Γιώτα Ιωαννίδου
«Ο χρόνος αλλάζει μόνος του, τον κόσμο τον αλλάζουμε εμείς», ήταν ένα μήνυμα που επικοινωνήθηκε πολύ στο Διαδίκτυο, μαζί με το «καλή χρονιά». Πρόκειται για την πραγματική ελπίδα που διαμορφώνει και διαμορφώνεται. Την ίδια ώρα οι κυρίαρχοι θα ήθελαν να κόψουν κάθε ελπίδα από τους λαούς.
Το 2024 πήρε τη θέση του στη χρονική ακολουθία. Μετεωριζόμενο ανάμεσα στο φως της ελπίδας και το έρεβος της απελπισίας. Φαντασμαγορικές φωτογραφίες της γης αποθανάτισαν οι αστροναύτες της NASA. Τόσο πολύ φως από μακριά προσδίδει πάντα αίγλη στο μικρό μας πλανήτη. Αδιάφορο αν προέρχεται από πυροτεχνήματα ή βόμβες. Από τη χαρά της ζωής που τραγουδά ή από τον θρήνο του θανάτου από βομβαρδισμούς, στη Χαν Γιουνίς και τη Ράφα, στο Ντονέτσκ και την Οδησσό, καθώς ο χρόνος άλλαζε. Στις φτωχογειτονιές της Βομβάης, στις παραγκουπόλεις της Βραζιλίας και του Μεξικού, στα περιθωριοποιημένα προάστια της Γαλλίας, της Μ. Βρετανίας και των πόλεων στις ΗΠΑ, σε πολλές μικρές γωνιές φτώχειας, ανέχειας και προσφυγιάς, το φως αδυνατεί να εισβάλει ακόμη και την Πρωτοχρονιά. Τόσα πολλά φώτα, σε τόσο σκοτεινή εποχή…
Σε πείσμα όμως των κυρίαρχων και των τειχών που συνέχεια υψώνουν, οι κόσμοι ωσμώνονται και οι άνθρωποι συναπαντιούνται. Ένας Αιγύπτιος φούρναρης τρύπησε τον τοίχο στα σύνορα με την αποκλεισμένη Γάζα και μοίρασε χίλιες φραντζόλες ψωμί στους πεινασμένους. Η ευχή της εντεκάχρονης Layan Harara από τη Ράφα να μην πεθάνει το 2024 κυμάτισε με τις παλαιστινιακές σημαίες στην πρωτοχρονιάτικη γιορτή στο Σύνταγμα, στην Αθήνα. Το ταμπελάκι «για ένα δίκαιο μέλλον» σήκωσαν χιλιάδες διαδηλωτές στη γέφυρα του Γαλατά. Το εμβληματικό τραγούδι «Leve Palestina» τραγουδήθηκε πιο δυνατά.
Εξοργίστηκαν τα ακροδεξιά τσομπανόσκυλα της εξουσίας και οι φοβισμένοι οπαδοί τους από αυτό το συναπάντημα. Άρχισαν να ξερνούν μίσος και χολή για τις σημαίες που ανέμισαν στην πλατεία Συντάγματος, θεωρώντας τες εθνική προσβολή. Καταδίκασαν τις παιδικές παρουσίες που τους φάνηκαν αλλοεθνείς. Όχι από τα εύπορα έθνη της Ευρώπης ή της Αμερικής ή των Εμιράτων φυσικά, αλλά από τη φτωχή Ανατολή, την προσφύγισσα και «τρομοκράτισσα». Ενοχλήθηκαν από το χρώμα των μικρών παιδιών, τη μιλιά τους, το χαμόγελό τους. Λες και έχει χρώμα το γέλιο και η χαρά, ο πόνος και η λύπη, η απελπισία και η ελπίδα.
Ας είναι… ό,τι εξοργίζει τους «πάνω» και ,ότι περιγελά την «κοινή γνώμη» που τους υπακούει, φωτίζει χαμογελαστές ελπίδες στο πρόσωπο της ανθρωπότητας. Παντού στον κόσμο επιμένει να αναπνέει η χιλιοτραυματισμένη Γάζα, μέσα από άλλες ανάσες, καρδιές και σώματα. Ο ποιητής της Ρεφαάτ Αλαρίρ, που σκοτώθηκε από βομβαρδισμούς μαζί με την οικογένειά του τον Δεκέμβρη στη Βόρεια Γάζα, αρνούμενος να την εγκαταλείψει, έγραφε, στέλνοντας λευκούς χαρταετούς με μακριά ουρά στα παιδιά της Γάζα για να κρεμάσουν τα όνειρά τους: «Αν πρέπει να πεθάνω, ας φέρει ελπίδα, ας γίνει παραμύθι»… Αυτή η ελπίδα είναι η δική μας παρακαταθήκη.
Στις γωνιές της φτώχειας, του πολέμου και της προσφυγιάς, το φως αδυνατεί να εισβάλει ακόμη και την Πρωτοχρονιά
Οι ιθύνοντες βγήκαν στις φωτισμένες πλατείες του κόσμου με λόγους δεκάρικους να πουλήσουν «ληγμένες ελπίδες» για το νέο έτος. Δίπλα στα φαντασμαγορικά πυροτεχνήματα, έταξαν πάλι ανάπτυξη και ασφάλεια σε ένα κόσμο πολέμων, περιβαλλοντικής καταστροφής και πολύπλευρης φτώχειας. Μια σειρά από διαψευσμένες ελπίδες θέλουν να κάνουν τις ζωές μας. Έτσι που η βαρβαρότητα να μοιάζει μονόδρομος και ο θάνατος ή η πικρή επιβίωση στο σήμερα αναπότρεπτες συνθήκες. «Όσο πληθαίνουν εκείνοι που υποφέρουν, τόσο πιο φυσικά φαίνονται τα δεινά τους», έγραφε ο Μπρεχτ για μια άλλη και τόσο ίδια εποχή.
«Ο χρόνος αλλάζει μόνος του, τον κόσμο τον αλλάζουμε εμείς» ήταν το μήνυμα που επικοινωνήθηκε πολύ στο Διαδίκτυο, μαζί με το «καλή χρονιά». Πρόκειται για την πραγματική ελπίδα που διαμορφώνει και διαμορφώνεται. Που βλέπει την κοινωνική πραγματικότητα ως μια ολότητα σε διαρκή εξέλιξη, που μπορούμε να παρέμβουμε και να την αλλάξουμε. Που συναντά την ανθρώπινη θέληση με την ανθρώπινη πράξη για ένα καλύτερο κόσμο χωρίς παιδιά που πεινούν, σκοτώνονται ή πενθούν απώλειες από τους γύρω τους ή τον εαυτό τους. Αυτός ο κόσμος ο φωτεινός είναι η ελπίδα που απέμεινε στο πιθάρι της Πανδώρας. Εκεί που αρχίζει ο αγώνας για αυτόν, αρχίζει η ανθρώπινη ιστορία και ομορφιά. Αυτή η ελπίδα είναι ικανή να διασχίσει όλα τα σκοτάδια της εποχής μας.
Καλή χρονιά, λοιπόν! Με την πραγματική ελπίδα που χρειάζεται σε όσους τολμούν και αγωνίζονται. Ας μην την αφήσουμε να κρέμεται στα χείλη μας σαν ημιτελές τραγούδι.
