Δημήτρης Γκόβας
Η σκέψη και δράση του Λένιν τέθηκε στο επίκεντρο της εκδήλωσης που διοργάνωσε η Πρωτοβουλία για σύγχρονο κομμουνιστικό πρόγραμμα και κόμμα. Η συμβολή του για την αναγκαία ενότητα της επαναστατικής πολιτικής, της μαρξιστικής φιλοσοφίας και της δράσης για την οργάνωση της εργατικής τάξης σε επαναστατική τάξη.
Με μια πολύ ενδιαφέρουσα εκδήλωση η Πρωτοβουλία για σύγχρονο κομμουνιστικό πρόγραμμα και κόμμα τίμησε τον Β.Ι. Λένιν με αφορμή τα 100 χρόνια από το θάνατό του. Η εκδήλωση πραγματοποιήθηκε την Κυριακή 11 Φλεβάρη στο Πολιτιστικό Κέντρο του Δήμου Αθηναίων «Μελίνα» στο Θησείο, το οποίο γέμισε από δεκάδες ανθρώπους κάθε γενιάς. Θέμα της εκδήλωσης ήταν
«Η θεωρητική και πολιτική συμβολή του Λένιν για την επαναστατική αλλαγή της κοινωνίας», περιεχόμενο το οποίο έγινε προσπάθεια να αποτυπωθεί στις τέσσερις εισηγητικές ομιλίες της εκδήλωσης.
Μακριά από «αγιογραφίες» και επιφανειακά «ζήτω», στις εισηγήσεις αναδείχθηκαν κάποιες από τις σημαντικότερες πλευρές της σκέψης, της δράσης και της συμβολής του επαναστάτη Λένιν στην πορεία της ζωής του. Μιας δράσης και ενός έργου που –όπως τονίστηκε– πρεσβεύουν πρώτα από όλα την αναγκαία ενότητα της επαναστατικής πολιτικής, της μαρξιστικής φιλοσοφίας και της δράσης για την οργάνωση της εργατικής τάξης σε επαναστατική τάξη.
Την εκδήλωση άνοιξε και συντόνισε η Λίνα Νέζου, μέλος της γραμματείας της Πρωτοβουλίας, τονίζοντας ότι η εκδήλωση αυτή, σε συνέχεια άλλων θεωρητικών και πολιτικών ημερίδων και εκδηλώσεων,
εντάσσεται στην προσπάθεια της «Πρωτοβουλίας» να διαμορφώσει μια σύγχρονη κομμουνιστική πολιτική, να συμβάλει στην αναγκαία ανάπτυξη της μαρξιστικής θεωρίας, να αναμετρηθεί με την ιστορία του επαναστατικού κινήματος με το βλέμμα στο παρόν και το μέλλον.
Πρώτος ομιλητής ήταν ο Σοφοκλής Καλοειδάς, νέος εργαζόμενος, ο οποίος παρουσίασε βασικές πτυχές της ζωής και του έργου του Λένιν. Τα ορόσημα της δράσης του και τα βασικά του έργα, ενταγμένα στις εξελίξεις της εποχής του, παρουσιάστηκαν σε μια σειρά διαρκώς εξελισσόμενων επεξεργασιών και ωριμάνσεων ή, όπως εύστοχα ανέφερε η πρώτη εισήγηση, «ο Λένιν άλλαζε και προσάρμοζε συνεχώς τη σκέψη του, μένοντας όμως πάντα σταθερός στο επαναστατικό πολιτικό σχέδιο που είχε στο μυαλό του». Καταλήγοντας, ο ομιλητής σημείωσε: «Σίγουρα ο Λένιν δεν απέφυγε τα λάθη. Σε κάθε περίπτωση όμως, κατέκτησε το δικαίωμα των λαθών του, θέτοντας τις ιδέες του στη βάσανο της ταξικής πάλης και αυτό είναι πολυτιμότερο από οποιαδήποτε “καθαρή” θεωρητική επεξεργασία.»
Δεύτερος ομιλητής ήταν ο Βασίλης Μηνακάκης, επιμελητής εκδόσεων, με θέμα «Από τον Μαρξ στον Λένιν. Και μετά;». Όπως υπογράμμισε ο ομιλητής, «υπάρχουν δύο αφετηρίες. Πρώτον: Είναι αδύνατον να κατανοήσουμε, να αποτιμήσουμε και κυρίως να αξιοποιήσουμε δημιουργικά το έργο των Μαρξ και Λένιν, αν δεν το τοποθετήσουμε εντός του ιστορικού πλαισίου του. Η δεύτερη αφορά το τι πραγματικά είπαν κι έκαναν. Ως προς αυτό, είναι αναγκαίο να αποτινάξουμε από το έργο τους την αρχαία σκουριά των σοβιετικού τύπου εγχειριδίων, τη θρησκοληπτική προσέγγιση, την τσιτατολογία. Η επιλεκτική ανάγνωση ή αλίευση παραθεμάτων μπορούν να “υποστηρίξουν” τούτη ή και την αντίθετή της θέση ενίοτε. Από την επιλεκτική ανάγνωση έχει κακοποιηθεί και ο Μαρξ, ο οποίος συχνά παρουσιάζεται να έχει ασχοληθεί μόνο με την οικονομία ή να δομεί τη σκέψη του μόνο με βάση τον λευκό άνδρα εργάτη — κάτι που ελάχιστη σχέση έχει με την πραγματικότητα. Από την επιλεκτική ανάγνωση, ωστόσο, έχει κακοποιηθεί διπλά και τριπλά ο Λένιν».
Πολλοί θα πούνε ότι συζητάμε για το τομάρι της αρκούδας πριν την σκοτώσουμε, το ερώτημα όμως είναι
αν θα ’χουμε την τόλμη να την σκοτώσουμε
Η τρίτη ομιλία με θέμα «Στρατηγική και τακτική. Ο επαναστατικός σκοπός και ο δρόμος», έγινε από τον Μπάμπη Συριόπουλο, μέλος της Πρωτοβουλίας. Όπως σημείωσε, «το έργο του Λένιν, η πολιτική του δράση και η θεωρητική του συνεισφορά θα μπορούσε να συμπυκνωθεί στην υλοποίηση των στόχων που είχαν τεθεί στο Κομμουνιστικό Μανιφέστο από τους Μαρξ και Ένγκελς ήδη από το 1848: η συγκρότηση του προλεταριάτου σε τάξη, η ανατροπή της αστικής κυριαρχίας και η κατάκτηση της πολιτικής εξουσίας. Ο Λένιν, έχοντας πάντα συνείδηση του γενικού, παγκόσμιου και διαχρονικού (για όσο υπάρχει καπιταλισμός) χαρακτήρα των σκοπών αυτών, επικέντρωσε στην υλοποίησή τους στις ειδικές συνθήκες της Ρωσίας». Καταλήγοντας, τόνισε, «τι μπορεί να σημαίνει επαναστατική αριστερά σήμερα όταν η επανάσταση φαντάζει μακρινή; Ο σκοπός καθορίζει τον δρόμο και τα μέσα, η στρατηγική οδηγεί την τακτική, το πρόγραμμα πρέπει να δείχνει τον στόχο από τώρα. Πολλοί θα πούνε ότι συζητάμε για το τομάρι της αρκούδας πριν την σκοτώσουμε, το ερώτημα όμως είναι αν θα ’χουμε την τόλμη να την σκοτώσουμε. Τα “όπλα”, τα μέσα και ο τρόπος φτιάχνονται στην πορεία, η τόλμη όμως είναι αναγκαία από τώρα».
Τελευταίος ομιλητής ήταν ο Νίκος Πελεκούδας, μέλος της Πρωτοβουλίας, που παρουσίασε την εισήγηση με θέμα «Εργατική πολιτική για το μέρος και το όλο. Το επαναστατικό κόμμα στο κίνημα». Όπως ανέφερε στην εισήγησή του, «το βασικό ζήτημα από το οποίο προκύπτει όλη η επιχειρηματολογία του Λένιν, σε σχέση με το ζήτημα της πολιτικής του κόμματος και της σχέσης του με τα κινήματα, είναι εάν η σοσιαλδημοκρατία –
με τους όρους της εποχής του Λένιν– θα υπάρξει ως ένα Κόμμα για την κοινωνική επανάσταση ή ως ένα δημοκρατικό κόμμα κοινωνικών μεταρρυθμίσεων. Η σχέση αλλά και η αυτοτέλεια αυτών των δύο πλευρών πολιτικής διαπερνά όλο τον προβληματισμό του».
συνδέοντας την ανάλυση με το σήμερα, κατέληξε: «Έχει τεράστιο ενδιαφέρον για την ιστορική εποχή που συζητούμε τη λενινιστική θεωρία και πράξη, το γεγονός πως την ίδια στιγμή που οι πρωταγωνιστές όλων των μεγάλων εξεγέρσεων στον πλανήτη σήμερα (Γαλλία, ΗΠΑ, Χιλή, σαν ένα μικρό παράδειγμα), αλλά και ριζοσπαστικών εργατικών και κοινωνικών αγώνων αναζητούν δύσκολα, μειοψηφικά και προς το παρόν χωρίς ορατό αποτέλεσμα, όρους εμφάνισης μιας σύγχρονης επαναστατικής αντικαπιταλιστικής πολιτικής και οργανωμένης πρωτοπορίας, υπάρχουν πάμπολλοι “κόλακές” τους οι οποίοι αρκούνται σε όσα “αυθόρμητα” συμβαίνουν».
Οι τέσσερις εισηγήσεις έχουν αναρτηθεί ολόκληρες στο ιστολόγιο της Πρωτοβουλίας.
