Άγγελος Πιτσίνος*
▸Με το νέο ακαδημαϊκό έτος να βρίσκεται προ των πυλών, παρατηρούμε καθαρά και ξάστερα τι εστί πανεπιστήμιο κομμένο και ραμμένο στα μέτρα του κεφαλαίου, την ώρα που το δικαίωμα στην παιδεία παύει να υφίσταται ως κοινωνικό αγαθό αλλά αντιμετωπίζεται ως προνόμιο για λίγους και εκλεκτούς.
Ήδη η οριοθέτηση των σπουδών με το ν+2, ο «κόφτης» της ΕΒΕ και της Τράπεζας Θεμάτων στη δευτεροβάθμια αποκλείουν μεγάλο μέρος της νεολαίας από την τριτοβάθμια εκπαίδευση. Σαν να μην έφταναν, όμως αυτά, μέσα στο γενικότερο τοπίο κοινωνικής αποσάθρωσης και εντεινόμενων ταξικών αντιθέσεων το δικαίωμα στη δωρεάν μόρφωση απομακρύνεται όλο και περισσότερο από τα πληττόμενα κομμάτια της κοινωνίας.
Μέρος της συνθήκης αυτής, που έχει διαμορφωθεί από τις εδώ και χρόνια υφιστάμενες αντιλαϊκές και αντεκπαιδευτικές πολιτικές, αποτελεί το ζήτημα της φοιτητικής στέγασης. Το πρόβλημα έχει ενταθεί σημαντικά τα τελευταία χρόνια, με αποτέλεσμα μεγάλο μέρος της νεολαίας να μένει κυριολεκτικά εκτός τριτοβάθμιας εκπαίδευσης ή να αναγκάζεται να δουλέψει προκειμένου να βγάλει τα έξοδα διαβίωσής του. Ιδιαίτερα τεταμένη είναι η κατάσταση στην επαρχία και ιδιαίτερα στην Κρήτη, όπου οι κατοικίες κατάλληλες για εργαζόμενους/ες και φοιτητές/ριες γίνονται χρόνο με το χρόνο ολοένα και πιο δυσεύρετες και οικονομικά απρόσιτες. Η αιτία πίσω από το πρόβλημα, τόσο στην Κρήτη όσο και αλλού, εντοπίζεται στις επιταγές του τουριστικού κεφαλαίου, το οποίο έχει μετατρέψει κάθε σπιθαμή γης σε ξενοδοχειακές μονάδες φαραωνικού τύπου και airbnb, την ίδια στιγμή που τα ενοίκια κυμαίνονται σε αστρονομικές τιμές. Παράλληλα, από πλευράς δήμου και περιφέρειας δεν υπάρχει καμιά σχετική μέριμνα για τη διευθέτηση του προβλήματος προς όφελος των αναγκών του φοιτητικού πληθυσμού και ευρύτερα της κοινωνίας. Αντιθέτως, η ανάπτυξη του τουριστικού κεφαλαίου βρίσκεται πάντα ιδιαίτερα ψηλά στην ημερήσια διάταξη…
Ιδιαίτερα οξυμένο το πρόβλημα στην επαρχία και ιδιαίτερα στην Κρήτη
Στην άλλη όψη του ίδιου νομίσματος, η φοιτητική μέριμνα του πανεπιστημίου Κρήτης, του ΕΛΜΕΠΑ και του Πολυτεχνείου είναι μηδαμινή. Οι φοιτητικές εστίες που προσφέρονται είναι αναντίστοιχες με τον αριθμό των φοιτητών/τριων, η μοριοδότηση για την είσοδο σε αυτές γίνεται με πολύ αυστηρά κριτήρια (κοινωνικά, ακαδημαϊκά) ενώ η κατάσταση των υποδομών τους είναι τραγική λόγω της εκτεταμένης υποχρηματοδότησης των ιδρυμάτων. Αξίζει να σημειωθεί πως το ΕΛΜΕΠΑ δεν διαθέτει καν φοιτητικές εστίες για τους φοιτητές/ριες του, οι εστίες του Ηρακλείου μετά την πυρκαγιά που ξέσπασε παραμένουν κατεστραμμένες και οι φοιτητές/ριες διαμένουν σε δωμάτια ξενοδοχείων, ενώ στο Ρέθυμνο έχει επικρατήσει ένα απαράδεκτο καθεστώς όπου οι εστιακοί/ες διώχνονται από τα δωμάτιά τους κατά τους καλοκαιρινούς μήνες!
Οι πρυτανείες των ιδρυμάτων, αποδεχόμενες επί της ουσίας την υπάρχουσα κατάσταση, σε ανακοινώσεις τους κάνουν λόγο για ανέγερση νέων εστιών, στρεφόμενες όμως στο ιδιωτικό κεφάλαιο για την εύρεση πόρων. Οι φοιτητικές εστίες που έχουν δρομολογηθεί θα αποτελούν έργο μέσω ΣΔΙΤ, καθώς το Πανεπιστήμιο και το Πολυτεχνείο Κρήτης έχουν συνάψει συμφωνίες με ιδιωτικές εταιρείες. Τι σημαίνει αυτό; Θα δημιουργηθεί μια συνθήκη, στην οποία τις εστίες θα διαχειρίζονται οι ιδιώτες μαζί με το πανεπιστήμιο –που και το ίδιο λειτουργεί με ιδιωτικοοικονομικά κριτήρια– και οι φοιτητές/τριες πιθανότατα θα υποχρεώνονται να πληρώνουν ενοίκιο για τη διαμονή τους. Κατ’ αυτόν τον τρόπο το κράτος θα βάλει τις «πλάτες» και ο ιδιώτης θα καρπώνεται τα κέρδη από τις τσέπες των φοιτητών/τριων, προσφέροντας χείριστης ποιότητας υποδομές και υπονομεύοντας τον δημόσιο χαρακτήρα του πανεπιστήμιου, ενώ ταυτόχρονα ανοίγει ο δρόμος για την περαιτέρω υποβάθμιση και όσων δημόσιων εστιών έχουν απομείνει.
Ανέγερση δημόσιων και δωρεάν φοιτητικών εστιών και αναβάθμιση της φοιτητικής μέριμνας
Όσο και να προσπαθούν να μας πείσουν, εμείς δεν αποδεχόμαστε ότι αυτή η συνθήκη είναι μονόδρομος. Έχουμε για οδηγό μας σημαντικές μάχες των προηγούμενων ετών, όπως την ήττα των σχεδιασμών για εκκένωση των φοιτητικών εστιών κατά την περίοδο της καραντίνας αλλά και παλιότερα την κατάκτηση της μετατροπής του «Ξενία» στο Ρέθυμνο σε φοιτητική εστία μέσα από καταλήψεις! Σε ένα νέο, ίσως δυσκολότερο τοπίο, οι φοιτητικοί σύλλογοι, μαζί με τα εργατικά σωματεία και τα τοπικά κινήματα του νησιού, καλούμαστε να διεκδικήσουμε μια σειρά από κρίσιμα αιτήματα όπως η ανέγερση εδώ και τώρα δημόσιων και δωρεάν φοιτητικών εστιών και η αναβάθμιση της φοιτητικής μέριμνας, η αξιοποίηση αχρησιμοποίητων κτηρίων για τις στεγαστικές ανάγκες των φοιτητών/τριών και της κοινωνίας ευρύτερα, ο περιορισμός της βραχυχρόνιας μίσθωσης και των υπέρογκων ενοικίων. Εδώ βρίσκεται και ο κρίσιμος ρόλος της αντικαπιταλιστικής Αριστεράς, που μπορεί και πρέπει να διατυπώσει το αναγκαίο πρόγραμμα πάλης για να μπουν οι ανάγκες μας μπροστά!
*φοιτητής Ρεθύμνου
