Γιώργος Μουρμούρης
Καλώς ανταμωθήκαμε
Ένας πολύχρωμος κόσμος γεμάτος ζωντάνια και ενέργεια κόντρα στο γκρίζο, ακόμα και μαύρο της εποχής, ξεδιπλώθηκε την Παρασκευή 3, το Σάββατο 4 και την Κυριακή 5 Ιουνίου στο Γεωπονικό Πανεπιστήμιο Αθηνών. Πολλές χιλιάδες νέοι και νέες αλλά και άνθρωποι όλων των ηλικιών πλημμύρισαν τον μεγάλο χώρο όπου λάμβανε χώρα το φεστιβάλ Αναιρέσεις 2022, κάνοντάς τον να μοιάζει ασφυκτικά μικρός για την τεράστια δυναμική που ξεδιπλώθηκε τις τρεις αυτές μέρες και νύχτες.
Το πρώτο «κανονικό» μεγάλο ραντεβού με το φεστιβάλ μετά από δύο παράξενα και δύσκολα χρόνια, αγκαλιάστηκε με τόση θέρμη από τη νεολαία της Αθήνας που ξάφνιασε ευχάριστα ακόμα και τους πιο αισιόδοξους. Ίσως γιατί αυτή τη φορά ήταν κάτι παραπάνω από ένα καλοδουλεμένο, ποιοτικό, πολιτικό και πολιτιστικό φεστιβάλ: Ήταν η κήρυξη της επανένωσης χιλιάδων ανθρώπων που πάλεψαν επί πολλούς μήνες με την απομόνωση, τη μοναξιά, τη στοχοποίηση από τα κυρίαρχα ΜΜΕ και τα αστυνομικά κλομπς, την έλλειψη προοπτικής, την απόγνωση. Των νέων γυναικών και ανδρών που έμαθαν να συμμετέχουν σε απαγορευμένες διαδηλώσεις, να αντιμετωπίζουν με θάρρος την καταστολή, να ξεγλιστρούν από τους δρακόντειους ελέγχους και τα πρόστιμα. Να αναμετρώνται με την εργοδοτική βία και αυθαιρεσία και να λογαριάζονται με τα ατομικά τους αδιέξοδα. Να αναζητούν τη συλλογικότητα σε πάρκα και πλατείες, συνειδητοποιώντας –από την αντίδραση του κράτους– πόσο πολύ ενοχλούν ακόμα και τα ψήγματα συλλογικής ζωής, ελευθερίας, αυτενέργειας και μη εμπορευματικής διασκέδασης.
Οι Αναιρέσεις «έμειναν ενεργές» αυτά τα δύο χρόνια, ταξιδεύοντας από πλατεία σε πλατεία το καλοκαίρι του 2020 και του 2021 για να συναντήσουν τους νέους και τις νέες που αρνήθηκαν να ζήσουν με ψευτοεπιδόματα και cocooning. δυο χρόνια μετά, η νεολαία της Αθήνας ήρθε περήφανα να συναντηθεί με το φεστιβάλ στην «έδρα» του, στο Γεωπονικό Πανεπιστήμιο Αθηνών.
Περίπου 20.000 άνθρωποι επισκέφθηκαν τον χώρο του φεστιβάλ «Αναιρέσεις» της Αθήνας μέσα σε τρεις ημέρες. Αριθμός εντυπωσιακός από μόνος του, που αποτελεί ρεκόρ για την ιστορία του φεστιβάλ, ακόμα και σε σύγκριση με χρονιές έντονων κοινωνικών διεργασιών και πολιτικών συγκρούσεων, όπως το 2012 και το 2015.
Το απόγευμα της Παρασκευής, μετά από τουλάχιστον τρεις ημέρες εντατικής προετοιμασίας, ο χώρος της Γεωπονικής ήταν έτοιμος να υποδεχτεί τους νέους και νέες της Αθήνας. Όπως πάντα, τους κεντρικούς διαδρόμους μεταξύ των δύο σκηνών του φεστιβάλ περιστοίχιζαν θεματικά περίπτερα συλλογικοτήτων γειτονιάς, εργατικών πρωτοβουλιών και σχημάτων, ομάδων αλληλεγγύης και εναλλακτικών-μαχητικών εντύπων. Ανάμεσά τους και η εφημερίδα μας, το Πριν. Κουζίνες αλληλεγγύης, πάγκοι δημιουργών κοσμημάτων και φυσικά το μεγάλο βιβλιοπωλείο του φεστιβάλ, συμπλήρωναν το σκηνικό.
Τα workshops και οι ανοιχτές συζητήσεις ήταν ίσως πιο μαζικά από κάθε άλλη χρονιά
Σε χώρους άμεσα ορατούς και προσβάσιμους από όλους τους επισκέπτες της Γεωπονικής λάμβαναν χώρα το απόγευμα και των τριών ημερών τα workshops, που φέτος ήταν ίσως πιο μαζικά από κάθε άλλη χρονιά. Τις ανοιχτές συζητήσεις για την «πολιτική οικονομία της διαχείρισης της πανδημίας στην ΕΕ και το μέλλον του νεοφιλελευθερισμού» την Παρασκευή, για το «καλειδοσκόπιο των ΜΜΕ» και τους δρόμους της ανεξάρτητης δημοσιογραφίας το Σάββατο και –ιδίως– για την ψυχική υγεία, τα «σημάδια της καραντίνας» και τις διεξόδους, την Κυριακή, παρακολούθησαν συνολικά εκατοντάδες άνθρωποι.
Ακόμα πιο μαζικές ήταν οι τρεις κεντρικές εκδηλώσεις του Φεστιβάλ. Κατά σειρά, τα θέματα των εκδηλώσεων ήταν· «για την αντικαπιταλιστική Αριστερά στην εποχή της κρίσης και του πολέμου» την Παρασκευή, «η ζωή μας στο στόχαστρο του πολέμου, η μεγάλη πρόκληση του αντιπολεμικού κινήματος» το Σάββατο και «από την περιβαλλοντική κρίση στην ενεργειακή φτώχεια, υπάρχει απάντηση;» την Κυριακή. Στην εκδήλωση της Παρασκευής, οι ομιλητές αναφέρθηκαν στον ρόλο που καλείται να διαδραματίσει η αντικαπιταλιστική Αριστερά την περίοδο που τα αδιέξοδα του καπιταλισμού σε παγκόσμιο επίπεδο συσσωρεύονται, πυροδοτώντας αλλεπάλληλες κρίσεις που η μία όχι απλώς διαδέχεται αλλά και επικαλύπτει την άλλη.
Το Σάββατο, η κεντρική εκδήλωση επιχείρησε να αναμετρηθεί με την πιο καταστροφική συνέπεια του σύγχρονου καπιταλισμού, τον πόλεμου που έχει μπει για τα καλά στις ζωές μας, ειδικά μετά τη ρωσική εισβολή στην Ουκρανία. Ο χώρος ήταν κατάμεστος, καθώς εκατοντάδες άνθρωποι, όλων των ηλικιών αλλά κυρίως νέοι, βρέθηκαν εκεί για να ακούσουν τις εξαιρετικά ενδιαφέρουσες παρεμβάσεις των ομιλητών. Ο Νέναντ Γκλίσιτς από την Κόκκινη Πρωτοβουλία/ Κόκκινη Δράση της Σερβίας, στάθηκε ιδιαιτέρως στην εμπειρία από τις ιμπεριαλιστικές επεμβάσεις στη Γιουγκοσλαβία και τα Βαλκάνια, τονίζοντας ότι εξαιτίας αυτής της πολιτικής εξακολουθούν και σήμερα να υπάρχουν εστίες που σιγοκαίνε και μπορεί ανά πάσα στιγμή να εξελιχθούν σε πυρκαγιές. Στη συνέχεια, ο γενικός γραμματέας του ΕΜΕΡ, Ερτσουμέντ Ακντενίζ, στάθηκε με ιδιαίτερη έμφαση όχι μόνο στον χαρακτήρα του πολέμου στην Ουκρανία–κάνοντας λόγο για ιμπεριαλιστικό χαρακτήρα από την πλευρά τόσο της Ρωσίας του Πούτιν όσο και των ΗΠΑ/ΝΑΤΟ– αλλά και στο κλίμα που επικρατεί στο εσωτερικό της χώρας του. Εντύπωση προκάλεσε, μάλιστα, η αναφορά τους στις δημοσκοπήσεις που δείχνουν ότι, ενώ η φτώχεια και οι πρόσφυγες θεωρούνται τα βασικά προβλήματα για την πλειοψηφία, τα ελληνοτουρκικά δεν βρίσκονται καν στην πρώτη δεκάδα!
Στη συνέχεια, τον λόγο πήρε ο δημοσιογράφος της Καθημερινής και εξαιρετικός γνώστης των διεθνών θεμάτων, Πέτρος Παπακωνσταντίνου. Αφού τόνισε ότι αισθάνεται συγκινημένος που βρέθηκε ανάμεσα σε ανθρώπους με τους οποίους έχει πορευθεί μαζί επί πάρα πολλά χρόνια αλλά και πολλούς νεότερους, αναφέρθηκε στα βασικά ερωτήματα που σφραγίζουν αυτόν τον πόλεμο — από το πώς ξεκίνησε και τις αιτίες του μέχρι το πώς θα τελειώσει και ποιοι θα είναι νικητές. Καταδικάζοντας απερίφραστα τη ρωσική εισβολή, έκανε λόγο για «άδικο πόλεμο» για τον λαό της Ουκρανίας, σημειώνοντας παράλληλα ότι η γραμμή των ΗΠΑ είναι «η Αμερική θα πολεμήσει μέχρι τον τελευταίο Ουκρανό στρατιώτη».
Από την πλευρά του, ο Γιώργος Μιχαηλίδης, εκ μέρους της ΠΕ του ΝΑΡ, στάθηκε στα ταξικά χαρακτηριστικά αυτού του πολέμου, όπως και της «εθνικής πολιτικής» συνολικά των αστικών τάξεων και των κυβερνήσεών τους, συμπεριλαμβανομένων αυτών Ελλάδας και Τουρκίας. Τόνισε, δε, ότι η στάση των κομμουνιστών και απέναντι στον πόλεμο πρέπει να έχει ως κεντρικό κριτήριο τα εργατικά και λαϊκά συμφέροντα. Ενδιαφέρουσα παρέμβαση έγινε και εκ μέρους του δικτύου Ελεύθερων Φαντάρων Σπάρτακος, που συμμετέχει στον Αντιπολεμικό Διεθνιστικό Συντονισμό.
Στον άλλο «πυλώνα» της πολύμορφης καπιταλιστικής κρίσης, την περιβαλλοντική καταστροφή και την ενεργειακή φτώχεια, επικεντρώθηκε η εκδήλωση της Κυριακής. Η Μικαέλα Κούρλα, βιολόγος, μέλος του Κεντρικού Συμβουλίου της νΚΑ, αναφέρθηκε στις αιτίες της κλιματικής αλλαγής και τις δυσοίωνες προοπτικές για το άμεσο μέλλον. Ανέδειξε τις συντριπτικές ευθύνες των μεγάλων επιχειρήσεων για την εκπομπή αερίων του θερμοκηπίου που οδηγούν στην κλιματική κρίση, τις συνέπειες της οποίας υφίστανται με μεγαλύτερη σφοδρότητα οι πιο φτωχές περιοχές του πλανήτη. Ο Κώστας Βουρεκάς, αρχιτέκτονας-πολεοδόμος, μέλος του ΝΑΡ για την Κομμουνιστική Απελευθέρωση, αναφέρθηκε στις αντιφάσεις που ενυπάρχουν στον πυρήνα του καπιταλιστικού τρόπου παραγωγής και οδηγούν αναπόφευκτα στην περιβαλλοντική υποβάθμιση και καταστροφή. Όπως σημείωσε, όντας αναγκασμένος να κινείται προς διαρκή οικονομική μεγέθυνση για να μην πέφτει σε κρίσεις, ο καπιταλισμός οδηγεί αναπόφευκτα στην καταστροφή του περιβάλλοντος και η τάση αυτή δεν μπορεί να αντιστραφεί με την «πράσινη μετάβαση». Ανέδειξε το ενεργειακό ως κυρίαρχα πολιτικό και όχι απλώς τεχνολογικό ζήτημα, τονίζοντας ότι η τεχνολογία δεν είναι ουδέτερη, ενώ το «κλειδί» βρίσκεται στη δραστική μείωση της κατανάλωσης ενέργειας.
Τέλος, ο Γιάννης-Ορέστης Παπαδημητρίου, δημοσιογράφος της ερευνητικής ομάδας The Manifold, προέβη σε μια μεστή επισκόπηση της μακρόχρονης διαδικασίας κατακερματισμού και ιδιωτικοποίησης της ΔΕΗ, που οδήγησε στις τρομακτικές αυξήσεις στην τιμή του ρεύματος, στη δημιουργία και λειτουργία του διαβόητου «χρηματιστηρίου ενέργειας» και την επιβολή της περίφημης «ρήτρας αναπροσαρμογής» που βάζει «φωτιά» στα τιμολόγια του ηλεκτρικού ρεύματος. Ακολούθησε πλούσια συζήτηση με παρεμβάσεις από το κοινό.
Ταξιδεύουμε για νέα εποχή: Συλλογικότητα, αγώνας, μουσική
Οι δύο σκηνές του φεστιβάλ Αναιρέσεις αποδείχτηκαν πολύ μικρές για να χωρέσουν τους χιλιάδες ανθρώπους που συμμετείχαν στις συναυλίες με τους δεκάδες συνολικά καλλιτέχνες. Η αρχή έγινε την Παρασκευή με τη σκηνή 1 να δονείται από τις Alex, Mira, τους Rationalistas, τους Εθισμό και Golden Child. Την ίδια ώρα, στην κατάμεστη σκηνή 2 ανέβαιναν οι αγαπημένοι Χειμερινοί Κολυμβητές, για να ακολουθήσουν αργότερα οι παραδοσιακοί ήχοι των Γκιντίκι. στην ίδια σκηνή, είχε προηγηθεί stand up comedy με τους Στέλιο Ανατολίτη, Χρύσα Κατσαρίνη, Γιάννη Ρούσσο και Σπήλιο Φλώρο.
Το Σάββατο, η σκηνή 1 πλημμύρισε από ηλεκτρονική και techno μουσική, με τους Pitsouni x Bun One, RSN & Electric Quartet feat. MC YINCA, Kill Emil, DJ Palov, Cayetano και Cleopatra Fyntanidou. Τη σκηνή 2 δονούσαν από νωρίς οι «παραδοσιακοί ύμνοι και βαλκανικοί ψαλμοί» της Αγίας Φανφάρας, για να ακολουθήσει ο μοναδικός και γεμάτος ενέργεια Boban Markovic με την ορχήστρα του. Το διαβαλκανικό γλέντι προκάλεσε έκρηξη ενθουσιασμού, σε μια βραδιά που θα μείνει αξέχαστη. Δόθηκε άλλωστε και συνέχεια, με τις Μαντάρες και τα παραδοσιακά ακούσματα από όλη την Ελλάδα.
Την Κυριακή, τρίτη και τελευταία ημέρα του Φεστιβάλ, στη σκηνή 1 ανέβηκαν διαδοχικά οι Dury Dava, Bazooka και ο Στέλιος Σαλβαδόρ με τα Μωρά στη Φωτιά. Την αρχή στην κατάμεστη σκηνή 2 έκανε η Nalyssa Green, ενώ η νύχτα «πήρε φωτιά» με τον Φοίβο Δεληβοριά, τον Δημήτρη Μεντζέλο και τη Νεφέλη Φασούλη. Η αυλαία στη σκηνή 2 έπεσε με τους Someone who isn’t me.
Το κλίμα του τριήμερου φεστιβάλ Αναιρέσεις στην Αθήνα αποτύπωσαν ίσως με τον καλύτερο τρόπο τα λόγια του τελευταίου τραγουδιού που ακούστηκε σε ένα τριήμερο γεμάτο ενέργεια, συζητήσεις και μουσική: «Ταξιδεύουμε για νέα εποχή και θα ψάχνουμε για πάντα, κάτι που δεν βρίσκεται ποτέ: Μανιφέστο!». Πράγματι, μια νέα εποχή ξημερώνει. Μια εποχή που το παλιό όχι απλώς πεθαίνει αλλά αποσυντίθεται, και το καινούργιο, για να γεννηθεί, χρειάζεται χώρο να αναπτυχθεί, να εμπνευστεί, να ριζώσει, να βρει τη δύναμη να αναμετρηθεί με θεούς και δαίμονες. Χρειάζεται την οργάνωση και τη συλλογικότητα. Στην εκπνοή μιας εποχής ήττας, μετά το σπουδαίο κίνημα της «εποχής των μνημονίων» και μιας σαρωτικής επίθεσης στα πιο εσωτερικά, πιο υπαρξιακά χαρακτηριστικά της ανθρώπινης ύπαρξης τη διετία της πανδημίας και των lockdown, μια νέα εποχή ανοίγεται για τη συλλογική οργάνωση, ζωή και πάλη. Ίσως, το πέρασμα προς την εποχή αυτή να σηματοδότησαν οι φετινές Αναιρέσεις.
