Χρίστος Κρανάκης
Οι αρένες γεμίζουν με χρώματα της Παλαιστίνης και το «free free Palestine» δονεί τα στάδια ανά τον κόσμο! Μουσικοί κάθε είδους (κυρίαρχα από τη Βρετανία) στέλνουν άμεσα ή έμμεσα μηνύματα στήριξης, stand-up comedian διοργανώνουν παραστάσεις τα έσοδα των οποίων πάνε στη Γάζα, ηθοποιοί προχωρούν σε δρώμενα ευαισθητοποίησης, σκηνοθέτες αφιερώνουν τα βραβεία τους κ.ο.κ.. Αποτελεί η τέχνη δίοδο για την έκφραση πολιτικών θέσεων; Ανέκαθεν και αναμφίβολα ναι! Έχει «υποχρέωση», όμως, ο/η κάθε καλλιτέχνης/χνιδα να εκφράζει τις θέσεις αυτές; Μεγάλη κουβέντα… Όμως, δεν είναι της παρούσης!
Δεν ζούμε σε περίοδο ανάπτυξης ενός νέου συγκροτημένου ιδεολογικού ρεύματος «στρατευμένης τέχνης» -αν και πιθανότητα ο σύγχρονος μαρξισμός θα υποστήριζε μία τέτοια τομή στον χώρο του πολιτισμού. Όλο και περισσότεροι καλλιτέχνες εκφράζονται για την Παλαιστίνη και όλο και πιο άμεσα, όχι επειδή ασπάστηκαν τον σοσιαλιστικό ρεαλισμό, ούτε επειδή ήταν «απαίτηση» του κινήματος αλληλεγγύης που αναπτύχθηκε. Η εν εξελίξει, πρώτη live-streamed γενοκτονία της ανθρωπότητας και η ηρωική αντίσταση του παλαιστινιακού λαού, είναι οι δύο βασικές συνθήκες που οφείλονται για τις εικόνες που βλέπουμε στις συναυλίες, στα θέατρα, στις βραβεύσεις κ.ο.κ. Και κυρίαρχα η δεύτερη… Από όταν το μήνυμα αξιοπρέπειας που στέλνει εδώ και καιρό ένας λαός που αντιστέκεται σε μία τρομακτική βαρβαρότητα, παρά τον ανείπωτο φόρο αίματος που πληρώνει, «πέρασε» τα σύνορα, ήταν μονόδρομος πως θα φτάσει και στις καλλιτεχνικές σκηνές (και) της Δύσης!
Καλλιτεχνικά δρώμενα σε Ελλάδα και εξωτερικό γίνονται εστίες καταδίκης της γενοκτονίας. Είναι όμως η εκφορά πολιτικού λόγου από τον/την καλλιτέχνη/χνιδα για την Παλαιστίνη «υποχρέωση»; Κι αν ναι, είναι η Αριστερά αυτή που την επιτάσσει;
Έτσι λοιπόν, στη συνθήκη που πλέον έχει διαμορφωθεί, δεν έχει τόσο άμεση ή πρακτική σημασία να συζητάμε για το εάν πρέπει ή όχι ο/η δημιουργός να παίρνει θέση για κάθε πολιτικό ζήτημα που προκύπτει και αφορά μέρος του κοινού του (μιας και αυτό είναι συχνά ταξικά και κοινωνικά ετερόκλητο), αλλά για το εάν, με ποιο τρόπο και σε ποιο βαθμό πρέπει να παίρνει θέση για την Παλαιστίνη. Τα επίπεδα συζήτησης αυτά μοιάζουν μεταξύ τους, αλλά δεν συγχέονται, παρότι φυσικά το να παίρνεις θέση για τη γενοκτονία συνιστά αυτόματα πολιτική πράξη.
Η πρώτη μέρα της ιστορικής συναυλίας του ΛΕΞ άνοιξε πληθώρα συζητήσεων. Κάποιοι/ες μίλησαν για «bullying» της Αριστεράς που θέλει να επιβάλλει την ατζέντα της πάντα και παντού. Βέβαια, η έκφραση γνώμης (ή και κριτικής) για τη στάση ενός καλλιτέχνη δεν μπορεί να «ποινικοποιείται», ειδικά από τη στιγμή που δεν υπάρχουν φωνές που να απαξιώνουν την ευρύτερη στάση ή το ήθος του και που να μηδενίζουν την προσφορά του σε καλλιτεχνικό και κοινωνικό επίπεδο.
Άλλοι/ες τόνισαν πως η Αριστερά δεν πρέπει να ζητάει από καλλιτέχνες/χνιδες να κάνουν τη «δουλειά» της… Καταρχάς, δεν είναι «δουλειά» της Αριστεράς να μιλάει για την Παλαιστίνη, ούτε πρέπει/μπορεί να αναλάβει μόνη της το ιστορικό βάρος αυτό. Ο αγώνας για την Παλαιστίνη αφορά κάθε προοδευτικό άνθρωπο και είναι πολιτικά επιτακτικό να συνοδευτεί από πολύμορφες μορφές αλληλεγγύης και στήριξης που διαπερνούν όλα τα επίπεδα. Κατά δεύτερον, η Αριστερά και τα κινήματα που πραγματικά θέλουν να αλλάξουν τους συσχετισμούς και δεν επιζητούν αποκλειστικά την αυτόκεντρη ανάπτυξη, φυσικά και δεν πρέπει να διστάζουν να παραδέχονται πως θέλουν και επιζητούν την όσο το δυνατόν μεγαλύτερη στήριξη του καλλιτεχνικού στερεώματος όσον αφορά την προβολή των στόχων τους, ειδικά όταν πρόκειται για ένα τέτοιο ιστορικό γεγονός. Αλλιώς μιλάμε για μία Αριστερά ή ένα κίνημα που βλέπει τον εαυτό του σαν αποκλειστική πρωτοπορία, υποτιμά τις ειδικές μορφές παρέμβασης και λειτουργεί με όρους «ή εγώ ή κανείς»!
Ειδικά, σε μία κατάσταση, όπως μία μαζικότατη συναυλία που παίρνει χαρακτήρα συλλογικής εμπειρίας -για κάποιους ακόμα και αντίδρασης-, το ότι μαζεύονται άνθρωποι από διαφορετικά κοινωνικά στρώματα και με διαφορετικά πολιτικά ερεθίσματα σηματοδοτεί ευκαιρία μερικής συγκρότησης συνειδήσεων και αντιλήψεων. Αυτή η ευκαιρία πρέπει να αξιοποιηθεί ακόμη κι αν μέρος του κοινού… ξενερώσει. Η ομιλία του March to Gaza και οι παλαιστινιακές σημαίες στην σκηνή επιτέλεσαν ακριβώς αυτόν τον ρόλο και δείχνουν πως η αλληλεπίδραση καλλιτέχνη-κοινωνίας είναι και πρέπει να είναι μία σχέση αμφίδρομη.
