Γιώργος Κρεασίδης
Πενταμερή διπλωματική πρωτοβουλία για την ανατολική Μεσόγειο, με επίκεντρο τη μοιρασιά των ΑΟΖ ανακοίνωσε στη βουλή κατά τη συζήτηση για την εξωτερική πολιτική ο πρωθυπουργός Κ. Μητσοτάκης. Η πρόταση θα απευθύνεται σε Τουρκία, Αίγυπτο, Λιβύη και Κύπρο και θα έχει στην ημερήσια διάταξη, πέντε θεματικές ενότητες. Μαζί με τις ΑΟΖ, θα περιλαμβάνει το μεταναστευτικό, το περιβάλλον, τη συνδεσιμότητα και την πολιτική προστασία. Αυτό το «5Χ5» αποφεύγει να επεκταθεί στη ζώνη της Μέσης Ανατολής, με πρόσκληση προς το Ισραήλ, τον Λίβανο και τη Συρία, προσπερνώντας και την παλαιστινιακή πλευρά.
Ουσιαστικά ετοιμάζει το έδαφος μιας παράλληλης πρωτοβουλίας από τις ΗΠΑ που θα απευθύνεται στις χώρες με «επικαλυπτόμενες δικαιοδοσίες» στις ΑΟΖ, με πιθανή εξαίρεση της Κύπρου. Το ενδιαφέρον των ΗΠΑ δείχνει ότι οι πρεσβευτές σε Ελλάδα και Τουρκία, όπως και ο ειδικός απεσταλμένος του Στέιτ Ντιπάρτμεντ Μασάντ Μπούλος, που ασχολήθηκε, είναι πρόσωπα που συνδέονται άμεσα με τον Τραμπ. Στις επιδιώξεις τους, αλλά και των Ευρωπαίων συμμάχων τους, είναι η προσέγγιση της Τουρκίας και σε αυτό το πλαίσιο επιδιώκουν να προωθήσουν ένα συμβιβασμό στον ανταγωνισμό των για τις ΑΟΖ, με κεντρικό ρόλο των πολυεθνικών ενέργειας, όπως οι Chevron και Exxon Mobil.
Η ελληνική άρχουσα τάξη, πέρα από την αναζήτηση μιας όσο γίνεται πιο επωφελούς συμβιβαστικής λύσης σε αυτό το πλαίσιο, θα επιμείνει ότι με την Τουρκία δεν έχει να συζητήσει παρά τα θέματα που αφορούν την υφαλοκρηπίδα και τις ΑΟΖ, αλλά όχι και τα χωρικά ύδατα. Για την τουρκική πλευρά, πέρα τις ΑΟΖ, επιδιώκεται να διασφαλιστεί η ελληνική συναίνεση για τη συμμετοχή της στο ευρωπαϊκό πρόγραμμα SAFE για την χρηματοδότηση της αμυντικής βιομηχανίας, οπότε οι τόνοι πέφτουν. Έτσι ο υπουργός Εξωτερικών Χακίν Φιντάν μίλησε θετικά για την προοπτική διπλωματικών πρωτοβουλιών, ξεχωρίζοντας όμως το Αιγαίο σαν λιγότερο περίπλοκο από την Ανατολική Μεσόγειο γενικά.
Το συμβιβαστικό κλίμα καταγράφηκε και στη συνάντηση με τον Γεραπετρίτη στο Λουξεμβούργο στο περιθώριο της συνόδου του Συμβουλίου Εξωτερικών Υποθέσεων ΕΕ την περασμένη Τρίτη.
Στο μεταξύ για άλλη μια φορά η Κύπρος γίνεται διαπραγματευτικό χαρτί, με την Ελλάδα να ανακοινώνει τη συμμετοχή της σαν άμεσα ενδιαφερόμενη πλευρά. Από την άλλη η Τουρκία βάζει στο τραπέζι τη συμμετοχή της τουρκοκυπριακής κοινότητας.Βεβαίως ο νεοεκλεγμένος πρόεδρος Τουφάν Ερχιουρμάν εκφράζει τη μαζική απόρριψη των δύο κρατών στην οποία επιμένει ο Ερντογάν. προκρίνοντας μια λύση ομοσπονδιακού χαρακτήρα, χωρίς να σπάει βεβαίως τη σύνδεση με την Τουρκία.
Φυσικά οι διακηρύξεις για συμβιβασμό, κάτω από την ηγεμονία των συμφερόντων των ΗΠΑ και των πολυεθνικών ενέργειας, δεν αναιρεί τον ελληνοτουρκικό ανταγωνισμό, τους εξοπλισμούς και το κίνδυνο συγκρούσεων, ειδικά σε μια περίοδο που η «πολεμική οικονομία» έχει στρατηγική επιβίωσης για τον κόσμο του κεφαλαίου.
Δημοσιεύτηκε στην εφημερίδα Πριν στο φύλλο 25-26 Οκτωβρίου
