Αιμιλία Καραλή
Οι εξετάσεις θυσιάζουν τη ζωή, την αγάπη και τη μάθηση στον βωμό της επιβίωσης, του ανταγωνισμού, της αποστήθισης. Όλο το εκπαιδευτικό σύστημα έχει μετατραπεί σε ένα δεσμωτήριο που χρειάζεται δεσμώτες, φύλακες και διευθυντές, σε εναλλασσόμενους ρόλους.
Μήνες εξετάσεων ο Μάιος και ο Ιούνιος για τους μαθητές και τις μαθήτριες. Μέχρι πρόσφατα είχαμε τις ενδοσχολικές, τις απολυτήριες, τις πανελλαδικές, αυτές για τα πρότυπα, για τα πρότυπα εκκλησιαστικά. Από φέτος έχουμε και για τα «δημόσια» «Ωνάσεια», Γυμνάσια και Λύκεια. Χιλιάδες παιδιά και έφηβοι στροβιλίζονται σε μια δίνη ανταγωνισμού που θα αναδείξει τους επιτυχόντες και τους απορριφθέντες, τους «καλούς» από τους «κακούς», την ήρα από το στάρι. Από μικρή ηλικία τα παιδιά μαθαίνουν πώς να μην είναι παιδιά. Εκπαιδεύονται στο να μην παίζουν και στο να μην «παιδεύονται», δηλαδή στο να μη μορφώνονται, αλλά στο να βασανίζονται. Όπως έλεγε και ο μεγάλος γλωσσολόγος Νικόλαος Ανδριώτης «η ελληνική γλώσσα είναι η μοναδική γλώσσα στην οποία το ρήμα παιδεύω κατέστη συνώνυμο του βασανίζω».
Δεν ήταν ποτέ εύκολα τα πράγματα. Πάντοτε κάθε εξουσία μέσω των εκπαιδευτικών της προγραμμάτων ήθελε να πλάσει ανθρώπους με αξίες ομόλογες των επιδιώξεων και των στόχων της. Πιστούς ήθελε, για παράδειγμα, ο Ιουστινιανός, και έκοβε τους μισθούς των δασκάλων στην Ελλάδα για να εξοικονομήσει χρήματα για να ολοκληρώσει την Αγιά Σοφιά. «Οι εικόνες είναι τα βιβλία των αγραμμάτων», έλεγε ο Ιωάννης Δαμασκηνός, εγγράμματος ο ίδιος.
Οι δικοί μας εγγράμματοι εξουσιαστές, αλλά όχι παιδευμένοι, όπως ο Δαμασκηνός, διαμορφώνουν πλέον εκπαιδευτικά προγράμματα που με απροκάλυπτο τρόπο προετοιμάζουν μια γενιά διαβασμένων ανδράποδων, βολικών και υπάκουων στις βουλές τους. Και ο κυκεώνας των εξετάσεων, στον οποίο τη ρίχνουν, τη διδάσκει ποια θα είναι η ανταμοιβή των «φρόνιμων» παιδιών: το εισιτήριο για ένα «καλό» σχολείο που θα διαφέρει από το «πληβειακό» της ίδιας γειτονιάς. Και τι κύρος πια για μια οικογένεια να έχει παιδί στο «Ωνάσειο»! Δεν έχει σημασία ποιος ήταν ο Ωνάσης -που να μιλάμε τώρα για τα πεπραγμένα του!- ή ο κάθε επίδοξος επιχειρηματίας ονοματοδότης άλλων δημόσιων σχολικών κτιρίων. Τόσα και τόσα «πλυντήρια» -μέσω διαφόρων πολιτιστικών ιδρυμάτων- έχουν στηθεί για να λησμονηθεί η ιστορία αυτού του τόπου. Στα σχολεία θα κολλάγανε; Αλλά είναι μια «ευκαιρία» που δεν πρέπει να πάει χαμένη!
Για να πιαστεί αυτή η ευκαιρία απαιτείται χρήμα για φροντιστήρια και ιδιαίτερα. Χρειάζεται να συμπιεστεί το οικογενειακό εισόδημα, να προσαρμοστούν το σώμα, η ψυχή, η κοινωνικότητα του παιδιού στην πιθανότητα να βρει μια μελλοντική «καλή» δουλειά.
150 και 180 λεπτά ήταν ο χρόνος εξέτασης για τους υποψήφιους μαθητές αυτών των τύπων Γυμνασίων και Λυκείων -Προτύπων και «Ωνάσειων»- για να απαντήσουν σε ερωτήσεις πολλαπλής επιλογής στα μαθήματα της Γλώσσας και των Μαθηματικών. Κλήθηκαν λοιπόν στη Γλώσσα να επεξεργαστούν κείμενα που αφορούσαν κρίσιμα θέματα όπως η στέρηση του χρόνου για την επίτευξη ενός πρωταθλητικού στόχου, η προστασία των ζώων, η καλοσύνη, η οικολογία, η σχέση «ιδιαίτερων» παιδιών -όπως ο Νεύτωνας- με τους γύρω του, η Τέχνη στα σχολεία.
Κυκεώνας εξετάσεων με ανταμοιβή το εισιτήριο για ένα «καλό» σχολείο, που θα διαφέρει από το «πληβειακό» της ίδιας γειτονιάς
Δεν απαιτήθηκε κάποια αναλυτική και συνθετική πρωτότυπη δημιουργία. Το θέμα ήταν να συμπληρωθεί το σωστό «κουτάκι». Σε «κουτάκια» λοιπόν η σκέψη και η ανταπόκριση των διαγωνιζομένων. Ο θεματοδότης έχει και το καρπούζι , αυτός έχει και το μαχαίρι. Και τι άλλο μαχαιρώνεται; Μαχαιρώνεται η κληρονομιά μεγάλων παιδαγωγών, ποιητών· χλευάζεται η ίδια η πραγματικότητα. Η Τέχνη -για παράδειγμα- εξαφανισμένη -αλλά και συχνά διωκόμενη- από τα σχολεία είναι χρήσιμη μόνο για τα τεστ. Τι θα έλεγε άραγε, αν ζούσε, ο Λέο Μπουσκάλια αν έβλεπε ότι απόσπασμα από το βιβλίο του «Να ζεις, ν’ αγαπάς και να μαθαίνεις» μετατρεπόταν σε σώμα προτάσεων για συντακτική και γραμματική εξέταση;
Οι εξετάσεις πάντως αυτές -όπως και κάθε εξετάσεις- θυσιάζουν τη ζωή, την αγάπη και τη μάθηση στον βωμό της επιβίωσης, του ανταγωνισμού, της αποστήθισης. Και όλο το εκπαιδευτικό σύστημα έχει μετατραπεί σε ένα δεσμωτήριο που χρειάζεται δεσμώτες, φύλακες και διευθυντές, σε εναλλασσόμενους ρόλους. Κάθε απόπειρα δραπέτευσης από αυτές θα έχει και ανάλογη τιμωρία. Απολύσεις εκπαιδευτικών που δεν θέλουν να έχουν τον ρόλο εκτελεστή· εγκλεισμός σε σχολεία – ερείπια για όσους και όσες αδυνατούν να διαθέσουν χρήματα για μια προνομιακή εκπαίδευση· περιθωριοποίηση σε τεχνικά εργαστήρια για όσους έχουν πειστεί -από τους άλλους- ότι δεν παίρνουν τα γράμματα.
Μια νέα μορφή της διάκρισης μεταξύ πατρίκιων και πληβείων κάνει την εμφάνισή της. Και αυτό παρουσιάζεται σαν κάτι φυσικό και απαραίτητο για την «αναβάθμιση» της εκπαίδευσης άρα και της ελληνικής κοινωνίας. Αυτό που συμβαίνει όμως στην πραγματικότητα είναι ότι ανοίγουν κι άλλες πόρτες της κοινωνικής κόλασης. Και προθυμοποιούνται όλο και περισσότεροι να τις διαβούν.
Δημοσιεύτηκε στην εφημερίδα ΠΡΙΝ το σαββατοκύριακο 10-11 Μαΐου
