφωνα με τον Ψαρόπουλο – ως απλές επισκευές, ώστε να αποφευχθεί η υποχρέωση επαναπιστοποίησης του τροχαίου υλικού από ευρωπαϊκούς φορείς ασφάλειας.
Εξάλλου, όπως επισημάνθηκε, παρά το σύνθετο καθεστώς ιδιοκτησίας των βαγονιών – με το τροχαίο υλικό να ανήκει στο Δημόσιο μέσω της ΓΑΙΑΟΣΕ και να έχει μισθωθεί στη Hellenic Train – η τελική ευθύνη ανήκει στον φορέα εκμετάλλευσης των δρομολογίων, δηλαδή τη Hellenic Train, η οποία όφειλε να ελέγξει την καταλληλότητα του τροχαίου υλικού, ανεξάρτητα από την προέλευσή του.
Οι συγγενείς των θυμάτων ζητούν πλήρη διερεύνηση των αιτίων της πυρκαγιάς, επανεξέταση πιθανών ποινικών ευθυνών με βάση τα νέα τεχνικά δεδομένα, καθώς και άμεσους ελέγχους από τη ΡΑΣ και το υπουργείο Μεταφορών για την καταλληλότητα του τροχαίου υλικού που εξακολουθεί να κυκλοφορεί στο σιδηροδρομικό δίκτυο.
Δημοσιεύτηκε στην εφημερίδα Πριν στο φύλλο 7-8 Φεβρουαρίου 2026
