Αιμιλία Τσαγκαράτου
Ο Αχμέτ και η μεγαλύτερη αδελφή του μπαίνουν κρυφά στο τραμ από το Καρακιόι προς το Καμπατάς της Κωνσταντινούπολης, μετά τη δύση του ήλιου, κουβαλώντας ένα «βουνό» από άδεια πλαστικά μπουκάλια. Ξυπόλητα και κουρελιασμένα, κανένα από τα δύο παιδιά δεν είναι μεγαλύτερο από δέκα ετών. Περνούν ωστόσο απαρατήρητα ανάμεσα στους τουρίστες και τους ντόπιους – η παρουσία τους έχει γίνει κάτι το συνηθισμένο. Όχι τυχαία, άλλωστε, καθώς τα στοιχεία στο βιβλίο του Τούρκου ερευνητή Οζγκιούρ Χουσεΐν Ακίς, το οποίο εκδόθηκε πρόσφατα, είναι συγκλονιστικά. «Υπάρχουν 1,5 εκατομμύρια παιδιά Σύριων προσφύγων εδώ και μόνο τα μισά από αυτά πηγαίνουν στο σχολείο. Πού είναι τα άλλα μισά;», αναρωτιέται ο Ακίς.
Σύμφωνα με πρόσφατες εκτιμήσεις παγκόσμιων οργανισμών, σχεδόν 138 εκατομμύρια παιδιά εργάζονται, από τα οποία τα 54 εκατ. σε επικίνδυνους χώρους. Το 61% στη γεωργία, το 27% στον τομέα των υπηρεσιών – συμπεριλαμβανομένης της οικιακής εργασίας σε ιδιωτικά νοικοκυριά – και το 13% στη βιομηχανία (κατασκευές, μεταποίηση και εξόρυξη). Τα παραδείγματα δε είναι πάμπολλα και έρχονται από διάφορες περιοχές του κόσμου.
Στην Κένυα, στην Αιθιοπία και στην Τανζανία, κορίτσια 13 ή 14 ετών «προσλαμβάνονται» και στέλνονται στη Σαουδική Αραβία ως οικιακές βοηθοί, μέσω δικτύων που παραποιούν την ηλικία τους και υπόσχονται «υψηλούς μισθούς». Σε περιοχές συγκρούσεων, όπως το Σουδάν, τα στοιχεία που έχει συγκεντρώσει η Διεθνής Οργάνωση Εργασίας δείχνουν ότι ο πόλεμος και οι εκτοπισμοί αυξάνουν δραματικά την παιδική εργασία και τις χειρότερες μορφές εκμετάλλευσης των παιδιών, καταστρέφοντας σχολεία, εξαθλιώνοντας τους γονείς τους και διαλύοντας συστήματα κοινωνικής προστασίας. Στην Γκάνα και στην Ακτή του Ελεφαντοστού, χιλιάδες είναι τα παιδιά που δουλεύουν με εξαντλητικά ωράρια και απάνθρωπες συνθήκες στις φυτείες του κακάο, ενώ στην Λαϊκή Δημοκρατία του Κονγκό, η εξόρυξη κοβαλτίου – απαραίτητο στοιχείο για την παραγωγή μπαταριών – βασίζεται συστηματικά σε παιδιά που εργάζονται σε συνθήκες που χαρακτηρίζονται από τοξική σκόνη και εξαντλητικές βάρδιες. Στην υποσαχάρια Αφρική ένα στα πέντε παιδιά εργάζεται. Αλλά και στις ΗΠΑ, ο αριθμός των παιδιών που δουλεύουν έχουν αυξηθεί κατά 69% από το 2018, με 28 πολιτείες να έχουν θεσπίσει νόμους που αποδυναμώνουν την προστασία των παιδιών, με θύματα κυρίως τα παιδιά των μεταναστών. Ταυτόχρονα, σύμφωνα με στοιχεία του ΟΗΕ, περισσότερα από 105.000 παιδιά σε όλον τον κόσμο στρατολογήθηκαν σε περιοχές με εμπόλεμες συγκρούσεις.
Οι σκηνές από τα βιβλία του Ντίκενς επανέρχονται. Παιδικές ζωές αναλώσιμες στα εργασιακά κάτεργα και στα πεδία των μαχών, τροφή ενός αδηφάγου συστήματος που μπροστά στα κέρδη του δεν υπολογίζει τίποτα.
