Θεοπίστη Καπέτα
▸Αναβρασμός επικρατεί το τελευταίο διάστημα στο φοιτητικό κίνημα, την πανεπιστημιακή κοινότητα αλλά και συνολικά στην κοινωνία σχετικά με την δημιουργία της βιβλιοθήκης του Βιολογικού στο ΑΠΘ. Το επικοινωνιακό παιχνίδι της κυβέρνησης και των συστημικών ΜΜΕ προβάλλουν ένα αποπροσανατολιστικό δίπολο της «ανομίας» και της μόρφωσης.
Την ίδια ώρα που τα ΜΑΤ χτυπάνε φοιτητές μέσα σε χώρους ασύλου, που «πλημμυρίζουν» αίθουσες εν ώρα μαθήματος με δακρυγόνα, που δεκάδες βιβλιοθήκες υπολειτουργούν, χτίζεται ένα αφήγημα πως οι φοιτητές είναι «μπαχαλάκηδες» που εμποδίζουν το χτίσιμο της βιβλιοθήκης.
Η ίδια όμως η πραγματικότητα της διαχρονικής αδιαφορίας και της παραμέλησης της ακαδημαϊκής κοινότητας και της σωστής λειτουργίας των υποδομών από το κράτος, όπως των βιβλιοθηκών, ισοπεδώνουν το κυβερνητικό αφήγημα. Ο ίδιος ο Κυριάκος Μητσοτάκης ήταν που το 2013, ως υπουργός Διοικητικής Μεταρρύθμισης της κυβέρνησης του Αντώνη Σαμαρά, πρακτικά έκλεισε τη βιβλιοθήκη του ΑΠΘ, για την οποία τώρα κόπτεται, θέτοντας σε διαθεσιμότητα το προσωπικό της.
Σε όλα τα πανεπιστήμια, τα τελευταία χρόνια και ειδικά από τότε που σταμάτησε η χρηματοδότηση μέσω ΕΣΠΑ υπάρχει μεγάλη μείωση του προσωπικού ενώ ορισμένα κενά καλύπτονται με συμβασιούχους, κάτι που έχει οδηγήσει σε πολλά προβλήματα σε ότι αφορά την ομαλή λειτουργία των βιβλιοθηκών. Χαρακτηριστική περίπτωση είναι το Πάντειο Πανεπιστήμιο, το οποίο είχε 240 υπαλλήλους και τώρα δεν έχει ούτε εκατό. Πρακτικά, πολλές πανεπιστημιακές βιβλιοθήκες έχουν καταρρεύσει εδώ και καιρό υπολειτουργώντας με ένα ή δύο άτομα προσωπικό. Αρκετές άλλωστε λειτουργούν μόνο μέχρι το μεσημέρι, με ωράριο που θυμίζει περισσότερο ιδιωτικό κατάστημα παρά πανεπιστημιακή βιβλιοθήκη.
Το 1998 υπήρχαν 726 υπάλληλοι ενώ το 2022 μόλις 686 υπάλληλοι
Παράλληλα οι υπηρεσίες αυξάνονται ολοένα και περισσότερο ενώ δεν υπάρχει η δυνατότητα να καλυφθούν ούτε οι βασικές ανάγκες των βιβλιοθηκών. Συνολικά, το 1998 στις βιβλιοθήκες των πανεπιστημίων απασχολούνταν 726 υπάλληλοι ενώ εν έτη 2022 με δεκάδες παραπάνω τμήματα και υπηρεσίες, απασχολούνται μόλις 686 υπάλληλοι.
Ένα ακόμη κύριο πρόβλημα που ταλανίζει την πανεπιστημιακή κοινότητα όσον αφορά τις βιβλιοθήκες είναι το ζήτημα των υποδομών. Εδώ και χρόνια δεν έχει γίνει σχεδόν τίποτα ώστε να προχωρήσουν οι απαραίτητοι διαγωνισμοί για την δημιουργία νέων αλλά και την αγορά του απαραίτητου εξοπλισμού. Μόνο κάτω από την πίεση των εργαζομένων κερδίζονται κάποια πράγματα. Για παράδειγμα στο Πάντειο, κατά τη διάρκεια της πανδημίας, οι εργαζόμενοι διεκδίκησαν και πήραν ένα μηχάνημα για τον καθαρισμό των βιβλίων, εργαλείο απαραίτητο αλλά και αυτονόητο για την ασφαλή χρήση των χιλιάδων βιβλίων καθημερινώς από πλήθος κόσμου. Η μόνη «ανάπτυξη» στον τομέα των βιβλιοθηκών γίνεται σε μια λογική… οικονομικής διαχείρισης, με αρκετές εξ’ αυτών να κόβουν τις παροχές και τις υπηρεσίες για τους μεταπτυχιακούς φοιτητές. Δεν προκαλεί λοιπόν έκπληξη πως με βάση τα τελευταία διαθέσιμα οικονομικά στοιχεία για το ΑΠΘ, αυτά του 2020, από τα 17,8 εκατ. ευρώ που δόθηκαν στο πανεπιστήμιο, μόνο 548.943 ευρώ προβλέφθηκαν για τις δαπάνες των 48 βιβλιοθηκών του.
Τέλος, πάλι με βάση τους νόμους της αγοράς, εταιρείες χρησιμοποίησης δημόσιας περιουσίας αναλαμβάνουν πλέον τις διαδικτυακές βιβλιοθήκες. Αυτή είναι και η μόνη ουσιαστική αναφορά που για τις βιβλιοθήκες των ΑΕΙ στο 400 σελίδων νομοσχέδιο για τα ΑΕΙ που παρουσίασε πρόσφατα η υπουργός Παιδείας Νίκη Κεραμέως. Ενώ το ακαδημαϊκό υλικό και οι βιβλιοθήκες θα έπρεπε να είναι ανοιχτές προς όλους, να είναι διαθέσιμες και προσβάσιμες για όλη τη κοινότητα, μπαίνουν για ακόμη μια φορά στο επίκεντρο της επιχειρηματικότητας. Η κυβέρνηση δείχνει ξεκάθαρα πως η μόνη βιβλιοθήκη που την ενδιαφέρει είναι αυτή που θα εκτοπίσει το στέκι στο Βιολογικό…
