Δημήτρης Σταμούλης
▸ Το νερό γίνεται ακριβό εμπόρευμα για τους μικρομεσαίους αγρότες
Το παζλ εισαγωγής της πολιτικής της «ανταποδοτικότητας», των συμπράξεων του δημόσιου με τον ιδιωτικό τομέα και εν τέλει της ιδιωτικοποίησης του κρίσιμου τομέα των εγγειοβελτιωτικών έργων και υποδομών, φαίνεται πως συμπληρώνεται στο υπουργείο Αγροτικής Ανάπτυξης και Τροφίμων (ΥΠΑΑΤ). Με το Προεδρικό Διάταγμα 77/2023, μόλις δύο ημέρες μετά τις εκλογές, όπως επισημαίνει η ΠΟΣΕΥΓ (ομοσπονδία συλλόγων υπουργείου Γεωργίας), η Διεύθυνση Τεχνικών Έργων και Αγροτικών Υποδομών της Γενικής Διεύθυνσης Αγροτικής Ανάπτυξης μεταφέρεται στη Γενική Γραμματεία Υποδομών του Υπουργείου Υποδομών και Μεταφορών (ΥΠΟΜΕ), ως σύνολο αρμοδιοτήτων, οργανικών μονάδων, θέσεων προσωπικού και εποπτευόμενων φορέων.
Ωστόσο, δεν πρόκειται απλά για τη μεταφορά μιας τεχνικής υπηρεσίας στο ΥΠΟΜΕ αλλά για το σπάσιμο της αλυσίδας σχεδιασμού-μελέτης-κατασκευής των εγγειοβελτιωτικών έργων. Τα εγγειο-βελτιωτικά έργα μέχρι σήμερα ανήκουν ως αρμοδιότητα στον προγραμματισμό του ΥΠΑΑΤ, γιατί μέσω αυτών εξασφαλίζεται το απαραίτητο νερό για την αγροτική παραγωγή, το οποίο θα πρέπει να είναι ποιοτικό, επαρκές και φθηνό για τους μικρομεσαίους αγρότες.
Το σπάσιμο της αλυσίδας ενισχύει την προοπτική της κατασκευής τεχνικών έργων ανταποδοτικού χαρακτήρα, η οποία άλλωστε αποτελεί και προαπαιτούμενο για την υπαγωγή τους στις χρηματοδοτήσεις του Ταμείου Ανάκαμψης. Ένα άλλο κρίσιμο κομμάτι του παζλ ιδιωτικοποίησης είναι το πρόγραμμα «Ύδωρ 2.0» που ουσιαστικά εγκαινίασε την κατασκευή εγγειοβελτιωτικών έργων μέσω ΣΔΙΤ, από την οποία επωφελούνται οι κατασκευαστικοί όμιλοι με τη χρήση των έργων για τουλάχιστον 20 χρόνια εξασφαλίζοντας τα κέρδη τους είτε άμεσα από τους αγρότες είτε έμμεσα από τα λαϊκά στρώματα μέσω της φορολογίας και της εκτόξευσης του κόστους παραγωγής. Στο ίδιο πνεύμα κινήθηκαν επίσης και οι προγραμματικές δηλώσεις του νέου υπουργού Λευτέρη Αυγενάκη, που στη διαχείριση των υδάτινων πόρων έχει βασικούς άξονες τα εγγειοβελτιωτικά έργα «Ύδωρ 2.0» και την αναμόρφωση των Γενικών και Τοπικών Οργανισμών Εγγείων Βελτιώσεων (ΓΟΕΒ-ΤΟΕΒ).
Όπως εξηγεί στο Πριν η Χριστίνα Τριανταφυλλοπούλου, αντιπρόεδρος του Συλλόγου Εργαζομένων υπουργείου Γεωργίας Νομού Αττικής, «τα εγγειοβελτιωτικά έργα ανήκουν στον προγραμματισμό του ΥΠΑΑΤ γιατί αποτελούν βασικό πυλώνα στην αγροτική ανάπτυξη. Ο πυρήνας τους οφείλει να εξυπηρετεί τις ανάγκες της αγροτικής πολιτικής ανάπτυξης και αποδέκτης είναι ο αγροτικός πληθυσμός περιοχών για να παράγουν τελικά ποιοτικά και οικονομικά τρόφιμα για το λαό». «Η λογική της κατασκευής τεχνικών έργων ανταποδοτικού χαρακτήρα και όχι δημόσιων έργων κοινής ωφέλειας, οδηγεί στην κατασκευή εγγειοβελτιωτικών έργων μέσω ΣΔΙΤ, πετώντας τελικά εκτός παραγωγής μεγάλη μερίδα φτωχών και μεσαίων αγροτών, συμβάλλοντας στην αύξηση της τιμής του προϊόντος-
τροφίμου», προσθέτει.
Η λεγόμενη αναμόρφωση των ΓΟΕΒ- ΤΟΕΒ αφορά στη λογική της ιδιωτικοποίησης στη διαχείριση των ήδη κατασκευασμένων δημόσιων συλλογικών εγγειοβελτιωτικών έργων. Οι Οργανισμοί είναι μη κερδοσκοπικού χαρακτήρα, που διαχειρίζονται τη λειτουργία και συντήρηση των έργων. Ουσιαστικά το σχέδιο αλλαγής της νομοθεσίας προβλέπει την αλλαγή του χαρακτήρα των οργανισμών αυτών και τη μετατροπή τους σε Ανώνυμες Εταιρείες (ΑΕ), με ζητούμενο την κερδοφορία τους. Όπως τονίζει η Χριστίνα Τριανταφυλλοπούλου, μέσω της κοστολόγησης του αρδευτικού νερού είτε σε νέα έργα μέσω ΣΔΙΤ είτε στα ήδη υφιστάμενα, η πληρωμή των αρδευτικών τελών θα επιβαρυνθεί με την κερδοφορία είτε του κατασκευαστή (ΣΔΙΤ) είτε της ΑΕ που θα αντικαταστήσει τους Οργανισμούς, καθιστώντας τους αγρότες όχι χρήστες των έργων αλλά πελάτες που θα εξασφαλίζουν την κερδοφορία των εταιρειών. «Η ιδιωτικοποίηση των φυσικών πόρων θα εφαρμοστεί και στο αρδευτικό νερό», επισημαίνει.
Τα εγγειοβελτιωτικά έργα θα πρέπει να είναι δημόσια, να εξυπηρετούν τις ανάγκες των αγροτών και να συμβάλλουν στην παραγωγή οικονομικών και ποιοτικών τροφίμων για τον λαό. Σε αυτή τη λογική, θα πρέπει να υπάγονται στο ΥΠΑΑΤ όλες οι σχετικές υπηρεσίες (και η αρμόδια τεχνική υπηρεσία), ώστε να υλοποιούν ενιαίο σχεδιασμό και έργα με γνώμονα την κάλυψη των αναγκών των αγροτών και της κοινωνίας και όχι την κερδοφορία των μεγάλων ιδιωτικών συμφερόντων.
Οι εργαζόμενοι του ΥΠΑΑΤ αντιδρούν σε αυτή την αντιδραστική εξέλιξη, απαιτούν να παραμείνει στο ΥΠΑΑΤ η Διεύθυνση Τεχνικών Έργων και Αγροτικών Υποδομών, δηλώνουν ενάντιοι στην ιδιωτικοποίηση του αρδευτικού έργου, τους ΟΕΒ-ΑΕ και τα ΣΔΙΤ και διεκδικούν έργα για φθηνό, ποιοτικό και επαρκές νερό για την κάλυψη των αναγκών της αγροτικής παραγωγή.
