Στην αντεπίθεση περνάει η κυβέρνηση με τον Κυριάκο Μητσοτάκη να αναγγέλλει με διάγγελμα την έναρξη της διαδικασίας για τη συνταγματική αναθεώρηση, θέτοντας στο επίκεντρο πέντε βασικούς άξονες αλλαγών- αντιδραστικών αναδιαρθρώσεων που, όπως υποστήριξε, ανταποκρίνονται στις «σύγχρονες ανάγκες της χώρας και τις προκλήσεις του μέλλοντος».
Έκανε λόγο για μια «γενναία και τολμηρή» συνταγματική αναθεώρηση, η οποία θα περιλαμβάνει και θεσμικές δικλίδες για τη διασφάλιση της δημοσιονομικής σταθερότητας, της συνεπούς κυβερνητικής λειτουργίας, αξιοπιστίας κλπ. Όπως φαίνεται ωστόσο πετάει ένα «κόκαλο» στη δικαστική εξουσία ενισχύοντας τον ρόλο της χωρίς αυτό να σημαίνει ωστόσο ότι γίνεται ανεξάρτητη και δεν θα υπηρετεί τις κυρίαρχες επιδιώξεις κυβέρνησης και Συντάγματος.
Η τελική εισήγηση της κυβέρνησης για τα άρθρα που θα τεθούν προς αναθεώρηση αναμένεται εντός Μαρτίου, αφού μετρηθούν οι αντιδράσεις και οι αντιστάσεις και προηγηθεί η κατάθεση προτάσεων από τους βουλευτές της ΝΔ και τα κόμματα της αντιπολίτευσης. Ο ίδιος ο Μητσοτάκης έκανε λόγο για «μεγάλες τομές», λέγοντας ότι το νέο Σύνταγμα πρέπει να συμβαδίζει με τα νέα δεδομένα, όπως η τεχνητή νοημοσύνη και η κλιματική κρίση. Πέρα από τους πέντε κεντρικούς άξονες στους οποίους εστιάζει η κυβέρνηση σημασία έχει να δούμε τι άλλες πλευρές θα επιδιώξει να ενσωματώσει «στα μουλωχτά».
Δεν είναι απλά αποπροσανατολισμός από την οργή της κοινής γνώμης για τα φονικά δυστυχήματα, την υποβάθμιση της ασφάλειας στην εργασία και την εκτίναξη του κόστους διαβίωσης αλλά μια μεθοδευμένη επίθεση σε δημοκρατικά δικαιώματα, συνδικαλιστικές ελευθερίες και κατακτήσεις μέσω των οποίων επιδιώκει μεταξύ άλλων να πιέσει και το ΠΑΣΟΚ και τμήμα της συστημικής κεντροαριστεράς σε ευρύτερες συναινέσεις.
Εμφαση δόθηκε σε πέντε άρθρα του Συντάγματος που η κυβέρνηση προτίθεται να εισηγηθεί προς αναθεώρηση:
Άρθρο 86 περί ευθύνης υπουργών.
Η κυβέρνηση δηλώνει ότι επιδιώκει συναινέσεις και περιορισμένες αλλαγές, την ίδια στιγμή που κλείνει με συνοπτικές διαδικασίες τις εξεταστικές επιτροπές για τα Τέμπη, τον ΟΠΕΚΕΠΕ και τις υποκλοπές. Αντί για ουσιαστικό κοινοβουλευτικό έλεγχο, προκρίνεται η ενίσχυση του ρόλου της δικαστικής εξουσίας, με τη συμμετοχή τακτικών δικαστών στη διερεύνηση ενδεχόμενων ευθυνών, μετατοπίζοντας το βάρος της λογοδοσίας.
Περιορισμός της μονιμότητας των δημοσίων υπαλλήλων.
Η πρόταση ανοίγει τον δρόμο για απολύσεις και για την ενίσχυση ενός κλίματος πίεσης και φόβου, ιδιαίτερα απέναντι στους συνδικαλιστές και συνολικά στις «ενοχλητικές» φωνές εντός της δημόσιας διοίκησης. Βασικά εργαλεία σε αυτή την κατεύθυνση αποτελούν η καθιέρωση της διαρκούς αξιολόγησης και ο επαναπροσδιορισμός της έννοιας της μονιμότητας των δημοσίων υπαλλήλων.
Αναθεώρηση του άρθρου 16.
Στόχος είναι η άρση του μονοπωλίου στην τριτοβάθμια εκπαίδευση και η δυνατότητα ίδρυσης μη κρατικών πανεπιστημίων. Μετά το φιάσκο της απόπειρας παράκαμψης του Συντάγματος μέσω της ίδρυσης «πανεπιστημίων» του εξωτερικού, η κυβέρνηση επιδιώκει πλέον μια μόνιμη συνταγματική λύση, ώστε να ανοίξει ο δρόμος για την ίδρυση ιδιωτικών – κερδοσκοπικών – εκπαιδευτικών ιδρυμάτων.
Εξαετής θητεία του Προέδρου της Δημοκρατίας χωρίς δυνατότητα επανεκλογής.
Μετά την ουσιαστική κατάργηση της δυνατότητας πρόκλησης εθνικών εκλογών μέσω της εκλογής ΠτΔ, η προεδρική θητεία αποκτά πιο «μόνιμα» χαρακτηριστικά. Στην πράξη, η αλλαγή αυτή αποδυναμώνει περαιτέρω τον θεσμό, όπως φάνηκε και στην περίπτωση Τασούλα, όπου ο Πρόεδρος λειτούργησε σε πολλές περιπτώσεις ως εκπρόσωπος της κυβέρνησης, χωρίς να τηρεί ούτε τα στοιχειώδη προσχήματα θεσμικής ουδετερότητας.
«ΕΛΛΑΣ – Ελλήνων – Δικαστών».
Αλλάζει ο τρόπος επιλογής της ηγεσίας των ανώτατων δικαστηρίων, με αυξημένη συμμετοχή των ίδιων των δικαστών, η οποία παρουσιάζεται ως πρόσθετη εγγύηση της ανεξαρτησίας της Δικαιοσύνης, σε ένα πλαίσιο συνολικής αναδιάρθρωσης των θεσμικών ισορροπιών.
