Δημήτρης Γρηγορόπουλος
Η τοποθέτηση του Ν. Μαραντζίδη στη θέση του επικεφαλής της προεκλογικής εκστρατείας του ΣΥΡΙΖΑ δείχνει την αστικοποίησή του τελευταίου και σε ιδεολογικό επίπεδο. Σε πρόσφατο βιβλίο του, ο Ν. Μαραντζίδης περνά σε έναν εκλεπτυσμένο αντικομμουνισμό, παρουσιάζοντας τον μαρξισμό ως μια θεολογία τελεολογικού χαρακτήρα.
Αρνητική έκπληξη προκάλεσε, ακόμη και εντός του ΣΥΡΙΖΑ, η υψηλού επιπέδου συνεργασία –και μάλιστα ενόψει της κρίσιμης δεύτερης εκλογικής αναμέτρησης– με τον γνωστό και μη εξαιρετέο αντικομμουνιστή ιστορικό Nίκο Mαραντζίδη. Ωστόσο, αυτή η επιλογή, ιδωμένη σε ένα ευρύτερο πλαίσιο πολιτικής αλλά και ιδεολογικής πλέον αστικοποίησης του ΣΥΡΙΖΑ, δεν πρέπει να εκπλήσσει, αφού λειτουργεί νομιμοποιητικά ως προς το σύστημα. Βέβαια, ως άλλοθι προς την αριστερή κριτική, εκτός αλλά και εντός του ΣΥΡΙΖΑ, η ηγεσία του δύναται να επικαλείται ότι στο τελευταίο βιβλίο του (Στη σκιά του Στάλιν) ο Νίκος Μαραντζίδης αποφεύγει τον αγοραίο αντικομμουνισμό προγενέστερων έργων του. Ο συγγραφέας υιοθετεί μία επιστημονικοφανή μεθοδολογία. Επιχειρεί να τεκμηριώσει τις θέσεις του, καταφεύγοντας και διερευνώντας μεγάλο αριθμό αρχειακών πηγών του ΚΚΕ και αλλά και άλλων ευρωπαϊκών ιδίως κομμουνιστικών κομμάτων. Ωστόσο, αυτή η αναμφισβήτητη προσφυγή σε ευρεία αρχειακή ύλη δεν διασφαλίζει αυτόματα την αντικειμενική επιστημονική προσέγγιση της ιστορίας του ΚΚΕ και του διεθνούς κομμουνιστικού κινήματος. Η επιστημονική μεθοδολογία δεν εξασφαλίζεται από την ποσότητα ή και την ποιότητα των ιστορικών αρχειακών πηγών.
Αυτή είναι μία αναγκαία, αλλά όχι επαρκής προϋπόθεση για την κατάκτηση της ιστορικής αλήθειας. Η αντικειμενική επεξεργασία της ιστορικής ύλης εξαρτάται και από τον ταξικό χαρακτήρα της προσέγγισης των ιστορικών γεγονότων. Η αστική προσέγγιση τα ερμηνεύει υπό το πρίσμα των αστικών συμφερόντων, άρα τα διαστρεβλώνει μονόπλευρα. Η αταξική προσέγγιση των ιστορικών πηγών και ντοκουμέντων, παρά τις προθέσεις της, δεν οδηγεί στην έγκυρη ιστορική γνώση, αφού η συνειδητή αταξική προσέγγιση δεν δύναται να διεισδύσει στην ουσία των κοινωνικών φαινομένων, στα οποία πρυτανεύει ο ταξικός χαρακτήρας τους. Μόνον η διερεύνηση τον κοινωνικών πραγμάτων και εξελίξεων από την προλεταριακή σκοπιά δύναται να κατακτήσει την ιστορική αλήθεια των γεγονότων, αφού δεν έχει συμφέρον να στρεβλώσει ή να αρνηθεί τον ταξικό χαρακτήρα τους, υπό την προϋπόθεση όμως ότι και η ταξική ανάλυση θα εξασφαλίζει τη συγκεκριμένη ανάλυση της συγκεκριμένης πραγματικότητας χωρίς δογματισμούς.
Στο τελευταίο βιβλίο του ο Ν. Μαραντζίδης παρά την προσφυγή σε πλούσιο αρχειακό υλικό και την απάλειψη ακραίων αντικομμουνιστικών θέσεων του παρελθόντος, δεν αποποιείται την αστική προσέγγιση της ιστορίας. Απεναντίας, την καθιστά πιο αξιόπιστη και πειστική, αποφεύγοντας τον πολεμικό αντικομμουνισμό, ιδίως αφού απευθύνεται σε πιο προοδευτικά πολιτικά κοινά, όπως αυτά του ΣΥΡΙΖΑ και του ΠΑΣΟΚ, αλλά και σε ακαδημαϊκά κοινά που απαξιώνουν τις ακρότητες και τους αφορισμούς.
Ο επιστημονικός σοσιαλισμός υποβιβάζεται σε θρησκευτική πίστη, εμμονική, αυθαίρετη και ουτοπική
Η ανασκευή της μαρξιστικής θεωρίας από τον Μαραντζίδη γίνεται με θεωρητικά μέσα, με την προσφυγή σε ιδεαλιστικές φιλοσοφικές αντιλήψεις, που αποδίδονται στον μαρξισμό, ώστε να τον αποδομήσουν επιστημονικά. Αυτή η κριτική είναι πιο αποτελεσματική από τον χοντροκομμένο αντικομμουνισμό που χαρακτήριζε τις προηγούμενες προσεγγίσεις του συγγραφέα. Αναιρεί όμως ριζικά τον επιστημονικό χαρακτήρα του μαρξισμού και τον υποβιβάζει σε μιαν αντιεπιστημονική τελεολογία, σε μία πίστη σχεδόν θρησκευτικού χαρακτήρα: «Ο κομμουνιστής έπαιρνε δύναμη από τον παγκόσμιο χαρακτήρα της ιδεολογίας του και διαμόρφωνε βεβαιότητες, τις βεβαιότητες μιας τελεολογίας, μιας πίστης σχεδόν θεολογικού χαρακτήρα πως ”έτσι κι αλλιώς η γη θα γίνει κόκκινη”» (Ν. Mαραντζίδης, ο.π., σελ. 39). Η μετατροπή του μαρξισμού σε οιονεί θρησκευτική ιδεαλιστική αντίληψη έχει πλεονεκτήματα για την αστική φιλοσοφία και πολιτική. Ο Ν. Μαραντζίδης όμως δεν πρωτοτυπεί. Ο παραλληλισμός του μαρξισμού με την ιδεαλιστική φιλοσοφία και ένα είδος θρησκευτικής πίστης είναι μία παλαιόθεν προερχόμενη αναίρεση του επιστημονικού χαρακτήρα του. Σύμφωνα με την προσέγγισή του, η νίκη του κομμουνισμού δεν θεωρείται πλέον αποτέλεσμα αντικειμενικών ταξικών αντιθέσεων και της ταξικής πάλης που συνειδητά και οργανωμένα αναπτύσσεται στη βάση αυτών των αντιθέσεων με κορυφαίο και αναγκαίο όρο την επανάσταση.
Ο επιστημονικός σοσιαλισμός που θεμελίωσαν οι Μαρξ-Ένγκελς και που αξιοποιούν και εμπλουτίζουν και στις σύγχρονες κοινωνικές συνθήκες οι κομμουνιστές υποβιβάζεται από τον Ν. Μαραντζίδη σε θρησκευτική πίστη εμμονική, αυθαίρετη και ουτοπική σε συνθήκες μάλιστα άκρας κυριαρχίας του καπιταλισμού.
Η επιστημονικοφανής στο τελευταίο βιβλίο του Μαραντζίδη αναίρεση του μαρξισμού με την υποβάθμιση του σε μία ουτοπική θεολογία, παρά την ηπιότητα των χαρακτηρισμών και διατυπώσεών του, αποτελεί την κορυφαία αντικομμουνιστική του πράξη, αφού στοχεύει στην ολοκληρωτική αναίρεση της επιστημονικής επάρκειας και αξιοποίησης του μαρξισμού, στον υποβιβασμό του σε μία ακίνδυνη ανορθολογική και ουτοπική πίστη αφελών και εκτός πραγματικότητας κομμουνιστών…
