Παντελής Βλάχας, Ερευνητής στο ΕΤΗ Ζυρίχης
Οι μεθοδεύσεις παράκαμψης του συντάγματος θα βρουν απέναντί τους το σύνολο του κινήματος
Με την είδηση ότι η Νέα Δημοκρατία προχωρά στην ίδρυση και λειτουργία ιδιωτικών πανεπιστημίων κλείνει το 2023. Το άρθρο 16, είναι διαχρονικό αγκάθι στα πλάνα πολλών κυβερνήσεων τα τελευταία σαράντα χρόνια, αφού απαγορεύει ρητά την ίδρυση και λειτουργία τους. Η κυβέρνηση της ΝΔ είχε στραφεί σε νομικά τεχνάσματα για την παράκαμψή του, εκμεταλλευόμενη ευρωπαϊκές νομοθεσίες-παραθυράκια. Πλέον διαβάζουμε μια συγκροτημένη ομοβροντία άρθρων τα οποία καλούν σε ευθεία παραβίασή του, με σκοπό την εκ των υστέρων αναθεώρησή του.
Στην επιχειρηματική μετάλλαξη της εκπαίδευσης, η ΝΔ σε αγαστή συνεργασία με ΣΥΡΙΖΑ, και ΠΑΣΟΚ έχουν κηρύξει έναν επικοινωνιακό πόλεμο δυσφήμησης της δημόσιας πανεπιστημιακής εκπαίδευσης, ενώ ταυτόχρονα:
- Νομοθετούν παγίως την υποχρηματοδότηση των πανεπιστημίων, πανηγυρίζοντας για 117 εκ. ευρώ τακτική χρηματοδότηση στα πανεπιστήμια το 2023, ενώ το 2009 ήταν 301 εκ. ευρώ με τους πιο συντηρητικούς υπολογισμούς [3]. Ενδεικτικά η τακτική επιχορήγηση του ΑΠΘ έχει μειωθεί κατά 75% από εκείνη την περίοδο.
- Εξίσωσαν τα πτυχία ΑΕΙ-ΤΕΙ με τίτλους ιδιωτικών ιδρυμάτων (με ελεύθερη εγγραφή και τριετή διάρκεια σπουδών) με το νόμο 4653/2020.
- Εφάρμοσαν την Ελάχιστη Βάση Εισαγωγής (ΕΒΕ) με το νόμο 4777/2021.
- Kατήργησαν πανεπιστημιακά τμήματα, αφήνοντας εκτός δημόσιας παιδείας μεγάλο κομμάτι νέων.
- Υποστελέχωσαν τα πανεπιστήμια δημιουργώντας σημαντικές ελλείψεις σε μέλη ΔΕΠ, διδακτικό, τεχνικό, διοικητικό προσωπικό, επιφέροντας τεράστιες δυσκολίες στην εξασφάλιση βασικών αναγκών λειτουργίας τους. Τον Οκτώβρη του 2023, φοιτητής της Νομικής του ΑΠΘ έπεσε από το παράθυρο ασφυκτικά κατάμεστης αίθουσας, καθώς το μάθημα είχε συμπτυχθεί σε δύο τμήματα λόγω έλλειψης προσωπικού. Λίγους μήνες νωρίτερα, είχε καταρρεύσει το ταβάνι αίθουσας της Οδοντιατρικής σχολής του ΑΠΘ.
- Προσπάθησαν να εγκαταστήσουν πανεπιστημιακή αστυνομία (!), θεσμό παγκοσμίως πρωτοφανή σε δημοκρατικό καθεστώς.
Η ένταση της υπονόμευσης και υποβάθμισης του δημόσιου συστήματος εκπαίδευσης υποδεικνύει το μέγεθος της κοινωνικής απάτης που επιχειρείται, καθώς κάθε ιδιωτικοποίηση δημόσιας υποδομής αποδεδειγμένα έχει στραφεί εναντίον των λαϊκών αναγκών και συμφερόντων (Υγεία, Ενέργεια, Τέμπη). Η υπονόμευση αυτή υπηρετεί συγκεκριμένα συμφέροντα της αστικής τάξης, της επιχειρηματικοποίησης, της κερδοφορίας και των ταξικών φραγμών στην εκπαίδευση. Είναι γνωστές άλλωστε οι σχέσεις κυβερνητικών στελεχών με ιδιωτικά ιδρύματα.
Ό Κυριάκος Πιερακάκης παρουσιάζει τα ιδιωτικά ιδρύματα ως λύση για να μη σπουδάζει ο κόσμος έξω. Καμμία έρευνα δεν παρουσιάζει επαρκή στοιχεία ανωτερότητας των ιδιωτικών ιδρυματων εις βάρος των δημοσίων – αντιθέτως, μερικά από τα καλύτερα πανεπιστήμια στον κόσμο, ακόμη και στην Αμερική, είναι δημόσια. Όσο και αν η κυβέρνηση επικαλείται ένα «μεταπτυχιακό του Yale στο ΕΚΠΑ», αποφεύγει να αναφέρει την πληθώρα «αγορασμένων πτυχίων», και υποβαθμισμένης εκπαίδευσης στα χιλιάδες άλλα ιδιωτικά πανεπιστήμια. Όσο και αν ο Βενιζέλος επικαλείται την προστασίας της ακαδημαϊκής ελευθερίας για να στηρίξει την ίδρυση ιδιωτικών πανεπιστημίων, η ιδιωτική χρηματοδότηση σκοτώνει την ελευθερία του λόγου. Τρανταχτό παράδειγμα οι περιπτώσεις στο Harvard, MIT, και UPenn όπου (φίλο-)Ισραηλινοί μέτοχοι που χρηματοδοτούν τα πανεπιστήμια απαιτούν επί πινακι την κεφαλή φοιτητών και εργαζομένων που εκφράζουν φιλοπαλαιστινιακές απόψεις, με δημόσια διαπόμπευση, διαγραφές και απολύσεις ανά περίπτωση.
Η μόνη γραμμή υπεράσπισης της κυβέρνησης είναι ο «μη κερδοσκοπικός» χαρακτήρας των ιδρυμάτων που θα λειτουργήσουν. Με γνωστές τις άμεσες παρεμβάσεις της Αμερικανικής Πρεσβείας στο ζήτημα των ιδιωτικών πανεπιστημίων, τόσο επί Άννας Διαμαντοπούλου όσο και επί Μαριέττας Γιαννάκου είμαστε σε θέση να εκτιμήσουμε το πιο πιθανό μοντέλο «νομότυπης κερδοσκοπίας». Τα ιδιωτικά σχολεία στις ΗΠΑ (charter schools) υπόκεινται στους ίδιους σχεδόν περιορισμούς «μη κερδοσκοπίας» που ανακοινώνει η κυβέρνηση για τα πανεπιστήμια. Δημιουργούν λοιπόν ένα μη κερδοσκοπικό μπροστάρη που αποτελεί το σχολείο και «προσλαμβάνει συμβουλευτική εταιρία», η οποία είναι κερδοσκοπική, του ίδιου ομίλου, απορροφά το σύνολο των κερδών του σχολείου ώστε να τηρείται το γράμμα του νόμου και δεν υπόκειται στο σύστημα εκπαίδευσης ώστε να ελέγχεται αναλόγως.
Το ελληνικό σύστημα Ανώτατης Εκπαίδευσης, παρά τις ατέλειες του, έχει στηρίξει αμέτρητες γενιές Ελλήνων από την εποχή της μεταπολίτευσης μέχρι και σήμερα. Εξασφάλισε την δημόσια και δωρεάν πρόσβαση στη μόρφωση, ιδιαίτερα στα κοινωνικά και οικονομικά χαμηλότερα στρώματα, από τις μεγαλουπόλεις μέχρι τις επαρχίες και τις αγροτικές περιοχές. Όσο και αν η κυβέρνηση της ΝΔ φιλοδοξεί να αποτελέσει τη σύγχρονη Σιδηρά Κυρία, αυτή η προσπάθεια αναθεώρησης του άρθρου 16 πρέπει να βρει απέναντί της το σύνολο του κινήματος, γιατί η παιδεία ως βασικό αγαθό, είναι και πρέπει να παραμείνει δημόσια.
Δημοσιεύτηκε στην εφημερίδα Πριν (30.12.23)
