Γιώργος Μουρμούρης
▸ Η συγκλονιστική αλληλεγγύη στον απεργό πείνας Πάνο Ρούτσι ανέδειξε το βαθύ κοινωνικό ρήγμα που έχει ανοίξει στα Τέμπη
Στην Αντιγόνη του Σοφοκλή, μόλις ο Κρέων ακούει την προφητεία του Τειρεσία για τη συμφορά που θα τον βρει εξαιτίας της άδικης καταδίκης της Αντιγόνης, ο ίδιος ομολογεί μπροστά στον Χορό πως ο νους του ταράζεται «γιατί και να υποχωρήσω τρομερό θα ’ταν, μα κι αν επιμείνω είναι φόβος σε συμφορά μην πέσω».
Σε ένα τέτοιο δίλημμα μοιάζει να βρέθηκε η κυβέρνηση με την απεργία πείνας του Πάνου Ρούτσι και το συγκλονιστικό κύμα αλληλεγγύης που πυροδότησε – ένα κύμα απρόσμενο ακόμη και για τους πιο συνεπείς υποστηρικτές του αιτήματος για δικαιοσύνη στην υπόθεση των Τεμπών. Από τη μία, οποιαδήποτε υποχώρηση με έγκριση του αιτήματος εκταφής του Ντένις Ρούτσι (όπως και φαίνεται πως συνέβη τελικά) θα μπορούσε να ανοίξει τον ασκό του Αιόλου – όχι μόνο για το τι θα αποκάλυπταν τυχόν τοξικολογικές εξετάσεις (για τις οποίες προς το παρόν δεν έχει δοθεί έγκριση), αλλά γιατί θα αποτελούσε μια ντε φάκτο παραδοχή ότι η ανάκριση έκλεισε με fast track διαδικασίες, επιβεβαιώνοντας τη γενικευμένη αίσθηση περί μεθοδευόμενης συγκάλυψης.
Από την άλλη, η εξώθηση ενός εκ των συγγενών των 57 νεκρών σε σοβαρές βλάβες για την υγεία του ή ακόμη και στον θάνατο θα έμοιαζε με σπίθα σε κάμπο που, δύο χρόνια μετά το δυστύχημα – έγκλημα στα Τέμπη, παραμένει «έτοιμος να πάρει φωτιά»: η υπόθεση έχει χτυπήσει μια ευαίσθητη φλέβα στην ελληνική κοινωνία, συμπυκνώνοντας ένα βαθύ αίσθημα αδικίας και αναβιώνοντας ασυνείδητα το υπόρρητα ταξικό χάσμα σε πολιτικό, οικονομικό, κοινωνικό, πολιτισμικό και ποινικό επίπεδο που χάραξε η εποχή των μνημονίων.
Edit (26.9): Η μερική υποχώρηση της δικαιοσύνης, με έγκριση του αιτήματος εκταφής του Ντένις Ρούτσι την Παρασκευή το μεσημέρι, δεν είναι αρκετή. «Δεν είναι αυτό που επιθυμώ ακριβώς. Δεν θέλω μόνο ταυτοποίηση της σορού. Θέλω και τοξικολογικές εξετάσεις για να διερευνηθούν τα αίτια του θανάτου του γιου μου», δήλωσε ο ίδιος ο Πάνος Ρούτσι, τονίζοντας ότι συνεχίζει την απεργία πείνας.
Η αμηχανία που επικράτησε στο κυβερνητικό στρατόπεδο, στο χώρο της δικαστικής εξουσίας και στα φίλια ΜΜΕ εκφράστηκε την τελευταία εβδομάδα με ένα μείγμα άλλοτε επιθετικών και άλλοτε αμυντικών δηλώσεων, καθώς και με συκοφαντικές επιθέσεις από επώνυμα και ανώνυμα τρολς της κατά τα άλλα φιλελεύθερης παράταξης.
Ενδεικτική ήταν η αναφορά της προέδρου του Αρείου Πάγου, η οποία επιτέθηκε σε όσους διεκδικούν απόδοση δικαιοσύνης για τα Τέμπη, αλλά εμμέσως και στους ίδιους τους συγγενείς, δηλώνοντας πως «αυτή η χώρα είχε και άλλα δυστυχήματα» όπως «το Μάτι και τη Μάνδρα», όμως «ποτέ δεν έγιναν τέτοιες εκδηλώσεις από μερίδα ανθρώπων οι οποίοι εκμεταλλεύονται τον πόνο των συγγενών».
Επί μία περίπου εβδομάδα άλλωστε η κυβέρνηση και οι διάφορες πτυχές του δικαστικού συστήματος πετούσαν διαρκώς η μία στην άλλη το μπαλάκι για το αίτημα του Πάνου Ρούτσι, ελπίζοντας ίσως στη σωματική κόπωση του ίδιου ή στην εκτόνωση του κύματος συμπαράστασης.
Την Πέμπτη, όταν πια είχε καταστεί σαφές ότι ο απεργός πείνας δεν θα υποχωρήσει, ο υπουργός Δικαιοσύνης Γιώργος Φλωρίδης αποφάσισε να ερμηνεύσει δημοσίως τον Άρειο Πάγο, δίνοντας επί της ουσίας κατεύθυνση για έγκριση του αιτήματος εκταφής προς διασταύρωση της σορού μέσω DNA (όχι όμως για την πραγματοποίηση τοξικολογικών εξετάσεων).
Έτσι, δύο ημέρες αφότου δήλωνε πως δεν έχει υποβληθεί αίτημα για ταυτοποίηση των θυμάτων (παρότι έχουν κατατεθεί δύο αιτήματα από τον Παύλο Ασλανίδη και ένα από τη Μαρία Καρυστιανού τα οποία απερρίφθησαν), ο υπουργός Δικαιοσύνης παρότρυνε να γίνει μια «έμμεση» ερμηνεία του αιτήματος του Πάνου Ρούτσι από τις εισαγγελικές αρχές. «Ενδεχομένως μπορεί η εισαγγελική αρχή να εκτιμήσει ότι στην εξώδικη δήλωση που έστειλε ο κ. Ρούτσι υπάρχει μία έστω αναφορά σε αυτό το ζήτημα [της εκταφής της σορού]» και, με βάση αυτό το παράθυρο, «η εξέλιξη θα μπορούσε να είναι να γίνει η εκταφή (…) προκειμένου να διαπιστωθεί εάν είναι το παιδί αυτού του ανθρώπου».
Πράγματι, την Παρασκευή – ω του θαύματος – δόθηκε η σχετική εντολή από την εισαγγελέα πρωτοδικών Λάρισας. Ωστόσο ως αργά το απόγευμα της ίδιας μέρας – σύμφωνα με τους δικηγόρους του απεργού πείνας – η απόφαση δεν είχε ανακοινωθεί επισήμως στην πλευρά του Πάνου Ρούτσι, με τον ίδιο να ξεκαθαρίζει ότι συνεχίζει τον αγώνα του.
Είναι σαφές ότι η έγκριση της εκταφής μόνο προς ταυτοποίηση της σορού, εφόσον επιβεβαιωθεί, ικανοποιεί εν μέρει μόνο το αίτημα των συγγενών, καθώς δεν επιτρέπει να εξαχθούν τυχόν συμπεράσματα αναφορικά με τα αίτια που οδήγησαν στην απώλεια τόσων ζωών στο σιδηροδρομικό δυστύχημα. Σε κάθε περίπτωση όμως, αποτελεί μια σαφή ήττα για την κυβέρνηση και για την ομερτά που επιχειρείται ξανά και ξανά να επιβληθεί γύρω από όσα έλαβαν χώρα το βράδυ της 28ης Φεβρουαρίου και τα αμέσως επόμενα 24ωρα στην κοιλάδα των Τεμπών.
Το κίνημα δεν πρόκειται να υποχωρήσει, τροφοδοτείται από τα αναπάντητα ερωτήματα, αλλά και το σαθρό κατηγορητήριο
Το κίνημα αλληλεγγύης και διεκδίκησης, άλλωστε, δεν πρόκειται να υποχωρήσει, αφού πλέον τροφοδοτείται όχι μόνο από τα αναπάντητα ερωτήματα για την πυρόσφαιρα, το μπάζωμα, την εντολή καταστροφής του βιολογικού υλικού, την απώλεια των βίντεο ως τη μυστηριώδη εμφάνισή τους προ μηνών, τις παλινωδίες με το πόρισμα του ΕΟΔΑΣΑΑΜ και τόσα άλλα, αλλά και από το ίδιο το κατηγορητήριο βάσει του οποίου φιλοδοξείται να ξεκινήσει μέσα στους επόμενους μήνες η δίκη.
Όπως τόνιζαν προ ημερών 48 συγγενείς των θυμάτων σε κείμενό τους με το οποίο ζητούν την εκ νέου διερεύνηση της υπόθεσης, τα τεράστια κενά και οι παραλείψεις της δικογραφίας αποτυπώνονται με χαρακτηριστικό τρόπο στο προκλητικά χαμηλό επίπεδο κατηγοριών πλημμεληματικού χαρακτήρα σε βάρος της Hellenic Train. Πρόκειται για την εταιρεία που αποκόμιζε κέρδη μεταφέροντας ανυποψίαστους επιβάτες, ενώ γνώριζε την άθλια κατάσταση της ασφάλειας στο σιδηροδρομικό δίκτυο.
Στο ίδιο πλαίσιο, οι συγγενείς αναδεικνύουν τη μη απόδοση κατηγοριών στους Γραμματείς του Υπουργείου Μεταφορών και Υποδομών, οι οποίοι ήταν απολύτως ενήμεροι για την ανύπαρκτη ασφάλεια, αλλά και σε στελέχη σιδηροδρομικών εταιρειών, στη ΡΑΣ και στους εκπροσώπους της αναδόχου της σύμβασης 717 (ΤΟΜΗ ΑΒΕΤΕ – ALSTROM S.A.), που έφεραν σημαντικές ευθύνες για τη λειτουργία του δικτύου.
Παράλληλα, τονίζουν την απουσία κατηγορητηρίου για τον θάνατο και την απανθράκωση 25 εκ των 57 θυμάτων, παρά τη διεξοδική και επί 2,5 χρόνια έρευνα κρατικών φορέων και τεχνικών συμβούλων για τα αίτια της φωτιάς που ακολούθησε τη σύγκρουση, ενώ χαρακτηρίζουν αδιανόητο τον χαρακτηρισμό της δολοφονίας των 57 θυμάτων του εγκλήματος των Τεμπών ως «ανθρωποκτονία από αμέλεια» και όχι ως ανθρωποκτονία με πρόθεση δόλου, παρά τα ενοχοποιητικά στοιχεία που έχουν προκύψει.
«Ό,τι και να κάνουν, εμείς θα συνεχίσουμε τον αγώνα μας μέχρι την πραγματική δικαίωση, έτσι ώστε να αποκαλυφθούν και να τιμωρηθούν όλοι οι ένοχοι για την εγκληματικά επικίνδυνη λειτουργία του σιδηρόδρομου», ανέφεραν οι συγγενείς και, επικαλούμενοι τον απεργό πείνας, κατέληγαν: «Όπως γράφει και ο Πάνος, θα συνεχίσουμε “για να μη χαθούν άλλες ζωές για τα κέρδη τους”».
Δημοσιεύτηκε στην εφημερίδα Πριν στο φύλλο 27-28 Σεπτεμβρίου 2025
Συγκεντρώσεις θα πραγματοποιηθούν την Κυριακή σε μια σειρά από πόλεις της χώρας (στις περισσότερες στις 18:30) σε ένδειξη αλληλεγγύης στον δίκαιο αγώνα του Πάνο Ρούτσι και των άλλων απεργών πείνας που του συμπαραστέκονται.
Ο Πάνο Ρούτσι προχωρά σε συνέχιση της απεργίας πείνας μέχρι να εγκριθεί και το αίτημα για τοξικολογικές εξετάσεις, δηλαδή για εξετάσεις του κατά πόσον υπήρξαν τοξικά ή παράνομα χημικά στοιχεία στις σορούς των επιβατών.
