Νίκος Μανάβης
▸ Όργιο πολεοδομικών και περιβαλλοντικών αυθαιρεσιών καταγγέλλουν κάτοικοι
Έχει περάσει περισσότερο από μια δεκαετία από τότε που έκαναν την εμφάνισή τους στη Λέσβο ισραηλινοί επιχειρηματίες, οι οποίοι άρχισαν σιγά σιγά να αγοράζουν ακίνητα στην περιοχή του Πλωμαρίου, της Ερεσού και αλλού. Επιχειρηματίες του νησιού αναφέρουν πως η αρχή έγινε από ισραηλινό επιχειρηματία που είχε αποκομίσει μεγάλα κέρδη σε διεθνές χρηματιστήριο και ήθελε να μετατρέψει τα κέρδη του σε κάτι πιο ασφαλές από μετοχές και ομόλογα.
Να σημειώσουμε εδώ πως η Λέσβος εκείνη την περίοδο –αλλά και σήμερα– ήταν από τις περιοχές της χώρας όπου η αξία της γης ήταν πολύ χαμηλή. Κι από αυτή την άποψη μια επένδυση σε ακίνητα δημιουργούσε προσδοκίες για μεγάλα κέρδη. Τον πρώτο Ισραηλινό ακολούθησαν και πολλοί άλλοι, που αγόρασαν σπίτια και αγροκτήματα – οικόπεδα στην περιοχή του Πλωμαρίου, το ένα δίπλα στο άλλο.
Το καλοκαίρι του 2015 μπορούσε κανείς να βρει αρκετούς Ισραηλινούς στα κεντρικά καφενεία του Πλωμαρίου, όπου ήταν γνωστοί στους κατοίκους της κωμόπολης της νότιας Λέσβου. Στις αρχές της δεκαετίας του 2020 η κοινωνία του Πλωμαρίου είχε χωριστεί σε δύο μεγάλες ομάδες: από τη μία ήταν αυτοί που αποκόμιζαν κέρδη από την αγορά ακινήτων και την οικοδομική δραστηριότητα των Ισραηλινών · από την άλλη ήταν εκείνοι που έβλεπαν με επιφυλακτικότητα τις βίλες, τις πισίνες και τους φράχτες που γέμισαν την περιοχή. Κυρίως, όμως, προκαλούσε αποστροφή η γενικότερη στάση μερίδας Ισραηλινών να λειτουργούν ως επικυρίαρχοι, καταπατώντας κάθε διάταξη σχετική με την προστασία του περιβάλλοντος και την οικοδομική δραστηριότητα.
Το καλοκαίρι του 2025, κάποιες εκδηλώσεις ενάντια στη γενοκτονία των Παλαιστινίων –εντελώς ειρηνικές και χωρίς καμία πρόκληση εναντίον των Ισραηλινών– αντιμετωπίστηκαν ως μείζονα πρόκληση. Ομάδα της ΟΠΚΕ εγκαταστάθηκε στο χωριό για την προστασία τους. Η λογική αποικιοκράτη εκ μέρους μερίδας των Ισραηλινών εκδηλώθηκε και με πολύμορφες πρακτικές στοχοποίησης εναντίον κατοίκων του Πλωμαρίου που δήλωναν ανοιχτά τη στήριξή τους στους Παλαιστινίους. Χαρακτηριστικά, η τοπική ιστοσελίδα της Λέσβου stonisi.gr στις 19 Ιουλίου έγραφε:
«Ένα κύμα ανησυχίας διατρέχει το Πλωμάρι, καθώς πληθαίνουν οι μαρτυρίες για οργανωμένες προσπάθειες στοχοποίησης τοπικών επιχειρήσεων που εκφράζουν δημοσίως την αλληλεγγύη τους στον παλαιστινιακό λαό. Σύμφωνα με καταγγελίες κατοίκων και εργαζομένων, τις τελευταίες εβδομάδες έχουν καταγραφεί περιπτώσεις επιθετικής συμπεριφοράς, αρνητικών και δυσφημιστικών σχολίων σε διαδικτυακές πλατφόρμες, αλλά και απευθείας εκφοβισμού εργαζομένων από άτομα ισραηλινής καταγωγής».
Στις 8 Σεπτεμβρίου ο εξαιρετικά μετριοπαθής Σύλλογος «Αλκαίος», με ανακοίνωσή του, καταγγέλλει ισραηλινούς ιδιώτες και εταιρείες για αυθαίρετες παρεμβάσεις που, όπως υποστηρίζει, αλλοιώνουν το φυσικό και πολιτισμικό τοπίο του Πλωμαρίου. Κάνει λόγο για συστηματικό κλείσιμο διόδων προς παραλίες, κοπή δέντρων, ανύψωση φραχτών, παράνομες κατασκευές σε περιοχές όπως η Μελίντα και η Παναγιά Κρυφτή –όπου, σύμφωνα με τον Σύλλογο, δημιουργήθηκε ακόμη και παράνομο «τελεφερίκ». Επισημαίνει επίσης τη λειτουργία πισινών και νέων γεωτρήσεων σε περίοδο λειψυδρίας, καθώς και φαινόμενα εκφοβισμού κατοίκων που αντιδρούν. Όλα αυτά τα χαρακτηρίζει ως μια συντονισμένη «εποικιστική» στρατηγική μεγάλων ξένων κεφαλαίων, καλώντας τις αρμόδιες αρχές να παρέμβουν και συλλογικότητες σε όλη τη χώρα να συγκροτήσουν δίκτυο αντίστασης.
Ο Σύλλογος ξεκαθαρίζει: «Η αναφορά μας σε παρεμβάσεις και ενέργειες ειδικά των Ισραηλινών, δεν γίνεται φυσικά επειδή μας ενοχλεί η καταγωγή τους (όλη μας τη ζωή με τα έργα και τις πράξεις μας έχουμε αποδείξει πως δεν είμαστε ούτε ρατσιστές ούτε αντισημίτες), αλλά επειδή οι πράξεις τους και η απειλητική εισροή τους στον τόπο μας είναι μέρος της εποικιστικής πολιτικής της χώρας τους».
Τρεις μέρες μετά, στις 11 Σεπτεμβρίου, η «συμμαχία των προθύμων» του Πλωμαρίου εξέδωσε ανακοίνωση που μιλά για «ρατσιστικές» φωνές που στοχοποιούν συλλήβδην την ισραηλινή κοινότητα. Απορρίπτουν ως υπερβολικές τις αναφορές σε «φαραωνικές κατασκευές», σημειώνοντας ότι πρόκειται για εξοχικές κατοικίες που ανεγείρονται σταδιακά εδώ και χρόνια, όχι μόνο από Ισραηλινούς αλλά και από Έλληνες ή άλλες εθνικότητες. Παράλληλα προβάλλουν την αναστήλωση παλιών σπιτιών και την ανάπτυξη τουριστικών και παραγωγικών δραστηριοτήτων ως απόδειξη ότι οι επενδύσεις ωφελούν το Πλωμάρι. Κλείνουν δε με σαφή προειδοποίηση ότι δεν θα ανεχθούν «ρατσιστικές πρακτικές» και θα απομονώσουν τις διχαστικές φωνές.
Μια ματιά στις υπογραφές που φέρει η ανακοίνωση της «συμμαχίας των προθύμων» του Πλωμαρίου αποκαλύπτει πως πρόκειται για ανθρώπους και φορείς που, με τον έναν ή τον άλλο τρόπο, αποκομίζουν κέρδη από τις αγοραπωλησίες ακινήτων και την οικοδομική δραστηριότητα των Ισραηλινών.
Δημοσιεύτηκε στην εφημερίδα Πριν στο φύλλο 13-14 Σεπτεμβρίου 2025
