Νίκη Αγγελοπούλου, Κωνσταντίνος Τσακιρόπουλος
Τις τελευταίες μέρες έχει έρθει στη δημοσιότητα η τρανσφοβική ανακοίνωση της ΟΒ Ψυχολογίας της ΚΝΕ Παντείου, με αφορμή το συμπεριληπτικό ύφος καθηγητή της σχολής σε μάθημα, χρησιμοποιώντας το ουδέτερο άρθρο για να απευθυνθεί σε όσες τον παρακολουθούσαν. Η ανακοίνωση της ΚΝΕ, παρά την προσπάθεια της αναγωγής στον σοσιαλισμό των επιχειρημάτων σχετικά με το κοινωνικό και βιολογικό φύλο, αναπαράγει την ίδια συντηρητική κακοποιητική ρητορική, με την οποία ερχόμαστε αντιμέτωπες καθημερινά και που έχουμε ξανακούσει από τους ίδιους, όταν μας εξηγούσε γιατί δεν ψηφίζει π.χ για τον γάμο των ομόφυλων ζευγαριών το 2024.
Η ανακοίνωση της αντικατοπτρίζει την οπισθοδρομικότητα των θέσεων για τους έμφυλους ρόλους, την ίδια στιγμή που οι ίδιοι αξιοποιούν τον όρο «οπισθοδρομικό» για να χαρακτηρίσουν την «αντιεπιστημονική» στάση του καθηγητή. Θα μπορούσαν να γραφτούν κείμενα επί κειμένων για όλες τις έρευνες της τελευταίας δεκαετίας γύρω από τη μη δυαδικότητα των βιολογικών φύλων, αλλά η ουσία της συζήτησης δεν εξαντλείται εκεί. Ως νέες επιστημόνισσες, οι οποίες συντάσσουν την γνώση τους στις ανάγκες της κοινωνικής πλειοψηφίας, δεν μπορούμε παρά να μιλήσουμε και για τη διαλεκτική αντίληψη γύρω από τη γλωσσολογία: μια αντίληψη που υποστηρίζει πως όσο υπάρχει η ανάγκη για νέες λέξεις, αυτές θα δημιουργούνται. Στον βαθμό λοιπόν που αναδεικνύεται η ανάγκη από όσα δυσφορούν με τις αντωνυμίες που τους έχουν αποδοθεί και απαιτούν να τους απευθύνονται με νέες, δεν μπορεί η αριστερά να αρνείται αυτή την ανάγκη με επιχειρήματα που παραπέμπουν σε ακροδεξιό θείο στο οικογενειακό τραπέζι.
Εμείς στεκόμαστε δίπλα στο ΛΟΑΤΚΙ κίνημα, το οποίο ιστορικά έβγαινε μπροστά, αψηφώντας την αστική αντιμετώπιση της επιστήμης που επικαλείται τώρα και το ΚΚΕ, απαντώντας σε αφηγήματα ψυχασθένειας σχετικά με την σεξουαλικότητα και την έκφραση του φύλου τους. Δίπλα στο ΛΟΑΤΚΙ κίνημα που διάλεξε τα αγαπάει όσο πιο ελεύθερα μπορούσε τόσο τα ευατά τους όσο και τα άτομα γύρω τους, όταν «επιστήμονες» υποστήριζαν πως αν κάθεσαι δίπλα σε κάποιο με HIV πόσο μάλλον με AIDS θα κολλήσεις σχεδόν μαγικά και δίπλα στις λεσβίες που φρόντιζαν τους γκέι φίλους τους που νοσούσαν, οταν οι ίδιοι «επιστήμονες» δήλωναν πως επειδή διαγνώστηκες με HIV είναι δεδομένο ότι θα πεθάνεις. Μέσα από τους αγώνες αυτού του κινήματος αναγκάστηκαν και οι αμερικάνικες κυβερνήσεις και μεγαλοφαρμακευτικές εταιρίες να πιεστούν και να ανακαλύψουν την αντιρετροϊκή θεραπεία. Οι μάχες αυτές έγιναν ενάντια σε ένα σύστημα που τα καταπίεζε -και τα καταπιέζει- αλλά και σε μια επιστήμη “αυθεντία” εχθρική απέναντι τους. Αυτή η ριζοσπαστικοποίηση του φεμινιστικού κινήματος είναι σήμερα επικίνδυνη σε ένα σύστημα που προσπαθεί να διαγράψει κάθε ταξική διεκδίκηση και να το υποτάξει σε φιλελεύθερες αντιλήψεις με το μανδύα του στείρου δικαιωματισμού είτε με το pink washing.
Για όσα αφορούν την επιστήμη βέβαια, αν και δεν βρίσκεται εκεί πρωτίστως η ουσία του ζητήματος, είναι σημαντικό να αναφέρουμε ότι η πρόσφατη βιβλιογραφία στη βιολογία του φύλου αναδεικνύει ότι τα φυλετικά χαρακτηριστικά στα σπονδυλωτά –και κατ’ επέκταση στον άνθρωπο– δεν συνιστούν ένα απλό, αμετάβλητο δίπολο. Η εκτενής ανασκόπηση των Nagahama και συνεργατών παρουσιάζει ότι η γοναδική ταυτότητα στα θηλαστικά (δηλαδή όρχεων και ωοθηκών) απαιτεί συνεχή μοριακή ρύθμιση για να διατηρηθεί, καθώς βασίζεται σε δύο ανταγωνιστικά προγράμματα που παραμένουν ενεργά σε όλη τη διάρκεια της ζωής. Αντίστοιχα, οι ορμόνες φύλου δεν αποτελούν στατικά χαρακτηριστικά του οργανισμού, αλλά κρίσιμες ρυθμιστικές ουσίες: οι μεταβολές τους μπορούν να επηρεάσουν τον κυτταρικό προσανατολισμό των γονάδων ακόμη και στην ενήλικη ζωή. Παράλληλα, η εξέλιξη έχει αναπτύξει πληθώρα διαφορετικών γονιδίων καθορισμού φύλου στα σπονδυλωτά, γεγονός που δείχνει ότι δεν υπάρχει ένα ενιαίο, καθολικό βιολογικό μοτίβο. Αντιθέτως, τα συστήματα φύλου είναι προϊόντα εξελικτικής ευελιξίας και πολλαπλών μοριακών δρόμων. Οι επιστημονικές αυτές παρατηρήσεις δεν «αναιρούν» το βιολογικό φύλο, αλλά αναδεικνύουν ότι πρόκειται για ένα σύνθετο, δυναμικό σύστημα, το οποίο περιλαμβάνει γονίδια, ορμόνες, γονάδες, φαινότυπο και ψυχοκοινωνικούς παράγοντες. Μέσα σε αυτό το πλαίσιο, η χρήση συμπεριληπτικού και ουδέτερου λόγου δεν έρχεται σε σύγκρουση με την επιστήμη — αντιθέτως, εναρμονίζεται με τη σύγχρονη κατανόηση της ποικιλίας και της πολυπλοκότητας που χαρακτηρίζει τόσο τη φύση όσο και την ανθρώπινη εμπειρία του φύλου.
Εμείς ως κομμουνίστριες και κομμουνιστές που παλεύουν καθημερινά για την έμφυλη χειραφέτηση απαντάμε σε ψευτοδιλήμματα σχετικά με την χρήση ουδέτερων αντωνυμιών προτάσσουμε έναν τρίτο δρόμο: αυτόν που ιεραρχεί την δημιουργία ασφαλούς κλίματος συνύπαρξης και έκφρασης, ώστε μέσα σε αυτό να μπορέσουμε να συζητήσουμε ουσιαστικά τις ευθύνες μας και τις προοπτικές του τρανσφεμινιστικού κινήματος, χωρίς να συζητάμε πάνω στα διλήμματα της συντηρητικής δεξιάς, αλλά θέτοντας τα δικά μας ερωτήματα σχετικά με την κατάργηση του κοινωνικού φύλου και των συνδεδεμένων έμφυλων ρόλων που μας καταπιέζουν καθημερινά. Για αυτό δεν μπορούμε να δεχθούμε απόψεις σαν του ΚΚΕ, που ενώ δηλώνει κομμουνιστικό κόμμα, ταυτόχρονα αποστρέφει πληττόμενα άτομα από την ταξική πάλη, τρανς άτομα της εργατικής τάξης που επιλέγουν την μαύρη εργασία, επειδή σε άλλες δουλειές τους δέχονται πολύ πιο δύσκολα καθώς ο τρόπος που εκφράζονται συγκρούεται με την ετεροκανονική πραγματικότητα.
