Γιώργος Μουρμούρης
▸Για μια απόφαση «δικαίως αυστηρή προς τους αυτουργούς, προβληματική ως προς την αθώωση των αστυνομικών», κάνει λόγο μιλώντας στο Πριν η δικηγόρος της οικογένειας και συνήγορος υποστήριξης κατηγορίας, Άννυ Παπαρρούσου.
Μερική δικαίωση: Το αίσθημα της οικογένειας του Ζακ Κωστόπουλου – Zackie Oh για την απόφαση στη δίκη για τον μέχρι θανάτου ξυλοδαρμό του ακτιβιστή της ΛΟΑΤΚΙ κοινότητας στον πεζόδρομο της οδού Γλάδστωνος, το μεσημέρι της 21ης Σεπτεμβρίου 2018. Την Τρίτη 3 Μαΐου στο Β΄ Μικτό Ορκωτό Δικαστήριο της Αθήνας, γράφτηκε ο επίλογος ενός εγκλήματος που ανέδειξε μια εκουσίως αθέατη για πολλούς όψη της παγιωμένης και θεσμοποιημένης βίας, αυτής σε βάρος των διαφορετικών, των ΛΟΑΤΚΙ, όσων θεωρούνται «απόβλητοι», χρήστες ή επιρρεπείς στην μικροπαραβατικότητα — κάτι που πάντως δεν ήταν ο Ζακ.
Το δικαστήριο καταδίκασε ομόφωνα σε ποινή κάθειρξης 10 ετών χωρίς ελαφρυντικά τους πρωταγωνιστές του λιντσαρίσματος, τον ιδιοκτήτη του κοσμηματοπωλείου και τον μεσίτη συνεργό του. Για τον πρώτο, λόγω ηλικίας, αποφασίστηκε έκτιση της ποινής κατ’ οίκον. Η ποινή είναι άμεσα εκτιτέα καθώς δεν χορηγήθηκε αναστέλλουσα δύναμη στην έφεση. Από την άλλη, με οριακή πλειοψηφία (4 προς 3) το δικαστήριο αθώωσε τους τέσσερις αστυνομικούς που κατηγορούνταν για την βία που άσκησαν στον ημιθανή Ζακ.
Για όσους αγωνίστηκαν αυτά τα τέσσερα χρόνια ενάντια στην ομερτά της οδού Γλάδστωνος, τη λήθη, το ψεύδος και τη συγκάλυψη, η απόφαση αφήνει μια γλυκόπικρη αίσθηση. Όμως η μερική δικαίωση δεν παύει να είναι δικαίωση: Μια υπόθεση που ξεκίνησε από «ομοβροντία» αναπαραγωγής του αφηγήματος των δραστών και της ΕΛΑΣ για «ληστή πρεζάκι με μαχαίρι», κατέληξε σε μια αυστηρή ποινή σε βάρος των ανθρώπων που ατάραχοι μετά το έγκλημα ο ένας σκούπιζε τα σπασμένα ματωμένα γυαλιά της βιτρίνας, ο άλλος εκτόξευε απειλές και ειρωνείες μέσω των social media — προκλητικά βέβαιοι και οι δύο ότι δεν θα διωχθούν ή ότι θα αθωωθούν. Μέχρι και για «αυτοκτονία» του Ζακ μίλησαν οι συνήγοροί τους.
Για μια απόφαση «δικαίως αυστηρή προς τους αυτουργούς, προβληματική ως προς την αθώωση των αστυνομικών» έκανε λόγο μιλώντας στο Πριν την επόμενη ημέρα της έκδοσης της απόφασης η Άννυ Παπαρρούσου, δικηγόρος της οικογένειας του Ζακ Κωστόπουλου και συνήγορος υποστήριξης κατηγορίας (πολιτικής αγωγής) στη μεγάλη δίκη.
Σημείωσε ότι η αναβάθμιση κατηγορίας που είχε ζητήσει η πλευρά της οικογένειας θα μπορούσε να θέσει το κατηγορητήριο στη σωστή βάση, ευθυγραμμίζοντάς το με τη δικογραφία και ανατρέποντας το κλίμα που επικράτησε εξαρχής στη μεταχείριση της υπόθεσης: Την αντιμετώπιση του Ζακ ως θύτη και όχι ως θύματος. Όπως άλλωστε έχει τονίσει επανειλημμένα η Άννυ Παπαρρούσου, η αρχική δικογραφία δεν περιελάμβανε κανένα από τα περιστατικά τα οποία μετουσιώθηκαν στις κατηγορίες που αποδόθηκαν στους κατηγορουμένους.
Η αντίληψη αυτή για τον Ζακ διέπνεε τους χειρισμούς της ΕΛΑΣ από την πρώτη στιγμή. Η αστυνομία δεν ασφάλισε τον χώρο, δεν αναζήτησε μάρτυρες, δεν ερεύνησε τις κάμερες των γύρω καταστημάτων. Χρειάστηκε η επιστράτευση του Forensic Architecture για να επισημανθεί ο κρίσιμος ρόλος και να αναζητηθεί ο «άνδρας με το κίτρινο μπλουζάκι», ο οποίος πάντως ουδέποτε εμφανίστηκε στο δικαστήριο.
Το αφήγημα δραστών και ΕΛΑΣ για «ληστή πρεζάκι με μαχαίρι» κατέρρευσε πλήρως
«Μετά το έγκλημα ο κοσμηματοπώλης έδινε συνεντεύξεις και σκούπιζε το μαγαζί. Εκεί δεν τον ενόχλησε καμία αστυνομία. Η ΕΛΑΣ δεν ενδιαφέρθηκε για το πώς αυτός ο άνθρωπος (ο Ζακ) βρέθηκε σε αυτή την κατάσταση. Δεν διερεύνησε ποιος τον τραυμάτισε. Κινητοποιήθηκε μόνο μετά την εμφάνιση του βίντεο», λέει στο Πριν η Άννυ Παπαρρούσου.
Όσον αφορά την αθώωση των αστυνομικών, αν και δεν ακυρώνει τη θετική έκβαση της δίκης, το μήνυμα που στέλνει φάνηκε από την αντίδραση των συναδέλφων τους εντός της δικαστικής αίθουσας, οι οποίοι σύμφωνα με μαρτυρίες ξέσπασαν σε επευφημίες, ενώ προπηλάκισαν τους παρευρισκόμενους αλληλέγγυους, συμπεριλαμβανομένης της Μάγδας Φύσσα.
Μιλώντας στον Αθήνα 98.4 και τις Ελευθερία Κουμάντου και Ελεωνόρα Ορφανίδου, η Άννυ Παπαρρούσου σημείωσε ότι με την αθώωση των αστυνομικών διαιωνίζεται ένα καθεστώς ατιμωρησίας «το οποίο μας είναι γνωστό». «Έβλεπαν ότι αιμορραγεί, ότι έχει περίδεση στο κεφάλι, ότι προέρχεται από κάποιο βίαιο περιστατικό — ήδη ο διασώστης του ΕΚΑΒ ήταν εκεί. Μπορούσαν να διαγνώσουν ότι δεν ήταν καλά, όμως δεν προσάρμοσαν τη συμπεριφορά τους, αντιθέτως είδαμε ένταση της βίας», σημείωσε.
Οργή στους δρόμους
Το απόγευμα της Τρίτης μια ογκώδης διαδήλωση οργής συγκλόνισε το κέντρο της Αθήνας, με χιλιάδες ανθρώπους να διαμαρτύρονται για την αθώωση των αστυνομικών. «Στην Ομόνοια δεν έγινε ληστεία, μπάτσοι και αφεντικά κάναν δολοφονία», ήταν το κεντρικό σύνθημα της μεγάλης πορείας που ξεκίνησε από την πλατεία Μοναστηρακίου και υπό έντονη αστυνομική παρουσία κατέληξε στο σημείο της δολοφονίας του Ζακ.
Η «ηλεκτρισμένη» ατμόσφαιρα ήταν ενδεικτική της απογοήτευσης που προκάλεσε η δικαστική απόφαση. Όμως, όπως σημειώνει σε δήλωσή του ο δικηγόρος Κώστας Παπαδάκης, το γεγονός ότι «το κίνημα κάθισε τους υπεύθυνους στο εδώλιο, έφερε την κοινωνία δίπλα του, αξίωσε και πέτυχε μια δημόσια δίκη και μια σημαντική νίκη» δεν επιτρέπει «ούτε απαισιοδοξία, ούτε ηττοπάθεια».
Ο ίδιος υπογραμμίζει ότι είναι λάθος «να αντιστρέφουμε την πραγματικότητα και να ερμηνεύουμε μια οριακή δικαστική απόφαση, σε μια υπόθεση που επιτυχία υπήρξε ακόμα και η παραπομπή των αστυνομικών, σε αποδοχή και ακλόνητη συνέχεια της διαχρονικής αστυνομικής ατιμωρησίας».
