Γιάννης Φραγκούλης
Το πρώτο γεγονός είναι πως η νέα δημιουργία του 80χρονου πια Μάρτιν Σκορσέζε Οι δολοφόνοι του ανθισμένου φεγγαριού (Killers of the Flower Moon) έχει μεγάλη διάρκεια, πάνω από τρεις ώρες. Όμως η ροή της αφήγησης είναι τέτοια που δεν αφήνει το θεατή να χάσει το ενδιαφέρον του ούτε για ένα λεπτό. Το σίγουρο είναι ότι έχουμε να κάνουμε με μια πολύ καλή ταινία που έχει σαφείς πολιτικές προεκτάσεις. Έχουμε να κάνουμε με ένα οικουμενικό θέμα που ήταν, είναι και θα παραμείνει επίκαιρο.
Το εύρημα είναι ότι οι Ινδιάνοι Οσέιτζ αναγκάστηκαν να μετακινηθούν και ήρθαν στην Οκλαχόμα. Αυτή η γη τους ανήκει πλέον. Το πετρέλαιο που υπάρχει κάτω από αυτή είναι η ευτυχία και η δυστυχία τους. Οι άλλοι Αμερικάνοι μισούν τους αυτόχθονες γιατί είναι εύποροι και αυτοί δουλεύουν για αυτούς. Η περιουσία τους θα μεταβιβαστεί στην οικογένεια και θα έρθει στα χέρια των λευκών μόνο αν γίνουν μικτοί γάμοι και σκοτωθούν οι αυτόχθονες Ινδιάνοι. Και έτσι γίνεται.
Σε όλους τους χαρακτήρες συνυπάρχει το καλό και το κακό, η αφέλεια και ο δόλος, η ειρηνική και η εχθρική συμβίωση. Αυτό που βλέπεις δεν είναι ποτέ αυτό που φαίνεται. Πίσω από τη βιτρίνα κρύβεται κάτι άλλο. Ένας χαρακτήρας που θα φανερωθεί προοδευτικά. Με αυτό τον τρόπο η αφήγηση αλλάζει και σπάει το κουκούλι για να αναδειχθεί το πολιτικό κείμενο που υπήρχε καλά κρυμμένο στις σεναριακές δομές.
Διακρίνουμε, λοιπόν δύο είδη ρυθμού: το εσωτερικό σε κάθε σεκάνς, οι εναλλαγές των χαρακτήρων, και διαμέσου των σεκάνς, οι δράσεις που μεταμορφώνουν τα πρόσωπα. Ο ρεαλισμός δίνει χώρο στον ποιητικό ρεαλισμό και το αντίστροφο. Το ποιητικό αίτιο μας βάζει σε ένα πεδίο όπου υπάρχουν τα διαφορετικά αφηγηματικά τοπία. Ο θεατής θα πρέπει να επιλέξει τον τρόπο που θα κάνει τις συνδέσεις.
Το προτελευταίο μέρος είναι η λύση της τραγωδίας. Η αστυνομική αφήγηση θα δώσει χώρο σε μια ποιητική ροή του λόγου, όταν η συνέχεια μεταφράζεται από τους ηθοποιούς σε ένα σώου. Ο σκηνοθέτης ανοίγει την πόρτα και μας προσκαλεί στην ονείρωξη. Σε αυτό το σημείο η Οκλαχόμα μπορεί να είναι οποιοδήποτε μέρος όπου υπάρχουν άνθρωποι που δε σέβονται και εχθρεύονται το συνάνθρωπό τους. Ακόμα, άτομα που είναι εύκολο να χειραγωγηθούν από επιτήδειους, αλλά και αυτοί που τολμούν και καταφέρνουν να αντισταθούν και να ωθήσουν στο να αποδοθεί δικαιοσύνη.
Ρατσισμός, απληστία και εκμετάλλευση
Πίσω από όλα αυτά κρύβεται ο νόμος του αμερικάνικου καπιταλισμού που, σιγά σιγά, δίνει τη θέση του στον ιμπεριαλισμό. Για να γίνει αυτό θα πρέπει κάποιοι να θυσιαστούν. Αυτοί είναι οι Ινδιάνοι, σε πρώτο επίπεδο, και οι «κακοί» λευκοί, σε δεύτερο. Το υπερκείμενο είναι ο κακότροπος καπιταλισμός που δεν το έχει σε τίποτε να θυσιάσει τους ανθρώπους για να αυξήσει τα κέρδη του, να βγάλει υπεραξία.
Ο Σκορσέζε κάνει μια πολύ προσεγμένη ανάλυση των χαρακτήρων. Τους εμπλουτίζει με τα στοιχεία μιας μαρξίζουσας πολιτικής ανάλυσης. Χρησιμοποιεί το βαριετέ για να μεταφράσει την πραγματικότητα. Δίνει στο θεατή ένα πολύ όμορφο πιάτο που θα του θυμίσει και την κοινωνία στην οποία ζει. Οι ηθοποιοί υποστηρίζουν τους χαρακτήρες με εξαιρετικό τρόπο. Τόσο η τρέχουσα μορφή όσο και οι μεταλλάξεις τους αποδίδονται αριστουργηματικά. Πρωταγωνιστούν ο Λεονάρντο Ντι Κάπριο, ο Ρόμπερτ Ντε Νίρο και η εξαιρετική ιθαγενής Αμερικανίδα Λίλι Γκλάντστοουν.
Στο τέλος ο Άνθρωπος κερδίζει, σε μια ουτοπική σκορσεζική αφήγηση.
