Κώστας Παλούκης
Ο σύντροφος Δημήτρης (Μίμης) Λιβιεράτος έφυγε από τη ζωή στις 16 Ιουνίου. Ανήκε στη γενιά που σημαδεύτηκε «απ’ του καιρού την άγρια πληρωμή», αλλά ξεχώρισε γιατί υπήρξε για όλες τις κατοπινές γενιές η γραφίδα που έγραψε «το αύριο και το χθες» μέσα «στ’ αλφαβητάρι» του επαναστατικού κινήματος.
Από μικρή ηλικία, την περίοδο της Κατοχής, ο Δημήτρης Λιβιεράτος συμμετείχε στη Νεολαία του Επαναστατικού Σοσιαλιστικού Κόμματος Ελλάδας (ΕΣΚΕ), με ηγέτη τον Θωμά Αποστολίδη. Παρά τον σοσιαλδημοκρατικό χαρακτήρα της ομάδας, οι νεολαίοι ακολουθούσαν τροτσκιστικό προσανατολισμό και τα μέλη της προσχώρησαν στο ΕΑΜ κρύβοντας την πολιτική τους ταυτότητα. Ο Δημήτρης Λιβιεράτος τότε έγινε τροτσκιστής, ενώ παράλληλα εντάχθηκε στον ΕΛΑΣ. Συγκεκριμένα, εκπαιδεύτηκε και αποφοίτησε από τη Σχολή Εφέδρων Αξιωματικών του ΕΛΑΣ, με τον βαθμό του έφεδρου ανθυπολοχαγού. Πολέμησε στα Δεκεμβριανά του 1944 ως επιτελής του Πρώτου Τάγματος του Τέταρτου Συντάγματος της Δεύτερης Ταξιαρχίας του ΕΛΑΣ. Εκείνη την περίοδο συνδέεται με τον Γιώργο Βασάλο και τον Γιώργο Δαλαβάγκα, με τον οποίον έκτοτε συμπορεύονται πολιτικά σε όλη τους τη ζωή. Το 1946 συμμετέχει στο νέο ενοποιημένο τροτσκιστικό κόμμα, το Κομμουνιστικό Διεθνιστικό Κόμμα Ελλάδας (ΚΔΚΕ), τμήμα της Τέταρτης Διεθνούς, αλλά δεν αποκόπτει ποτέ τις γέφυρες με την αριστερή σοσιαλδημοκρατία. Το 1949 βρίσκεται στη Μακρόνησο, εκεί μένει περίπου οκτώ μήνες, καθώς το ΚΔΚΕ στήριζε κριτικά τον Δημοκρατικό Στρατό Ελλάδας.
Μετά την ήττα στον εμφύλιο συνέχισε να αγωνίζεται μέσα από τις γραμμές του εργατικού κινήματος έχοντας συνδικαλιστική δράση. Συμμετείχε στο Κίνημα Ελεύθερου Συνδικαλισμού (1951) και στο Δημοκρατικό Συνδικαλιστικό Κίνημα (1955). Έπαιξε πρωταγωνιστικό ρόλο στην ίδρυση του Σοσιαλιστικού Συνδέσμου Νέων το 1953, ενώ συμβάλλει στον προσανατολισμό του ΚΔΚΕ προς την ΕΔΑ. Συμμετείχε, μαζί με τον Μιχάλη Ράπτη (Πάμπλο), στην Αλγερινή Επανάσταση και ήταν από τους πρωτεργάτες της πρώτης αντιδικτατορικής οργάνωσης, το 1967, κατά της χούντας των συνταγματαρχών, με το όνομα «Δημοκρατικές Επιτροπές Αντίστασης» (ΔΕΑ). Στη διάρκεια της δικτατορίας (1967-74) καταφεύγει στη Γερμανία. Ακολουθεί πολιτικά, στο εσωτερικό του τεταρτοδιεθνιστικού ρεύματος, τον Μιχάλη Ράπτη. Όταν μετά τη δικτατορία επιστρέφει στην Ελλάδα, μετέχει, κάτω ακριβώς από το ίδιο πρίσμα, στο Εκτελεστικό Γραφείο του νεοϊδρυμένου ΠΑΣΟΚ ως εκπρόσωπος της τροτσκιστικής πτέρυγάς του. Συγκεκριμένα, ήταν υπεύθυνος της Επιτροπής Διαφώτισης (ΚΕΜΕΔΙΑ), μέσω της οποίας διαχεόταν η πρόταση της αυτοοργάνωσης και των Επιτροπών Πρωτοβουλίας. Αποχώρησε από το ΠΑΣΟΚ τον Ιούλιο του 1976. Τα τελευταία χρόνια στήριζε το ΣΕΚ και βέβαια τον συναντούσε κανείς στα τραπεζάκια της ΑΝΤΑΡΣΥΑ στα Πετράλωνα.
Πέρα από την αγωνιστική του δράση, ο Δ. Λιβιεράτος θα ξεχωρίσει με τη συγγραφική του συμβολή στην ιστορία του εργατικού κινήματος
Τη δεκαετία του 1960 αρχίζει το μεγάλο συγγραφικό του έργο. Κάποιες σημειώσεις και μια αρχική έρευνα από κάποια ιδεολογικά μαθήματα που λειτούργησαν σαν εφαλτήριο καταλήγουν στα βιβλία του. Το 1962 κυκλοφόρησε το πρώτο του βιβλίο Μαύρη Ήπειρος. Πρόκειται για μια εισαγωγή στην ιστορία της Αφρικής και μια κριτική στην αποικιοκρατία, γραμμένη ακριβώς την εποχή των αφρικανικών εξεγέρσεων. Ακολουθεί το δεύτερο βιβλίο του Η Αλγερινή Επανάσταση το 1965. Το βιβλίο αυτό περιγράφει τις ηρωικές μάχες του λαού της Αλγερίας, που «κράτησαν έναν τρομερά άνισο αγώνα, έχοντας απέναντί τους έναν από τους πιο μοντέρνους στρατούς του κόσμου, με άρτιο εφοδιασμό, με πλήθος ελικόπτερα και υποστηριζόμενο από μια ισχυρή αεροπορία». Όμως το έργο που τον καθιέρωσε στις ιστορικές σπουδές είναι η τετράτομη σειρά για την ιστορία του εργατικού κινήματος. Το 1976 εκδόθηκε ο πρώτος τόμος, Το ελληνικό εργατικό κίνημα (1918-1923). Το 1985 κυκλοφόρησε ο δεύτερος τόμος, για την περίοδο 1923-1927, με τον νέο τίτλο Κοινωνικοί Αγώνες στην Ελλάδα. Ακολουθεί, το 1987, ο τρίτος τόμος, για την περίοδο 1927-1932, ενώ ο τέταρτος και τελευταίος τόμος, για την περίοδο 1933-1936, κυκλοφορεί το 1994. Η σειρά φιλοδοξεί να πιάσει το νήμα από το έργο του Γιάννη Κορδάτου. Θα γράψει πολλά ακόμη έργα.
Ο Δημήτρης Λιβιεράτος, όμως, θα βοηθήσει και την πολύ νεότερη γενιά στην έρευνα της ιστορίας της ελληνικής εργατικής τάξης. Η γνωριμία μου μαζί του το 2002 θα μείνει ανεξίτηλη στη μνήμη μου, ενώ οι συχνές συζητήσεις για το μεσοπολεμικό κομμουνιστικό κίνημα και τους αρχειομαρξιστές θα οδηγήσουν στο βιβλίο Ο ελληνικός τροτσκισμός, Ένα χρονικό, το οποίο υπογράψαμε μαζί με τον Δημήτρη Κατσορίδα.
Δημοσιεύτηκε στις 24.6.23
