Γιάννης Ελαφρός
▸ Αθήνα και Άγκυρα ανταγωνίζονται για τον έλεγχο των ενεργειακών δρόμων και πόρων της ΝΑ Μεσογείου
Ανεβαίνουν επικίνδυνα οι τόνοι μεταξύ Τουρκίας και Ελλάδας, με το δείπνο των ηγετών στην Πράγα –κατά τη διάρκεια της συνάντησης για την «Ευρωπαϊκή Πολιτική Κοινότητα»- να μετατρέπεται σε πεδίο εκτόξευσης κατηγοριών μεταξύ Ερντογάν και Μητσοτάκη. Την αρχή έκανε ο τούρκος πρόεδρος και απάντησε ο έλληνας πρωθυπουργός, μια «ωραία ατμόσφαιρα» ασυνήθιστη για τέτοια δείπνα, που συνήθως οι μπηχτές πέφτουν κάτω από το τραπέζι. Μιλώντας μετά στους δημοσιογράφους ο Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν επανέλαβε πως «μπορεί να έρθουμε ένα βράδυ», σημειώνοντας πως «δεν μιλάμε μόνο για την Ελλάδα αλλά για οποιαδήποτε χώρα μας προκαλέσει ή μας επιτεθεί».
Είχε προηγηθεί στην αρχή της εβδομάδας, η ανακοίνωση αδειοδότησης από την –περιορισμένης κυριαρχίας- κυβέρνηση της Λιβύης τουρκικής εταιρείας για να επιχειρήσει εντός των θαλάσσιων ζωνών, που μονομερώς έχουν ανακηρύξει και που «συγκρούονται» με τη συμφωνία Ελλάδας-Αιγύπτου. Τόσο το αρχικό τουρκολιβυκό μνημόνιο για την ΑΟΖ όσο και η συμφωνία παραχώρησης έχουν μεγάλα προβλήματα νομιμοποίησης, καθώς εκτός των άλλων αμφισβητούνται έντονα εντός της Λιβύης, όπου υπάρχουν δύο και περισσότερα κέντρα εξουσίας (το κοινοβούλιο δεν τα έχει εγκρίνει). Δεν παύουν όμως να αποτελούν ένα κέρδος για την Τουρκία και να της δίνει ένα χαρτί, το οποίο θα μπορεί να επικαλείται εάν αποφασίσει να εμφανίσει σκάφη για εργασίες στο Λιβυκό πέλαγος.
Αξίζει εδώ μια παρένθεση για να καταλάβουμε την αρπακτικότητα (και) του ελληνικού κεφαλαίου. Η Ελλάδα έκανε διαπραγματεύσεις με την Λιβύη για την από κοινού χάραξη θαλάσσιων ζωνών επί Καντάφι ακόμα. Παρόλα αυτά δεν κατέληξαν σε θετικό αποτέλεσμα, γιατί οι ελληνικές κυβερνήσεις παρέμεναν δέσμιες του μαξιμαλισμού τους και δεν διαπραγματεύτηκαν κάποια αιτήματα της Λιβύης.
Σήμερα οι λαοί και στις δύο όχθες του Αιγαίου βομβαρδίζονται με πυκνά πυρά εθνικιστικής προπαγάνδας και κατεργασίας-προετοιμασίας για πολεμική εμπλοκή, που θα είναι καταστροφική. Καλλιεργείται ένας πολύ επικίνδυνος εθισμός στη λογική του πολέμου και του θερμού «επεισοδίου», όπως λέγεται για να φαίνεται σαν κάτι παροδικό. Ήδη με τα κυρίαρχα ΜΜΕ να αφιερώνουν το μεγαλύτερο μέρος του προγράμματός τους στις «προκλήσεις του Ερντογάν» (ή του Μητσοτάκη) όλα τα καυτά κοινωνικά προβλήματα κρύβονται κάτω από το χαλί. Βεβαίως αυτό δεν σημαίνει πως όσα γίνονται είναι «στημένα» ή γίνονται μόνο για προεκλογικούς λόγους, κυρίως στην Τουρκία αλλά και στην Ελλάδα, όπως είναι μια συνηθισμένη «ανάλυση» στη χώρα μας. Και οι κομματικοί υπολογισμοί ρίχνουν λάδι στη φωτιά, αλλά αυτή καίει δυνατά λόγων των οξυμένων αστικών και ιμπεριαλιστικών ανταγωνισμών.
Η πρώτη πλευρά αφορά τον ανταγωνισμό για την μοιρασιά των Αποκλειστικών Οικονομικών Ζωνών στη θάλασσα, με συνέπεια και την μοιρασιά των ενεργειακών πόρων και δρόμων, που αναβαθμίζονται ξανά εν μέσω ενεργειακής κρίσης και πολέμου. Και οι δύο αστικές τάξεις και κυβερνήσεις ρίχνονται σε έναν ανταγωνισμό άδικο, αντιδραστικό κι επιθετικό και από τις δύο πλευρές, με κάθε κράτος να κραδαίνει αυτό που θεωρεί πιο ισχυρό σημείο του. Η Τουρκία την απευθείας στρατιωτική απειλή, η Ελλάδα τις συμμαχίες και τους αυξανόμενους εξοπλισμούς της.
Παρά τις αναφορές στο «διεθνές δίκαιο» (εσχάτως και από την Τουρκία) και οι δύο το κόβουν και το ράβουν στη δική τους προσέγγιση για «κυριαρχικά δικαιώματα» στις ΑΟΖ. Η Ελλάδα εμφανίζεται να θεωρεί πως κάθε νησί έχει κυριαρχικά δικαιώματα 200 μίλια, η Τουρκία πως δεν έχει καθόλου πέρα των χωρικών υδάτων κυριαρχίας. Και οι δύο προσεγγίσεις είναι μαξιμαλιστικές και σοβινιστικές. Πολύ περισσότερο δεν έχουν καμία σχέση με τα λαϊκά συμφέροντα και τα πραγματικά εργατικά – λαϊκά δικαιώματα. Οι λαοί πληρώνουν τους μεγαλοϊδεατισμούς και τα οθωμανικά όνειρα των κυβερνώντων με φτώχεια, εξοπλισμούς, εθνικιστική τύφλωση και ανηλεή πόλεμο κατά των προσφύγων σήμερα, με αίμα, δάκρυα και περιβαλλοντική καταστροφή αύριο.
Ο αστικός ελληνοτουρκικός ανταγωνισμός οξύνεται λόγω του Ουκρανικού και του παροξυσμού των διεθνών ιμπεριαλιστικών αναμετρήσεων. Η πίεση των ΗΠΑ στην Τουρκία να διαλέξει στρατόπεδο (η Ελλάδα των ΝΔ, ΣΥΡΙΖΑ, ΠΑΣΟΚ θεωρείται δεδομένη στο ΝΑΤΟ), η σημασία του ελέγχου του Αιγαίου και των Στενών, ο ρόλος της Αλεξανδρούπολης είναι σημεία που αυξάνουν την ένταση. Όπως και η απόλυτη ταύτιση των ελληνικών κυβερνήσεων με τις ΗΠΑ. Η αύξηση του αμερικανικού στρατιωτικού αποτυπώματος στην Ελλάδα (δηλαδή η πληθώρα βάσεων, ασκήσεων και άλλων εξυπηρετήσεων) τη μετατρέπει σε σάκο του μποξ στην ευρύτερη διαπραγμάτευση της Άγκυρας με την Ουάσιγκτον.
Ο πόλεμοςστην Ουκρανία και η ταύτιση της Ελλάδας με τις ΗΠΑ οξύνει τη διαμάχη
Η αντιπαράθεση Ελλάδας-Τουρκίας βαθαίνει σε όλα τα επίπεδα, τόσο διπλωματικά όσο και στρατιωτικά. Οι ΗΠΑ έχουν ρόλο διαμεσολαβητή, πολύ περισσότερο που Άγκυρα και Αθήνα προσπαθούν να δείξουν πως είναι πιο φιλοΝΑΤΟϊκή από την άλλη. Οι πολυεθνικές θα ήθελαν να γίνουν μπίζνες, είτε με τα προβλήματα «λυμένα» είτε κάτω από το χαλί βαλμένα. Αλλά αυτό απαιτεί να λυθεί ο κόμπος του ανταγωνισμού. Θα είναι μέσω μιας στρατιωτικής σύγκρουσης; Τίποτα δεν μπορεί να αποκλειστεί, ειδικά σε μια εποχή όπου οι πολεμικές αναμετρήσεις ήρθαν ξανά στο προσκήνιο. Βεβαίως και οι δύο πλευρές αναζητούν τρόπο να ρίξουν την ευθύνη στον απέναντι, κι αυτό συγκρατεί κινήσεις σήμερα.
Κι ο κόσμος της εργασίας, το κίνημα, η μαχόμενη Αριστερά, τι κάνουμε; Περιμένουμε το αναπόφευκτο ή παρεμβαίνουμε τώρα ενεργητικά να μπει ο εργατικός λαϊκός παράγοντας στην εξίσωση, με αγώνα για την ειρήνη και την φιλία των λαών, ενάντια στον πόλεμο, τις κυβερνήσεις, τις αστικές τάξεις σε κάθε χώρα, τα ιμπεριαλιστικά κέντρα. Δυναμώνοντας ειδικά τη διεθνιστική κοινή τοποθέτηση και πάλη σε Τουρκία και Ελλάδα. Η κοινή ανακοίνωση του Κόμματος Εργασίας (ΕΜΕΡ) και του ΝΑΡ είναι μια τέτοια θαρραλέα κίνηση. Υπάρχουν και θα υπάρξουν κι άλλες. Μπορούμε να σταματήσουμε τη μηχανή του πολέμου
Δημοσιεύτηκε στην εφημερίδα Πριν (8.10.22)
