Εκδόθηκε το βιβλίο του Δημήτρη Γρηγορόπουλου με τίτλο Πόλεμος στην Ουκρανία, Ερωτήματα-Απαντήσεις από τις εκδόσεις Κομνηνός. Σήμερα δημοσιεύουμε εκτεταμένα αποσπάσματα από το κεφάλαιο με τον ομώνυμο τίτλο, όπου εξετάζεται το επιχείρημα του «προληπτικού πολέμου» από την πλευρά της Ρωσίας σε σχέση με τον σοβιετοφινλανδικό πόλεμο του 1939-1940.
Η εισβολή της Ρωσίας στην Ουκρανία δικαιολογείται από την προπαγάνδα της ως αναγκαία, λόγω της ανασφάλειας και της ευαλωτότητάς της απ’ την περικύκλωσή της από νατοϊκές χώρες, ενώ με την ένταξη και της Ουκρανίας στο ΝΑΤΟ ο κίνδυνος κλιμακώνεται επικίνδυνα. Το θέμα της προληπτικής επίθεσης είναι αντικείμενο θεωρητικής και ιδεολογικής διαπάλης. Η απάντηση δεν είναι μονοδιάστατη. Πρέπει να λαμβάνονται υπόψη όλες οι παράμετροι του θέματος. Γενικά, δεν είναι αθέμιτο μια χώρα, για λόγους στρατιωτικής τακτικής, να εισβάλει σε άλλη χώρα, αν είναι βέβαιο ότι θα δεχτεί πρώτη επίθεση απ’ αυτήν. Δεν αποκλείεται, βέβαια, αυτή η αιτιολογία να αποτελεί πρόσχημα για επιθετική κίνηση. Αν μια σοσιαλιστική χώρα επιτεθεί σε μιαν άλλη, επικαλούμενη ακόμη και βάσιμες αιτίες, κινδυνεύει να αμαυρωθεί και να συκοφαντηθεί ο προοδευτικός χαρακτήρας της. Αυτό το σκεπτικό αναπτύσσει με οξυδέρκεια και παρρησία ένας αληθινός επαναστάτης, ο Φιντέλ Κάστρο.
Σε μία συνέντευξη στην εφημερίδα της Nικαράγουας El Nuevo Diario στις 3 Iουνίου 1992, ο Φιντέλ Κάστρο αναφέρθηκε διεξοδικά και από αξιακές θέσεις για την τήρηση του διεθνούς δικαίου και τις συνεχόμενες παραβιάσεις του από τις ιμπεριαλιστικές δυνάμεις, όπως και για επίμαχα ζητήματα της ιστορίας του κομμουνιστικού κινήματος. Βασική θέση του Φιντέλ Κάστρο ήταν ότι το διεθνές δίκαιο ως αξιακή βάση έπρεπε να είναι αποδεκτό και να τηρείται από όλα τα κράτη. Συνιστώσες του διεθνούς δικαίου, που πρέπει στο σύνολό τους να είναι σεβαστές, θεωρούσε τον σεβασμό της εθνικής κυριαρχίας, το απαραβίαστο των συνόρων, τη μη επέμβαση στα εσωτερικά των κρατών, την ειρηνική επίλυση των διαφορών […].
Στη συνέντευξή του ο Κάστρο επικρίνει τις ιμπεριαλιστικές δυνάμεις που τυπικά δηλώνουν σεβασμό στο διεθνές δίκαιο, αλλά στην πράξη το παραβιάζουν κατάφωρα με τη σωρεία των στρατιωτικών επεμβάσεών τους. Περισσότερο ενδιαφέρουσα είναι όμως η κριτική που ο Κάστρο δεν διστάζει να ασκήσει στην ΕΣΣΔ για την εισβολή της στη Φινλανδία και τον πόλεμο που διήρκεσε από τον Νοέμβρη του 1939 έως τον Μάρτη του 1940 […].
Όσον αφορά την εισβολή της ΕΣΣΔ στη Φινλανδία, ο Κάστρο θεωρεί ότι είναι ασύμφωνη με το διεθνές δίκαιο και ότι αντίκειται σε θεμελιώδεις αρχές του σοσιαλισμού, όπως ο διεθνισμός, η αλληλεγγύη προς το προλεταριάτο και τις άλλες εργαζόμενες τάξεις. Η αλληλεγγύη της ΕΣΣΔ και των άλλων σοσιαλιστικών χωρών προς τους εργαζομένους των καπιταλιστικών χωρών πρέπει να νοείται ως αλληλεγγύη και διεθνιστική βοήθεια για την αποτίναξη του καπιταλιστικού ζυγού, όχι όμως ως κατάληψη της χώρας από στρατιωτικές δυνάμεις σοσιαλιστικών χωρών για την επιβολή του σοσιαλισμού.
Προβάλλεται το επιχείρημα ότι η προσάρτηση της Φινλανδίας από τη Ρωσία δεν είχε επεκτατικό εκμεταλλευτικό χαρακτήρα, όπως συμβαίνει με τους αποικιοκρατικούς ιμπεριαλιστικούς πολέμους, αλλά γεωστρατηγικό χαρακτήρα […]. Ωστόσο, ο Κάστρο, στο δίλημμα «αποσόβηση εισβολής των Γερμανών στην ΕΣΣΔ από τη Φινλανδία ή ελεύθερη Φινλανδία», προέκρινε ως ανώτερη αρχή την ελευθερία των Φινλανδών και όχι την ασφάλεια της ΕΣΣΔ, της μοναδικής μάλιστα τότε σοσιαλιστικής χώρας στον κόσμο. Πρέσβευε την αμφιλεγόμενη θέση ότι τα στρατιωτικά κέρδη που αποκόμισε η ΕΣΣΔ από τον πόλεμο με την Φινλανδία ήταν λιγότερο σημαντικά από την ηθική και πολιτική βλάβη που υπέστη η ΕΣΣΔ από την κατάληψη μέρους της Φινλανδίας. Γιατί θεωρούσε ότι στα μάτια των λαών η αφαίρεση της ελευθερίας ενός λαού, έστω και αν έχει θεμιτούς στόχους, ακόμη και μεγάλης εμβέλειας, όπως η διάσωση του μοναδικού τότε σοσιαλιστικού κράτους, της ΕΣΣΔ, αναιρούσε την ηθική και πολιτική υπεροχή των κομμουνιστών, αφού τους εμφάνιζε ως βιαστές της ελευθερίας ενός λαού […].
Ο Κάστρο προέκρινε ως ανώτερη αρχή την ελευθερία των Φινλανδών και όχι την ασφάλεια της ΕΣΣΔ
Ακόμη και αν η εισβολή της ΕΣΣΔ στη Φινλανδία όντως είχε προληπτική λογική προστασίας της ΕΣΣΔ και αποτροπής της γερμανικής εισβολής, η πολιτική συμπεριφορά της ΕΣΣΔ στη συνέχεια επιβεβαίωσε εν τοις πράγμασι τις επεκτατικές τάσεις που είχε αποκτήσει ως μεταλλαγμένη εκμεταλλευτική κοινωνία, αφού συγκεκριμένα στον Β’ Παγκόσμιο Πόλεμο υπέγραψε το Σύμφωνο Μολότοφ με τη Ναζιστική Γερμανία, υπονομεύοντας μεν τη Συμφωνία του Μονάχου μεταξύ των Ναζί και των Αγγλογάλλων που στρεφόταν κατά της ΕΣΣΔ, αλλά ταυτόχρονα εκδήλωσε και προφανείς πλέον επεκτατικές τάσεις, αξιοποιώντας το Σύμφωνο Μολότοφ για να καταλάβει, σε αγαστή συνεργασία με τους Ναζί, την Ανατολική Πολωνία, αλλά και τις Βαλτικές χώρες το 1940 και να αποσπάσει από τη Ρουμανία τη Βεσσαραβία.
Η σύγχρονη περίπτωση προληπτικού πολέμου της Ρωσίας κατά της Ουκρανίας είναι ιδιαίτερη περίπτωση, αφού πρόκειται για προληπτικό πόλεμο μιας καπιταλιστικής χώρας εναντίον άλλης καπιταλιστικής χώρας. […] Απεναντίας, ενώ ο αμερικανονατοϊκός ιμπεριαλισμός είναι ο κατεξοχήν επιθετικός, αφού με την ένταξη στο ΝΑΤΟ και της Ουκρανίας, αλλά και την ένταξη της Σουηδίας και της Φινλανδίας, όταν πραγματοποιηθούν, ολοκληρώνει τον γεωστρατηγικό αποκλεισμό της Ρωσίας και πολλαπλασιάζει τη δυνατότητα πρώτου πυρηνικού πλήγματος, που είναι η κυρίαρχη στρατηγική του, εμφανίζεται ως ο δημοκρατικός προστάτης της ελευθερίας των χωρών που δέχονται επίθεση ή απειλούνται από τη Ρωσία.
Ωστόσο, αν και η Ρωσία δικαιούται να υποστηρίζει ότι είναι μάλλον αμυνόμενη παρά επιτιθέμενη, αφού διακυβεύεται η γεωστρατηγική της θέση και ασφάλεια από την επεκτεινόμενη ιμπεριαλιστική Δύση, χάνει το δίκιο της με την εισβολή στην Ουκρανία, αφού εμφανίζεται ως κατάφωρα παραβιάζουσα το διεθνές δίκαιο και μη σεβόμενη την ελευθερία της χώρας. Η Ρωσία θα ήταν πιο ωφελημένη και πειστική απέναντι στην παγκόσμια κοινή γνώμη και τον προοδευτικό κόσμο, αν αρκούνταν στην αυτονομία του Ντονμπάς και της Χερσώνας με στρατιωτική θωράκισή τους, και στην ουδετερότητα της Ουκρανίας. Αυτή όμως η διέξοδος, με την οξύτητα στην οποία έχει οδηγηθεί ο πόλεμος και με τις ιμπεριαλιστικές τάσεις των ΗΠΑ και της Ρωσίας κλιμακούμενες επικίνδυνα, φαντάζει μάλλον επιθυμητή παρά εφικτή.
Δημοσιεύθηκε στο ΠΡΙΝ στις 28-01-2023
