Γιώργος Μιχαηλίδης
«Ο Οικογενειακός Κώδικας ήταν μία αναγκαιότητα, καθώς το έθνος έχει γίνει πιο ετερογενές και υπήρχαν χρέη από νομικής άποψης, πράγματα που γίνονταν εμφανή από τις καθημερινές ιστορίες ζωής, οι οποίες καταγράφονταν στις ερευνητικές εργασίες και στις καταστάσεις που συζητούνταν στα δικαστήρια». Με αυτά τα λόγια, ο πρόεδρος της Κούβας, Μιγκέλ Ντίαζ-Κανές, επικρότησε το θετικό αποτέλεσμα του δημοψηφίσματος (η συμμετοχή άγγιξε το 75%, ενώ το ποσοστό έγκρισης το 67% των έγκυρων ψήφων) με το οποίο εγκρίθηκε ο προτεινόμενος Οικογενειακός Κώδικας.
Ήταν ένα δημοψήφισμα που υπήρξε το επιστέγασμα 79.000 διαδικασιών δημόσιας διαβούλευσης μέσα στη χρονιά, οι οποίες κατέληξαν στο ξαναγράψιμο των μισών άρθρων. Πρόκειται, δε, για το δεύτερο που διοργανώνεται στην Κούβα μετά την ανάληψη της προεδρίας από τον Ντίας-Κανές το 2018 — το προηγούμενο αφορούσε την έγκριση του συντάγματος το 2019.
Ο νέος Οικογενειακός Κώδικας της Κούβας σχολιάστηκε ευρέως για τον προοδευτικό του χαρακτήρα, καθώς διασφαλίζει τα δικαιώματα στον γάμο και την τεκνοθεσία στα ομοφυλόφιλα ζευγάρια, ενισχύει τη θέση της γυναίκας και αυξάνει την προστασία των παιδιών. Ο γάμος χαρακτηρίζεται ως «ο συναινετικός δεσμός (ένωση) μεταξύ δύο ανθρώπων», χωρίς να προσδιορίζεται το φύλο τους, ενώ δίνεται η δυνατότητα σε ζευγάρια ανεξαρτήτως φύλου να αποκτήσουν παιδιά και με διάφορες υποβοηθητικές μορφές της αναπαραγωγικής τεχνολογίας (π.χ. παρένθετες μητέρες), αρκεί να μην εμπλέκονται κερδοσκοπικοί λόγοι. Στο ζήτημα της οικογένειας, αναγνωρίζεται η ισότητα της εξ αίματος συγγένειας με την ένωση ανθρώπων που προκύπτει από κοινωνικο-συναισθηματικούς δεσμούς σε μια σταθερή και διαρκή σχέση. Από εδώ προκύπτει μία αναγνώριση και της πολυγονεϊκότητας, ανεξαρτήτως ύπαρξης βιολογικού δεσμού, αρκεί τα συγκεκριμένα άτομα να έχουν εκπληρώσει με τη συμπεριφορά, τη θέληση και την πρόθεσή τους τα καθήκοντα της γονεϊκότητας.
Έτσι, αναγνωρίζονται εξάλλου και τα δικαιώματα των θετών μητέρων ή πατέρων. Επιπλέον, αναγνωρίζεται το δικαίωμα της επικοινωνίας με όλο το συγγενικό δίκτυο. ανεξάρτητα από την κατάσταση του ζευγαριού και πάντα υπό την πρωταρχικότητα του οφέλους των παιδιών. ενώ κατοχυρώνεται η αναγνώριση της οικιακής εργασίας και ενισχύεται η συμμετοχή και των δύο φύλων σε αυτή.
Αξίζει να σημειωθεί ότι η δεξιά, φιλοαμερικανική αντιπολίτευση στην Κούβα. μαζί με θρησκευτικές οργανώσεις, διεξήγαγαν καμπάνια για το «όχι», υποστηρίζοντας πως ο Οικογενειακός Κώδικας διαλύει την παραδοσιακή κουβανική οικογένεια.
