Εγνατία Αριστερός Κλάδος*
▸Απεργία και παράσταση διαμαρτυρίας στο υπουργείο Μακεδονίας-Θράκης πραγματοποίησαν την Παρασκευή 29/3 οι εργαζόμενοι στην Εγνατία Οδό, μετά από απόφαση του συλλόγου τους.
Την ίδια μέρα υπογράφτηκε η σύμβαση παραχώρησης της Εγνατίας Οδού και των καθέτων αξόνων από το δημόσιο και τον πλειοδότη του διαγωνισμού εκποίησης του παγίου (ΓΕΚ ΤΕΡΝΑ και Egis).
Η παραχώρηση του παγίου της «Εγνατία Οδός ΑΕ» (ΕΟΑΕ) –αυτοκινητόδρομοι μήκους περίπου 1.000 χλμ. που διασχίζουν τη Βόρεια Ελλάδα– ξεκίνησε στο μεσοπρόθεσμο του 2011, τότε που στις αποικίες χρέους «έψαχναν» οι δανειστές πάγια προς πώληση 50 δισ. ευρώ και το έβαλε εν μία νυκτί στην λίστα ο τότε υπουργός Οικονομικών E. Βενιζέλος. Πολλοί ομοϊδεάτες του υποστήριζαν ότι μπήκε κατά λάθος στην λίστα, αλλά δεν φρόντισαν να αφαιρεθεί.
Από τότε κύλησε πολύ νερό στο αυλάκι των μνημονίων και τα κάθε λογής υψηλόμισθα στελέχη και σύμβουλοι του ΤΑΙΠΕΔ άφησαν το στίγμα τους στη λειτουργία της κρατικής «Εγνατία Οδός ΑΕ» (με μοναδικό μέτοχο τον υπουργό Οικονομικών) ακόμη και με προφορικές εντολές. Και αυτό διότι μια άλλη μνημονιακή απόφαση είχε εκχωρήσει το δικαίωμα ψήφου της μετοχής του δημοσίου για θέματα παραχώρησης στο ΤΑΙΠΕΔ, το οποίο είχε αναλάβει την εκπροσώπηση του μοναδικού μετόχου. Κλήθηκε βέβαια να πάρει αποφάσεις και για θέματα άσχετα της παραχώρησης καθώς δεν επέτρεψε στην ΕΟΑΕ:
α) να κατασκευάσει νέα ΣΕΑ κατά μήκος της Οδού, ούτε να υπογράψει τις συμβάσεις από διαγωνισμούς που διενεργήθηκαν.
β) να βελτιώσει τον κάθετο άξονα «Χαλάστρα-Εύζωνοι».
γ) να επισκευάσει τις παλιές γέφυρες που είχε παραλάβει η «Εγνατία Οδός ΑΕ» από τον ΠΑΘΕ.
Όλα αυτά τα τεχνικά αντικείμενα, το ΤΑΙΠΕΔ ήθελε να τα αναθέσει στον ιδιώτη παραχωρησιούχο με στόχο την αύξηση των κερδών του και να επιβάλει στην κρατική ΕΟΑΕ να κατασκευάσει με υπέρογκο κόστος και δημόσιο χρήμα ένα τεράστιο πλήθος σταθμών διοδίων (60!), τα οποία σχεδίασαν οι σύμβουλοι του ΤΑΙΠΕΔ, ώστε να τα παραλάβει έτοιμα ο ιδιώτης παραχωρησιούχος.
Οι εργαζόμενοι της «Εγνατία Οδός ΑΕ» αντιστάθηκαν σθεναρά στις δημοπρατήσεις των διοδίων (κατά την περίοδο της διακυβέρνησης «πρώτη φορά αριστερά») με αλλεπάλληλες απεργίες και στάσεις εργασίας (18) με αποτέλεσμα να ακυρωθούν διαγωνισμοί που αποτελούσαν προαπαιτούμενα αξιολόγησης των μνημονίων (από «τρόικα» και «θεσμούς»). Ο ρόλος του ΤΑΙΠΕΔ αποδείχθηκε στενά συνδεδεμένος με τα συμφέροντα δανειστών και λομπιστών των Βρυξελλών.
Βέβαια οι τοποθετημένες διοικήσεις και τα τσιράκια τους, δημοπράτησαν με την πρώτη ευκαιρία τις νέες συμβάσεις λειτουργίας και συντήρησης της Οδού με προαιρέσεις που περιλάμβαναν κατασκευές διοδίων και άλλα τέτοια… Οι σκανδαλώδεις αυτές συμβάσεις –ω του θαύματος– εγκρίθηκαν από το Ελεγκτικό Συνέδριο για να αποδείξουν ότι η δικαστική εξουσία είναι άρρηκτα συνδεδεμένη με την εκτελεστική αλλά και την οικονομική ολιγαρχία.
Ο σύλλογος εργαζομένων ΕΟΑΕ τότε δεν μπορούσε να εμποδίσει την διαγωνιστική διαδικασία γιατί θα προέκυπταν σοβαρά θέματα ασφάλειας της Οδού. Κατά συνέπεια συμπεριλήφθηκε η κατασκευή διοδίων σε εργολαβίες συντήρησης με χρήση δημόσιων πόρων. Ταυτόχρονα τα έσοδα διοδίων τα απομυζούσε εξολοκλήρου η Τράπεζα Πειραιώς για να αποπληρωθούν τα δάνεια που είχε πάρει το ελληνικό δημόσιο για την συμμετοχή του στην κατασκευή της Εγνατίας Οδού. Αυτή η αφαίμαξη των εσόδων από την τράπεζα συνεχίστηκε μέχρι αυτή να εισπράξει επιπλέον 40 εκατ. ευρώ που διεκδικούσε ενώ δεν τα δικαιούνταν. Το ΤΑΙΠΕΔ και οι διοικήσεις της ΕΟΑΕ δεν εμπόδισαν την τράπεζα να εισπράττει το επιπλέον ποσό, διότι έπρεπε να ελευθερωθεί το πάγιο από τα βάρη του και να μπορεί να προχωρήσει η παραχώρηση. Μέχρι και σήμερα δεν γνωρίζουμε πού βρίσκεται η δικαστική διαδικασία διεκδίκησης αυτών των χρημάτων.
Ενδιαφέρον έχει και η στάση της ΕΕ στην περίπτωση των κάθετων αξόνων «Σιάτιστα Κρυσταλλοπηγή» και «Στρυμονικό- Προμαχώνας», που χρηματοδοτήθηκαν από αυτήν ως έργα χωρίς διόδια. Το ΤΑΙΠΕΔ, σε σύμπνοια με την ΕΕ, ενσωμάτωσε στην παραχώρηση και τους κάθετους αυτούς άξονες που δεν είχαν στο σχεδιασμό τους τη λειτουργία διόδων, ως δώρο στον ιδιώτη. Μέχρι την παραχώρηση δε, τα χρήματα των χρηστών (περίπου 67 εκατ. ευρώ) έχουν κατατεθεί (από Ιούλιο 2016 έως Δεκέμβριο 2023) στον ειδικό λογαριασμό του δημόσιου χρέους.
Λαμβάνοντας υπόψη την μελέτη που έχει καταθέσει ο σύλλογος εργαζομένων της ΕΟΑΕ για τη δημόσια διαχείριση του αυτοκινητοδρόμου σε βάθος 35ετίας, η εταιρεία θα μπορούσε να έχει καθαρά έσοδα 6 δισ. ευρώ με βάση τις ληστρικές τιμές είσπραξης διοδίων που καθορίζει η σύμβαση παραχώρησης. Αντ’ αυτού θα λάβει ένα αρχικό τίμημα κουρεμένο κατά 170 εκατ. ευρώ από την προσφορά του πλειοδότη. Επιπλέον το ΤΑΙΠΕΔ προχώρησε σε τροποποίηση της σύμβασης μετά την κατάθεση των προσφορών, στην οποία προσθέτει όρους που βελτιώνουν το περιθώριο κέρδους του παραχωρησιούχου και μειώνουν το ρίσκο επένδυσης εις βάρος του δημόσιου συμφέροντος.
Εν κατακλείδι, η παραχώρηση της Εγνατίας Οδού αποτελεί μια ακόμη μνημονιακή πολιτική επιλογή που έχει σκοπό την εξυπηρέτηση των συμφερόντων των λίγων από την μία και από την άλλη τη μείωση της ασφάλειας και της ποιότητας των μετακινήσεων των πολλών, οι οποίοι θα αδυνατούν να κάνουν χρήση του αυτοκινητόδρομου και θα επανέλθουν στις μετακινήσεις τους στα παλιά οδικά δίκτυα.
Με την έναρξη της παραχώρησης θα καταργηθούν οι απαλλαγές της εντοπιότητας που ίσχυαν στη δημόσια διαχείριση του αυτοκινητοδρόμου καθώς και η δωρεάν μετακίνηση ανέργων, η οποία περιλαμβάνονταν στα αρχικά σχέδια σύμβασης παραχώρησης, αλλά διαγράφηκε στις νέες εκδόσεις της.
*Το άρθρο γράφτηκε αποκλειστικά για το Πριν. Η ΕΑΚ εκπροσωπείται στο ΔΣ του Συλλόγου Εργαζομένων στην Εγνατία Οδό
