Ολύβια Τζιουβάρα
Μια αναγκαία απάντηση στο άρθρο της Σίσσυς Βωβού στο Μωβ
Το πρόσφατο άρθρο «Γένους Θηλυκού ή Παπάκι@» αποτελεί ένα ακόμη παράδειγμα μιας ρητορικής που διατρέχει οριζόντια το πολιτικό φάσμα, από την άκρα δεξιά έως ακόμα και χώρους που αυτοπροσδιορίζονται ως αριστεροί και προοδευτικοί. Από τη σκοπιά της συνολικής απελευθέρωσης, της άρσης κάθε καταπίεσης και της προσπάθειας ανάπτυξης του κινήματος σ’ αυτή την κατεύθυνση, δεν μπορούμε παρά να σταθούμε κριτικά απέναντι σε τέτοιες αντιλήψεις, καθώς η απελευθέρωση της εργατικής τάξης και όλων των καταπιεσμένων προϋποθέτει τη ριζική απόρριψη του έμφυλου συντηρητισμού και της άρνησης έμφυλων ταυτοτήτων πέραν της δυαδικής.
Το άρθρο της Σίσσυς Βωβού επιχειρεί να επαναβεβαιώσει τη βιολογική και γλωσσική κανονικότητα του διπολικού φύλου, σε μια εποχή που το ίδιο το επιστημονικό και κοινωνικό πλαίσιο αναγνωρίζει τη ρευστότητα του φύλου. Ο Ντόναλντ Τραμπ, εκπρόσωπος ενός ακραία συντηρητικού ρεύματος, πρόσφατα δήλωσε: «Υπάρχουν μόνο δύο φύλα». Αυτή η τοποθέτηση δεν είναι απλώς μια δεξιά ιδεολογική αφήγηση· είναι μια άποψη που επηρεάζει νομοθεσίες και ζωές παγκοσμίως, περιορίζοντας δικαιώματα και επιβάλλοντας μια αυταρχική αντίληψη της ανθρώπινης ύπαρξης.
Η σύνδεση της καταπίεσης των τρανς ανθρώπων με τις πατριαρχικές δομές είναι αναμφισβήτητη. Μάλιστα, ενώ σε πολλές προ-καπιταλιστικές κοινωνίες τα τρανς άτομα είχαν συγκεκριμένη κοινωνική θέση, η ανάδυση του καπιταλισμού συνοδεύεται από την επιβολή μιας καταπιεστικής έμφυλης δυαδικότητας. Σε χώρες όπως το Ιράν, όπου το κράτος επιδοτεί τις επεμβάσεις επαναπροσδιορισμού φύλου, τα τρανς άτομα βρίσκονται υπό την πίεση να υποβληθούν σε αυτές ως μοναδικό μέσο κοινωνικής αποδοχής. Οι ομοφυλόφιλοι άνδρες, συγκεκριμένα, αντιμετωπίζουν τον κίνδυνο να εξαναγκαστούν σε τέτοιες επεμβάσεις, καθώς η εναλλακτική είναι η θανατική ποινή ή ο κοινωνικός αποκλεισμός. Αντίστοιχα, στη Νιγηρία, όπου η μη συμμόρφωση με τις έμφυλες προσδοκίες μπορεί να οδηγήσει σε εκτελέσεις, πολλά ΛΟΑΤΚΙ+ άτομα αναζητούν άσυλο στην Ευρώπη, όπου τα πράγματα θεωρούνται καλύτερα. Στη Γερμανία, παρά τις νομοθετικές αλλαγές υπέρ της αυτοδιάθεσης φύλου, παρατηρείται ισχυρή αντίδραση από συντηρητικούς κύκλους που θέλουν να διατηρήσουν το φύλο ως αυστηρή βιολογική κατηγορία. Παρόμοιες εντάσεις καταγράφονται και στην Ελλάδα, όπου παρά την ύπαρξη νόμων για τη νομική αναγνώριση ταυτότητας φύλου, η κοινωνική αποδοχή των τρανς ατόμων παραμένει περιορισμένη, με γνωστά περιστατικά επιθέσεων και αποκλεισμών σε τρανς άτομα.
Ο βιολογικός αναγωγισμός, δηλαδή η πεποίθηση ότι το φύλο καθορίζεται αποκλειστικά από βιολογικά χαρακτηριστικά, είναι μια απλουστευτική και επιστημονικά παρωχημένη προσέγγιση, Οι σύγχρονες επιστημονικές μελέτες στην ιατρική, τη γενετική και την κοινωνιολογία αποδεικνύουν ότι το φύλο είναι ένα φάσμα που περιλαμβάνει βιολογικούς, κοινωνικούς και ψυχολογικούς παράγοντες. Η επιμονή στη διχοτόμηση ανδρικού-θηλυκού αγνοεί τόσο τις διαφορές μεταξύ των ίδιων των cis ατόμων όσο και την ύπαρξη των intersex (διαφυλικών) ατόμων, τα οποία δεν εμπίπτουν αυστηρά σε καμία από τις δύο κατηγορίες αποδεικνύοντας ότι ακόμα και το βιολογικό φύλο είναι φάσμα. Η κατανόηση του φύλου, όμως, πρέπει να λαμβάνει υπόψη τις κοινωνικές και ταξικές διαστάσεις του, απορρίπτοντας κάθε μορφή ντετερμινισμού που ενισχύει την πατριαρχική και καπιταλιστική καταπίεση.
Εκείνο το είδος φεμινισμού που απορρίπτει τα τρανς άτομα βασίζεται σε μια παρωχημένη αντίληψη του φύλου ως αποκλειστικά βιολογικού, παραβλέποντας τη μαρξιστική κατανόηση ότι ο άνθρωπος είναι ον κοινωνικό, ότι οι κοινωνίες διαμορφώνονται ιστορικά και ότι η ταξική και έμφυλη καταπίεση είναι συνυφασμένες. Οι τρανς γυναίκες, όπως και οι γυναίκες γενικά, βιώνουν την έμφυλη εκμετάλλευση υπό τον καπιταλισμό και τον πατριαρχικό καταμερισμό εργασίας. Αντί, λοιπόν, να διαχωρίζονται, η κοινή πάλη ενάντια στον καπιταλισμό και την πατριαρχία είναι απαραίτητη.
Ο σύγχρονα αναγκαίος φεμινισμός δεν μπορεί να αναπαράγει αποκλεισμούς. Η εργατική τάξη, οι γυναίκες και οι ΛΟΑΤΚΙ+ άνθρωποι έχουν κοινό εχθρό
Η γλωσσική διάσταση του φύλου, στην οποία εστιάζει το άρθρο «Γένους Θηλυκού ή Παπάκι@», επιχειρεί να αναδείξει μια υποτιθέμενη φυσικότητα του δίπολου ανδρικού-θηλυκού. Ωστόσο, η γλώσσα δεν είναι στατική· εξελίσσεται μαζί με την κοινωνία. Όπως οι φεμινίστριες αγωνίστηκαν να συμπεριληφθούν οι γυναίκες στη γλώσσα (π.χ. «βουλεύτρια» αντί για «βουλευτής»), έτσι και η συμπερίληψη μη δυαδικών ταυτοτήτων αποτελεί μέρος ενός προοδευτικού αιτήματος για γλωσσική και κοινωνική δικαιοσύνη. Η μορφή με την οποία τελικά η συμπερίληψη αυτή θα ενσωματωθεί στη γλώσσα, θα κριθεί ιστορικά.
Ο σύγχρονα αναγκαίος φεμινισμός δεν μπορεί να ταυτιστεί με έναν φεμινισμό που αναπαράγει αποκλεισμούς. Η εργατική τάξη, οι γυναίκες και οι ΛΟΑΤΚΙ+ άνθρωποι έχουν κοινό εχθρό: το κράτος και το κεφάλαιο που χρησιμοποιούν τη διαιώνιση των έμφυλων ιεραρχιών για να διαιρούν και να ελέγχουν τις καταπιεσμένες τάξεις. Η αλληλεγγύη όλων των καταπιεσμένων ομάδων είναι ο μόνος δρόμος προς την απελευθέρωση.
