Είναι δύσκολο να διαλέξει κανείς στιγμές που ξεχώρισαν στην τριαντάχρονη ιστορία του φεστιβάλ των Αναιρέσεων. Υπάρχουν στιγμές ομορφιάς και συγκίνησης αλλά και στιγμές που ξεχώρισαν λόγω της ανταπόκρισης της διοργάνωσης σε ανώτερου βαθμού δυσκολίες, όπως για παράδειγμα το Σάββατο 7 Οκτωβρίου του 2000 (τότε το φεστιβάλ γίνονταν το φθινόπωρο), όταν μια τρομερή απογευματινή καταιγίδα προκάλεσε μπλακάουτ σε όλη τη δυτική Αθήνα. Οι εγκαταστάσεις του φεστιβάλ κυριολεκτικά σαρώθηκαν από τη μανία του καιρού. Όμως εκεί που όλα φαίνονταν να έχουν τελειώσει, ο κόσμος της νΚΑ και του ΝΑΡ, φίλοι και φίλες των Αναιρέσεων σηκώνουν το φεστιβάλ στην κυριολεξία με τα χέρια τους και το μεταφέρουν στον απέναντι στεγασμένο χώρο της Γεωπονικής, ώστε να διεξαχθεί όσο γινόταν κανονικά, όπως κι έγινε παρά τις δυσκολίες. Την επόμενη Κυριακή το φεστιβάλ είχε ξαναστηθεί στον χώρο του… Αντίστοιχη εικόνα τον Ιούνη του 2011. Οι Αναιρέσεις γίνονται την περίοδο του κινήματος των πλατειών. Το μεσημέρι της 4ης Ιούνη βρέχει ακατάπαυστα και η Γεωπονική πλημυρίζει, αλλά τίποτα δεν θα μπορέσει να αποτρέψει τα μελλούμενα. Το βράδυ, η πλατεία Συντάγματος «μετακομίζει» στο φεστιβάλ, προκαλώντας αδιαχώρητο.
Το 2011 αποτελεί σημείο καμπής του φεστιβάλ. Το φεστιβάλ αναβαθμίζει τις εγκαταστάσεις και την εικόνα του. Επεκτείνεται, καταλαμβάνοντας πλέον σχεδόν όλο τον χώρο της Γεωπονικής, μεταφέροντας τη μία από τις δύο σκηνές του στα λεγόμενα γρασίδια. Το φεστιβάλ πλέον είναι ένα άλλο φεστιβάλ. Οι Αναιρέσεις μπαίνουν στη νέα τους φάση. Δύο κορυφαίες συναυλιακά στιγμές των Αναιρέσεων είναι δίχως άλλο η εμφάνιση για πρώτη φορά στην Ελλάδα των Gang of Four στις 7 Ιούνη του 2013 και η συνάντηση στη σκηνή των Αναιρέσεων των Banda Basotti και των Boikot στις 8 Ιούνη του 2014, σε μια κορυφαία σύνθεση του πολιτικού ska-punk.
30 χρόνια Φεστιβάλ και παραμένει νέο
Οι Αναιρέσεις τριαντάρησαν! Μεγάλωσαν, ενηλικιώθηκαν αλλά δεν «σοβαρεύτηκαν», δηλαδή δεν προσαρμόστηκαν στο μοντέλο των κλασσικών φεστιβάλ νεολαίας της Αριστεράς, συνέχισαν και συνεχίζουν να τολμούν να ξεπερνούν κάθε φορά τον εαυτό τους και αυτό ίσως είναι το μυστικό, που κάνει μια συγκριτικά μικρή δύναμη ανθρώπων να κάνει εδώ και χρόνια ένα τόσο σημαντικό φεστιβάλ.
Το θεμέλιο της πορείας του φεστιβάλ είναι η ίδια η φιλοσοφία του. Όχι ένα στενά «κομματικό» φεστιβάλ, αλλά ένα φεστιβάλ του ευρύτερου «μεγάλου κόμματος» της αντικαπιταλιστικής και κομμουνιστικής Αριστεράς και του κόσμου του αγώνα, που οργανώνει έναν διάλογο ουσίας. Όχι ένα φεστιβάλ των κλασσικών πολιτιστικών κεκτημένων της αριστεράς, αλλά ένα φεστιβάλ που συμβάλλει στην εξέλιξη του πολιτιστικού της στίγματος και της αισθητικής της. Γι αυτόν τον λόγο η σκηνή των Αναιρέσεων έγινε ο χώρος φιλοξενίας και ανάδειξης τόσων και τόσων νέων προτάσεων. Οι Αναιρέσεις προσπαθούν όλα αυτά τα χρόνια να συμβάλουν σε μια σύνθεση ενός νέου πολιτιστικού προτάγματος που φέρνει στο φως του παρόντος τα αναγκαία απελευθερωτικά στοιχεία ενός πολιτισμού της χειραφέτησης.
Το φεστιβάλ των Αναιρέσεων πέρασε μεγάλες δυσκολίες, δοκιμάστηκε πολλές φορές από τα τερτίπια του καιρού, από επιθέσεις αυτοαποκαλούμενων αναρχικών ομάδων, από την οικονομική δυσπραγία αλλά και από προσπάθειες περιορισμού του, ακόμη και ακύρωσής του, από την επίθεση του κεφαλαίου και της κρατικής, περιφερειακής και δημοτικής εξουσίας του στον δημόσιο χώρο. Κατάφερνε όμως πάντα να δηλώνει παρών, αντλώντας τη δύναμή του από τους εκατοντάδες ανθρώπους που δούλευαν γι αυτό, κυρίως από τους ανθρώπους της νΚΑ και του ΝΑΡ αλλά και από ένα ευρύτερο δυναμικό που σε κάθε διοργάνωση ήθελε να συμβάλει στο φεστιβάλ μέσα από το τρίπτυχο «οργάνωση-συλλογικότητα-αλληλεγγύη».
Εδώ και χρόνια πλέον, οι Αναιρέσεις είναι και κάμπινγκ και περιοδικό και λέσχες πολιτισμού σε αρκετές μεγάλες πόλεις της χώρας. Αποτελούν δηλαδή ένα εν δυνάμει καθολικό πολιτιστικό οργανισμό, το Project Αναιρέσεις. Αυτός ο οργανισμός μπορεί και οφείλει να παίξει έναν καθοριστικό ρόλο στην πολιτιστική συγκρότηση και ανάπτυξη τόσο της σύγχρονης κομμουνιστικής νεολαίας όσο και των μαχόμενων δυνάμεων του νεολαιίστικου και εργατικού κινήματος. Γιατί χωρίς την ανάδειξη σε όλα τα επίπεδα του «δικού» μας πολιτισμού, του πολιτισμού των «κάτω», η πάλη για την απελευθέρωση του ανθρώπου από τα δεσμά του ολοκληρωτικού καπιταλισμού θα μένει λειψή.
Για να μπορέσει να συμβάλει σε αυτό το δύσκολο αλλά πολύ γοητευτικό έργο, οφείλει να λειτουργήσει σαν «καθοδηγητής» και εμπνευστής του κινήματος, με πολιτιστικές πρωτοβουλίες που θα δίνουν ιδέες και υλικό στο όλο ταξικό ανατρεπτικό ρεύμα, αλλά ταυτόχρονα και σαν οργανωτής των πρωτοπόρων τάσεων εντός του καλλιτεχνικού κόσμου, είτε αυτός έχει επαγγελματική είτε ερασιτεχνική διάσταση. Οι Αναιρέσεις μπορούν να συμβάλουν στην ανάδειξη νέων καλλιτεχνικών εγχειρημάτων, ατομικών ή συλλογικών, με τη φιλοδοξία να επιδράσει σε αυτά η σύγχρονη κομμουνιστική αντίληψη, με στόχο μια αρμονική-οργανική «συγχώνευση» των κοινωνικά και πολιτικά ανατρεπτικών ιδεών με τις χειραφετητικές ή εν δυνάμει χειραφετητικές πολιτιστικές τάσεις της εποχής μας.
Μ. Π
Για την 30χρονη πορεία μιλούν στο Πριν οι Ελένη Παγκαλιά, Μιχάλης Παπαμακάριος, Κώστας Φουρίκος και Παναγιώτης Ψαθάς.
Ελένη Παγκαλιά
Οι Αναιρέσεις δείχνουν πως ο κόσμος που ονειρευόμαστε υπάρχει
Δεν κατάλαβα αρχικά πώς μπλέχτηκα με τις Αναιρέσεις. Πρωτοετής στο φεστιβάλ του 1994 στο Πολυτεχνείο, μέλος στο ΚΑΡΦΙ αλλά όχι ακόμα στη νΚΑ, βρέθηκα ξημερώματα της πρώτης μέρας να κάνω περιφρούρηση μέχρι το πρωί! Σαν να ήταν κάτι δικό μου από την αρχή. Ε, από την επόμενη χρονιά –και για πολλά χρόνια ακόμα– έγινε όντως κάτι δικό μου. Το βιβλιοπωλείο, τα κείμενα, η υποδοχή και φιλοξενία/ξενάγηση των ξένων συγκροτημάτων στο φεστιβάλ και την πόλη (αλήθεια, ακόμα αναρωτιέμαι πού χάθηκε εκείνη η σιδερώστρα που μου είχαν ζητήσει οι Gang of Four!), το καθάρισμα κάθε επόμενη μέρα κάποιες ώρες πριν ανοίξουν οι πόρτες — κάποια από τα καθήκοντα που αναλάμβανα. Μαζί με όλες και όλους που το φεστιβάλ ήταν επίσης δικό τους και έστηναν, ξέστηναν, έψηναν, πηγαινοέφερναν πράγματα και –ενίοτε– έσκαβαν λάκκους στο τσιμέντο για να απορροφηθεί το νερό της καταρρακτώδους βροχής λίγο πριν από τη συναυλία. Νομίζω ότι οι Αναιρέσεις μάς έδιναν πάντα τη σιγουριά ότι αυτά που λέμε ως οργάνωση γίνονται πράξη, ο κόσμος που ονειρευόμαστε υπάρχει και η ύπαρξή του περνάει καθημερινά μέσα από τα χέρια μας.
Μιχάλης Παπαμακάριος
Το συλλογικό συνειδητό του φεστιβάλ έχει προχωρήσει
Στην πολύχρονη σχέση μου με το ΝΑΡ και τη νΚΑ δεν θα βρεθεί κάτι που να έχω συνδεθεί τόσο βιωματικά όσο τα φεστιβάλ των Αναιρέσεων. Το άγχος, κάθε χρονιά για την προετοιμασία και την επιτυχία του. Οι αγωνίες, τα ρίσκα και τα «φέσια» του, οι τόσες δυσκολίες αλλά και συγκινήσεις που έχει προσφέρει αυτό το φεστιβάλ θα αποτελούν «αποσκευές» για όλη μου τη ζωή. Ευτυχώς τα τελευταία 7-8 χρόνια έχουν αναλάβει νέα παιδιά. συντρόφισσες και σύντροφοι που, με βάση την πορεία των Αναιρέσεων, φαίνεται ότι όλες οι δοκιμασίες που περάσαμε τα μέλη της νΚΑ περασμένων γενιών όχι μόνο χαμένες δεν πήγαν αλλά έχουν «εγγραφεί» στο συλλογικό συνειδητό του φεστιβάλ. Δεν θα ξεχάσω ποτέ αυτή την υπέροχη παρέα της οργάνωσης Αθήνας της νΚΑπου εκεί στα τελευταία χρόνια της δεκαετίας του ’90 και σε όλη τη δεκαετία του 2000 έστηνε και λειτουργούσε το φεστιβάλ και που ακόμη και σήμερα, με πιο άσπρα ή λιγότερα μαλλιά, δηλώνει παρούσα.
Δεν θα ξεχάσω ποτέ τον Λουκιανό Κηλαηδόνη το 2013 σε μια από τις τελευταίες –όπως φάνηκε– συναυλίες του. Φεύγοντας με το αμάξι και περνώντας την πύλη του φεστιβάλ, σταματά. Ο Λουκιανός κατεβαίνει από το αυτοκίνητο, εμφανώς καταβεβλημένος και γυρίζει προς τα εμάς. Στην πύλη είμαι εγώ με τον Κώστα Φουρίκο. Μας σφίγγει τα χέρια συγκινημένος, λέγοντας «ευχαριστώ πολύ για σήμερα». Αυτό είναι για εμένα το φεστιβάλ των Αναιρέσεων.
Παναγιώτης Ψαθάς
Η προσπάθεια της άλλης Αριστεράς να τα πει όλα
Οι Αναιρέσεις είναι η ιστορία ενός πολιτικού πολιτιστικού τριημέρου, όπως το λέγαμε οι παλιότεροι, που μεγάλωσε και έγινε φεστιβάλ. Μια ιστορία που ξεκινά από τον χώρο του ΕΜΠ, με λίγα φοιτητικά ταμπλό και τραπεζάκια (και όχι αρκετούς μαρκαδόρους για να αποτυπώσουν τις θέσεις της νΚΑ και του ΝΑΡ…) και φτάνει μέχρι σήμερα στον όμορφο χώρο της Γεωπονικής, με τα παράλληλα συναυλιακά event και τις πολλαπλές πολιτικές εκδηλώσεις. Ακόμα περισσότερο, φτάνει σε κάθε γωνιά της Ελλάδας, όπου υπάρχει οργάνωση της νΚΑ και του ΝΑΡ.
Η καρδιά των Αναιρέσεων, ωστόσο, ανεξάρτητα από το μέγεθος των εκδηλώσεων και των συναυλιών, ήταν πάντα η συλλογική προσπάθεια των ανθρώπων που για λίγες μέρες δίνουν τη μάχη με τον χρόνο και την κούραση. Πόση δημιουργία, χαρά, ελπίδα και πειραματισμό έχουμε ζήσει στις Αναιρέσεις. Μαζί με πικρίες, νεύρα και απογοητεύσεις. Γιατί, τελικά, στον πυκνό χρόνο του φεστιβάλ αποτυπώνεται η σισύφεια πολλές φορές προσπάθεια αυτής της άλλης Αριστεράς να τα πει όλα και να τα πει καλά, να τα πει σε όσους περισσότερους γίνεται και να στρατεύσει όσους πιο πολλούς μπορεί. Άλλοτε με επιτυχία και άλλοτε όχι.
Τριάντα χρόνια μετά, οι γενιές μπορεί να έχουν αλλάξει, η αίσθηση όμως πάντα η ίδια. Παρασκευή απόγευμα, σούρουπο στη Γεωπονική. Στον αέρα πλανάται ο ήχος των sound check και η μυρωδιά από το… «πατροπαράδοτο» φεστιβαλικό σουβλάκι. Οι σύντροφοι στα πόστα τους και οι πρώτοι επισκέπτες περνούν την πύλη της Γεωπονικής. Το φεστιβάλ στήθηκε. Η οργάνωση τα κατάφερε. Καλώς ήλθατε και φέτος στις Αναιρέσεις…
Κώστας Φουρίκος
Από τις πιο όμορφες στιγμές της πολιτικής μου στράτευσης
Υπάρχουν φεστιβάλ, υπάρχουν τα αριστερά φεστιβάλ και υπάρχουν και οι Αναιρέσεις. Χωρίς χορηγούς και χρηματοδότες, χωρίς και κόντρα στην κρατική στήριξη, με συμβολικές τιμές ενίσχυσης για τους επισκέπτες, με σεβασμό και παροχή «επαγγελματικών» συνθηκών στους συμμετέχοντες, με αυτοοργάνωση, αλληλεγγύη και συντροφικότητα από τους διοργανωτές, οι Αναιρέσεις κατάφερναν να ξεπερνούν σε ορατότητα και διεισδυτικότητα τον πολιτικό χώρο που τις διοργανώνει, εκπροσωπώντας τις καλύτερες πτυχές του εαυτού του.
Για μένα προσωπικά, που είχα την τιμή να υπηρετήσω τις Αναιρέσεις από θέσεις ιδιαίτερου –κάποιες φορές– άγχους και κάποιας ευθύνης για χρόνια, συνεχίζουν να αποτελούν μια από τις πιο όμορφες στιγμές της πολιτικής μου στράτευσης στη νεολαία Κομμουνιστική Απελευθέρωση και στο ευρύτερο ανταγωνιστικό κίνημα. Τα φώτα πάνω στα ψηλά κτίρια της Γεωπονικής και οι ήχοι αγαπημένων μουσικών, οι σημαίες που υψώσαμε, τα πανό και τα περίπτερα που στήσαμε, οι αναμμένοι πυρσοί, το πλήθος του κόσμου που πλημμύριζε την Ιερά Οδό, αδιαφορώντας για την παρακείμενη πάλαι ποτέ Μέκκα της βλαχομπαρόκ «αθηναϊκής νύχτας», οι σύντροφοι και οι συντρόφισσες που στάθηκαν δίπλα μας σε όμορφες και δύσκολες στιγμές, αυτοί που χάσαμε αλλά είναι σαν να μην έφυγαν ποτέ, όλα μαζί αποτελούν στιγμιότυπα ανεκτίμητης αξίας, που πιστεύω ότι αλλάξανε έστω και λίγο τη ζωή όλων όσων συμμετείχαν και συνεχίζουν να συμμετέχουν στο εγχείρημα. Με τον ίδιο τρόπο που και η τέχνη συνεχίζει ακόμη και σήμερα, σε αρκετές από τις εκδοχές της, να αλλάζει τον κόσμο που μας περιβάλλει, αντικατοπτρίζοντας τόσο την παρακμή όσο και τη μεταβλητότητά του.
