Δημήτρης Γρηγορόπουλος
Αποκαλυπτικός της αστικής υποκρισίας ήταν ο αρνητικός σχολιασμός γνωστής αριστερών φρονημάτων τραγουδίστριας, επειδή παρουσίασε ρούχα σχεδιάστριας μόδας στο Λονδίνο. Το μότο είναι προκλητικό: «Οι αριστεροί έχουν δεξιά τσέπη» και δεν δικαιούνται να ομιλούν εάν δεν είναι φτωχοί. Είναι όμως έτσι;
Τα ιδεολογικά επιτελεία του συστήματος, ανάμεσα στα άλλα, επιχειρούν να πλήξουν και να αποδομήσουν το ηθικό πλεονέκτημα της Αριστεράς, που αυτή διατηρεί, παρά τα πλήγματα που έχει δεχτεί στην εποχή μας, εξακολουθώντας να προσελκύει στις ιδέες και τα οράματά της προοδευτικούς και ευαίσθητους ανθρώπους. Η αναίρεση της κομμουνιστικής ηθικής επιχειρείται σε πολιτική και κοινωνική κατεύθυνση: Η πολιτική αναίρεση του ηθικού πλεονεκτήματος της Αριστεράς αντλεί τα επιχειρήματά της απ’ την τελική αποτυχία των επαναστατικών σοσιαλιστικών εγχειρημάτων στη Ρωσία, στα καθεστώτα του «υπαρκτού σοσιαλισμού» μετά τον Β’ Παγκόσμιο Πόλεμο και σήμερα ακόμη στην Κίνα και τη Βόρεια Κορέα. Όμως αυτή η αξιολόγηση του αυταρχικού και εκμεταλλευτικού χαρακτήρα αυτών των κοινωνιών ισχύει απ’ την περίοδο που αυτές μετεξελίχτηκαν σε εκμεταλλευτικά συστήματα. Παραλείπεται έτσι η περίοδος της επαναστατικής πάλης για την εγκαθίδρυσή τους, όταν έλαμψε ο αγώνας και η αυτοθυσία για την εξάλειψη της κοινωνικής εκμετάλλευσης και αδικίας και για την οικοδόμηση των βάσεων της κοινωνικής δικαιοσύνης και της λαϊκής δημοκρατίας. Επομένως, τα βέλη της αστικής κριτικής κατά της «απανθρωπιάς του σοσιαλισμού» γίνονται μπούμερανγκ εναντίον της, αφού στην πραγματικότητα στρέφονται εναντίον της απανθρωπιάς και της βαρβαρότητας των εκμεταλλευτικών καθεστώτων, που διαδέχτηκαν τα πρωτόλεια σοσιαλιστικά πειράματα.
Ωστόσο, αν η πολιτική καθεστωτική κριτική της κομμουνιστικής ηθικής είναι ανιστόρητη και αβάσιμη, η κοινωνική κριτική εις βάρος των κομμουνιστών στις αστικές κοινωνίες είναι ολοκληρωτικά αυθαίρετη και παιδαριώδης. Με μία δέσμη μη ηθικών κριτηρίων καθορίζεται ο ηθικός ανθρωπότυπος του αριστερού! Η κοινωνική κριτική της αριστερής ηθικής περιορίζεται στα κριτήρια του παουπερισμού (της φτώχειας) και του εξισωτισμού. Ενώ η κομμουνιστική ηθική απαιτεί τον αγώνα μέχρι αυτοθυσίας για την εξάλειψη της εκμετάλλευσης και της αδικίας και στρέφεται, επομένως, κατά των καπιταλιστών που νέμονται τον κοινωνικό πλούτο, η αστική κριτική της αριστερής ηθικής, στη λαϊκίστικη αλλά και πιο αποτελεσματική στις μάζες εκδοχή της, θεωρεί ότι συνεπής κομμουνιστής και αριστερός δεν είναι αυτός που απεχθάνεται τον πλούτο που παράγει το καπιταλιστικό σύστημα με την εκμετάλλευση των εργατών, αλλά αυτός που απεχθάνεται γενικά και τη σχετική οικονομική άνεση, έστω και αν δεν είναι προϊόν της εργασιακής εκμετάλλευσης, αλλά της προσωπικής εργασίας του. Έτσι, στο αστικό μέτωπο αυτή η στρεβλή λογική συμπαραθέτει και τα μεσαία στρώματα, ακόμη και τα κατώτερα που ταλανίζονται και αυτά απ’ τον καπιταλισμό, αλλά ακόμη και τμήματα της εργατικής τάξης, που βρίσκονται σε σχετικά καλύτερη μοίρα απ’ τα πιο εξαθλιωμένα στρώματά της.
Συνοψίζοντας, αυτή η δογματική και αντιεπιστημονική αντίληψη θεωρεί δέσμιους της αστικής ιδεολογίας όχι μόνον τα στρώματα των λαϊκών τάξεων που έχουν σχετικά καλύτερη κοινωνική και οικονομική θέση απ’ τα πιο εξαθλιωμένα λαϊκά στρώματα, αλλά και αυτούς, πού απλώς έχουν κάποια μικρά περιουσιακά στοιχεία, που τους αρέσει η καλοπέραση και η διασκέδαση, στον βαθμό που τους επιτρέπουν τα περιορισμένα οικονομικά τους μέσα, η κομψή εμφάνιση, η μόδα κ.ά. Είναι χαρακτηριστικός της αστικής ανοησίας και υποκρισίας ο αρνητικός σχολιασμός γνωστής αριστερών φρονημάτων τραγουδίστριας, επειδή παρουσίασε ρούχα γνωστής σχεδιάστριας μόδας…
Επαναστάτης είναι όποιος αγωνίζεται για την ανατροπή του καπιταλισμού
Ωστόσο, για κάθε λογικά και καλοπροαίρετα σκεπτόμενο άνθρωπο είναι προφανές ότι η ηθική ανωτερότητα του κομμουνιστή και του αριστερού έγκειται στη βούλησή του για την εξάλειψη της καπιταλιστικής εκμετάλλευσης και αδικίας, αλλά, κυρίως, και στον ασυμβίβαστο αγώνα του για τη δημιουργία μιας κοινωνίας που θα την διέπει η δικαιοσύνη και η ανθρωπιά. Η τήρηση αυτών των αρχών και στόχων στην πολιτική πάλη, αλλά και στην προσωπική ζωή του ανθρώπου, είναι εκείνη που κρίνει την ηθική αγωνιστική του συνέπεια και όχι το κάπως ανώτερο βιοτικό του επίπεδο και κάποιες ιδιαίτερες προτιμήσεις του τρόπου ζωής του.
Τι ισχύει όμως για αστούς ή για εύπορα μεσαία στρώματα που δηλώνουν αριστεροί; Μήπως ισχύει το κοινώς λεγόμενο «αριστεροί με δεξιά τσέπη»; Και σ’ αυτήν όμως την περίπτωση καθοριστικό κριτήριο της ιδεολογικοπολιτικής τοποθέτησης δεν είναι η κοινωνική θέση αλλά η συνειδητή ιδεολογική επιλογή: «ή με το κεφάλαιο ή με τους εργάτες». Μάλιστα, όταν άτομα με οικονομική δυνατότητα στρέφονται ενάντια στην τάξη τους μπορούν να παραδειγματίσουν θετικά και τμήματα της εργατικής τάξης, αλλά και με τη δύναμη και το κύρος τους να ασκήσουν ισχυρή πίεση στο σύστημα υπέρ των λαϊκών τάξεων.
Μεγάλοι επαναστάτες, όπως ο Ένγκελς, υπήρξαν προδότες της τάξης τους και είχαν μεγάλη προσφορά στον κοινό αγώνα, εξουδετερώνοντας έτσι εν τοις πράγμασι την προσπάθεια της αστικής προπαγάνδας να αξιοποιήσει τη συμμετοχή τους στο κίνημα, για να συκοφαντήσει και να αμαυρώσει τον αγώνα για την επαναστατική ανατροπή.
Δημοσιεύθηκε στο ΠΡΙΝ στις 21-01-2023
