Μαριάννα Τζιαντζή
Σήμερα η κατοχή σκύλου δεν είναι προνόμιο της αριστοκρατίας ή της αστικής τάξης, έχει εκδημοκρατιστεί. Όσο πιο σκληρή γίνεται η καθημερινή μας ζωή τόσο θα διευρύνεται το έδαφος για να εκφράζουμε αισθήματα αγάπης προς τα ζώα.
Κάποτε η κατοχή σκύλου ήταν ένα αριστοκρατικό προνόμιο. Εννοώ του οικόσιτου σκύλου που δεν τον χρησιμοποιούσαν για κυνήγι, για προστασία ή για φύλαξη του κοπαδιού. Τα σκυλάκια του σπιτιού τα λέγανε «σκυλάκια σαλονιού», γι’ αυτό και ο διακαής πόθος της Μαντάμ Σουσούς, όταν κατοικούσε στον Μπύθουλα, ήταν να αποκτήσει κι αυτή έναν σκύλο και να τον βγάζει βόλτα στο Κολωνάκι όπως έκαναν όλες οι καθωσπρέπει κυρίες της εποχής της. Εκείνη την εποχή (μιλάμε για τα προπολεμικά χρόνια) δεν υπήρχαν pet shops και καταφύγια αδέσποτων κι έτσι ο σύζυγός της, ο «ποβρ χομ» Παναγιώτης, υπέκυψε στα παρακάλια της και της έφερε ένα μεγαλόσωμο τσοπανόσκυλο, τον Καραβαγγέλη. Έφριξε η Σουσού, αλλά από το ολότελα… Και όπως αφηγείται με σπαρταριστό τρόπο ο Δημήτρης Ψαθάς, βάφτισε το τσοπανόσκυλο «Καραβάν», επινόησε την αριστοκρατική καταγωγή του, και αποτόλμησε να τον πάει στου Ζόναρς, το πιο κοσμικό στέκι τότε. Εύκολα μπορούμε να φανταστούμε το τι ακολούθησε.
Σήμερα η κατοχή σκύλου έχει εκδημοκρατιστεί. Σκύλοι και σκυλάκια, καθαρόαιμα και ημίαιμα, κατοικούν και στα ρετιρέ και σε ανήλιαγα δυαράκια. Σε λαϊκές και σε ακριβές συνοικίες. Φτωχοί συνταξιούχοι στερούνται τα αναγκαία για να μην πεινάσει, μην κακοπάθει το σκυλάκι τους. Το φροντίζουν, το εμβολιάζουν, το στολίζουν. Όσο συγκινητική είναι η αφοσίωση του σκύλου στον άνθρωπο, άλλο τόσο συγκινητική είναι η αφοσίωση των ανθρώπων στους σκύλους τους – κι εδώ δεν χωράει ειρωνεία ή αφ’ υψηλού κριτική. Η κατοχή σκύλων πήρε μεγάλες διαστάσεις στην εποχή της πανδημίας, ενώ μια ολόκληρη βιομηχανία έχει στηθεί για τις ανάγκες (υπαρκτές ή επινοημένες) των τετράποδων φίλων μας.
Η κατοχή ενός εκλεκτού σκύλου δεν είναι πια σύμβολο κοινωνικού κύρους ή δεν είναι μόνο αυτό. Στο εμβληματικό έργο του Η εικόνα και το βλέμμα ο Τζον Μπέργκερ μιλά για πίνακες περασμένων αιώνων, όπου τα ζώα δεν απεικονίζονται στο φυσικό τους περιβάλλον αλλά «σαν σύμβολα status του ιδιοκτήτη τους, ζωγραφισμένα σαν έπιπλα με τέσσερα πόδια».
Δύο σκυλάκια ή μάλλον τρία, απασχόλησαν τις τελευταίες ημέρες την επικαιρότητα. Το ένα τυχερό, η σκυλίτσα Φάρλι του Κασσελάκη, το δεύτερο, ο Όλιβερ άτυχο, αφού είχε τόσο φρικτό τέλος, και ο τρίτος, ο Πίνατ, κατόπιν έντεχνης σκηνοθεσίας, είχε την τιμή να φωτογραφηθεί στα σκαλιά του Μαξίμου μαζί με δύο αρχηγούς κρατών, το αφεντικό του, Κυριάκο Μητσοτάκη, και τον Ερντογάν. Στην αρχή, όταν άκουσα για το πάρτι γενεθλίων της Φάρλι, νόμιζα ότι ήταν fake news. Ποιος σοβαρός πολιτικός (ή μάλλον ποιος πολιτικός παλαιάς κοπής) θα δημοσιοποιούσε μια τόσο τρυφερή ιδιωτική στιγμή; Στη συνέχεια, όταν είδα τη Φάρλι με το γιορταστικό καπελάκι να καταβροχθίζει την υγιεινή τούρτα (superfood dog cake), σκέφτηκα ότι η ανάρτηση των σχετικών εικόνων ίσως να μην ήταν παρορμητική και τυχαία. Πιθανότατα οι σύμβουλοι επικοινωνίας του προέδρου του ΣΥΡΙΖΑ να επικρότησαν ή να εμπνεύστηκαν αυτή την επιλογή. Ίσως σε κάποιους η ανθρωποκεντρική μεταχείριση των σκύλων να φαίνεται γελοία, όμως προφανώς πολλοί συγκινήθηκαν κι ευχήθηκαν happy birthday στη μοσχοαναθρεμμένη σκυλίτσα: ο Στέφανος είναι ένας από εμάς.
Όσο για τον άμοιρο τον Όλιβερ, η κινητοποίηση του κρατικού μηχανισμού ήταν πρωτοφανής. Δηλώσεις υπουργών, στελέχη της αστυνομίας ανέβηκαν στην Αράχωβα, κτηνίατροι, ιατροδικαστές εργάστηκαν πυρετωδώς, όλοι κινητοποιήθηκαν για να λάμψει η αλήθεια. (Μια αλήθεια που τελικά δεν μάθαμε ποτέ). Μακάρι η κυβέρνηση να έδειχνε παρόμοια ετοιμότητα και ευαισθησία και γι’ άλλους αδικοχαμένους (βλέπε τα εγκλήματα στην Πύλο και στα Τέμπη).
Μπορούμε να διαλέξουμε γαλάζιο ή πράσινο ληστρικό τιμολόγιο ρεύματος, μπορούμε να διαλέξουμε αν θα έχουμε σκύλο ή γάτα
Όσο η πολιτική και η ενασχόληση με τα κοινά γίνεται ένα χόμπι πολυτελείας για τους λίγους, όσο τα δικαιώματα και οι λαϊκές και δημοκρατικές ελευθερίες συρρικνώνονται τόσο οι ατομικές επιλογές (ούτως ή άλλως περιορισμένες) θα κερδίζουν έδαφος. Μπορούμε να διαλέξουμε γαλάζιο ή πράσινο ληστρικό τιμολόγιο ρεύματος, μπορούμε να διαλέξουμε αν θα έχουμε σκύλο ή γάτα, όμως δεν μπορούμε να φροντίσουμε την υγεία μας όπως πρέπει. Σύμφωνα με μια πρόσφατη έκθεση της Eurostat, ένας στους έξι Έλληνες, το 16,7%, δεν κάνει τις απαραίτητες ιατρικές εξετάσεις λόγω φτώχειας, μακρών καταλόγων αναμονής ή απουσίας κάποιας δομής υγείας κοντά στον τόπο κατοικίας τους – άλλη μια εξευτελιστική ευρωπαϊκή πρωτιά της Ελλάδας.
Όσο πιο σκληρή γίνεται η καθημερινή μας ζωή τόσο θα διευρύνεται το έδαφος για να εκφράζουμε αισθήματα αγάπης προς τα ζώα. Και άλλο τόσο η κυβέρνηση, πιστό σκυλί του πολέμου του ΝΑΤΟ και της ΕΕ, θα ποζάρει ως προστάτιδα των ζώων, θα παίρνει μέτρα ενάντια στην κακοποίησή τους, ενώ ταυτόχρονα θα εξακολουθεί να εφαρμόζει την πιο αντιλαϊκή έως και απάνθρωπη πολιτική για τα φτωχά και μη προνομιούχα δίποδα.
