Γεράσιμος Λιβιτσάνος
▸ Η κατεύθυνση της πολιτικής γραμμής και η προεδρία Τσίπρα δεν αμφισβητούνται, διαμάχη για τη μοιρασιά των θέσεων
Η ηγεσία του ΣΥΡΙΖΑ στο 3ο Συνέδριο επιθυμεί ουσιαστικά να ολοκληρώσει τη διαδικασία προσαρμογής του κομματικού μηχανισμού σε αυτό που από το 2016 ο Αλέξης Τσίπρας ονόμασε «νέο διπολισμό». Τη δημιουργία δηλαδή δύο βασικών κέντρων αστικής διαχείρισης που θα αποτελούν μόνιμες εναλλακτικές διακυβέρνησης, εντός των ορίων που θέτει η ένταξη της χώρας στην ΕΕ και το «δυτικό πλαίσιο».
Με βάση αυτά, ζητούμενο του Συνεδρίου είναι η μονιμοποίηση των χαρακτηριστικών του ΣΥΡΙΖΑ σε ένα είδος ευρείας παράταξης — που θα ξεκινά από την κεντροδεξιά και θα φτάνει στην αριστερά. Επίσης, ενός σχηματισμού που θα διαθέτει κέντρο αποφάσεων, το οποίο οικοδομείται γύρω από το πρόσωπο του προέδρου του κόμματος, μιας και την παραμονή του Αλέξη Τσίπρα στη θέση του προέδρου δεν αμφισβητεί καμία από τις εσωκομματικές τάσεις. Παράλληλα, το 3ο Συνέδριο θα διαμορφώσει την τακτική για την ανάληψη της εξουσίας που, σύμφωνα με το σχέδιο, «περνά» μέσα από τη σύναψη συμμαχιών (πρωτίστως με το ΚΙΝΑΛ) για τον σχηματισμό «προοδευτικής κυβέρνησης».
Η διαδικασία που επισφραγίζει το 3ο Συνέδριο έχει στην πραγματικότητα ξεκινήσει από το καλοκαίρι του 2019, όταν η κυβέρνηση του ΣΥΡΙΖΑ ηττήθηκε στις εκλογές. Η ηγεσία της Κουμουνδούρου, εξαρχής τότε, «προσπέρασε» το ζήτημα των κυβερνητικών πολιτικών που ασκήθηκαν και εστίασε στις ευθύνες του κομματικού μηχανισμού. Ήταν η περίοδος που ο Αλέξης Τσίπρας μίλησε για την ανάγκη διεύρυνσης του ΣΥΡΙΖΑ, θέτοντας στις συνεδριάσεις της ΚΕ την ανάγκη για «άνοιγμα των οργανώσεων», ενώ παράλληλα θεσμοθετήθηκε και το «ψηφιακό κόμμα», το περίφημο «i-Syriza». Επίσης, βασικό όργανο λήψης αποφάσεων έγινε η Κεντρική Επιτροπή Ανασυγκρότησης, όπου συμμετείχαν και μέλη προερχόμενα από τον χώρο του κέντρου, ενώ παράλληλα ξεκίνησε να λειτουργεί το «Πολιτικό Κέντρο», όπου μετείχαν στελέχη από όλες τις τάσεις, υπό την προεδρία Τσίπρα.
Τάσεις χωρίς εντάσεις
Ο αρχικός σχεδιασμός ήταν να πραγματοποιηθεί άμεσα μία συνεδριακή διαδικασία, στις αρχές του 2020, και να ξεκαθαριστούν οι ισορροπίες στο εσωτερικό. Όμως κάτι τέτοιο δεν στάθηκε δυνατό, λόγω της πανδημίας της Covid 19. Έτσι, οι διαδικασίες μετασχηματισμού του ΣΥΡΙΖΑ συνεχίστηκαν με «άτυπους» τρόπους. Όπως, για παράδειγμα, τη δημιουργία think tank υπό τον Αλέξη Τσίπρα, αποτελούμενο από πρόσωπα με έντονα τεχνοκρατικό προφίλ, που επεξεργάζονταν πολιτικές θέσεις. Επίσης, ο πρόεδρος του κόμματος πραγματοποίησε αλλαγές στους τομεάρχες του ΣΥΡΙΖΑ, θέτοντας «εκτός» στελέχη όπως ο Ευκλείδης Τσακαλώτος, που αντικαταστάθηκε από την Έφη Αχτσιόγλου.Αλλαγή υπήρξε και στον γραμματέα του κόμματος, με τον Πάνο Σκουρλέτη να αντικαθίσταται από τον Δημήτρη Τζανακόπουλο. Η εικόνα των αλλαγών που προωθεί η ηγεσία του ΣΥΡΙΖΑ ολοκληρώθηκε, όταν ο Αλέξης Τσίπρας ανακοίνωσε την πρότασή του για απευθείας εκλογή προέδρου και Κεντρικής Επιτροπής από το Συνέδριο, κατάτμηση των 300 μελών της ΚΕ ανά περιφέρεια, δημιουργία μόνιμου πειθαρχικού και σειρά ποσοστώσεων στα όργανα του κόμματος.
Στη διάρκεια αυτής της πορείας, υπήρξαν αλλαγές και στην ανθρωπογεωγραφία του ΣΥΡΙΖΑ. Έτσι, από τους «53» και τα στελέχη του «παραδοσιακού ΣΥΡΙΖΑ», δημιουργήθηκε η «Ομπρέλα». Η ετερόκλητη αυτή ομάδα στελεχών αμφισβητεί τις επιλογές της ηγεσίας του ΣΥΡΙΖΑ, όχι όμως –όπως προαναφέραμε– και το πρόσωπο που τις εκφράζει, δηλαδή τον Αλέξη Τσίπρα. Επίσης, εκτιμά ως «αντιφατική» την αντιπολίτευση που ασκεί ο ΣΥΡΙΖΑ, διαφωνώντας με επιμέρους επιλογές του Α.Τσίπρα (π.χ. ψήφιση νομοσχεδίου για Ελληνικό), δίχως να εντοπίζει τη συνολική πολιτική κατεύθυνση και τις αιτίες της.
Επίσης, υπήρξε διάσπαση των λεγόμενων «προεδρικών», που πλέον εκφράζονται με την Κίνηση Μελών (Ν. Παππάς, Χρ. Σπίρτζης, Κ. Ζαχαριάδης κ.λπ.) αλλά και τη Ριζοσπαστική Εναλλακτική Ενότητα (Γ. Κοτσακάς, Σ. Φάμελλος, Π. Ρήγας). Επίσης ως τάση λειτουργεί η «Γέφυρα», που απαρτίζεται από στελέχη του («Σημιτικού») κέντρου (Ν. Μπίστης, Α. Λιάκος κ.λπ.). όπως και η ΔΗΜΑΡ του Θανάση Θεοχαρόπουλου. Παράλληλα, υπάρχει σειρά στελεχών που «αναφέρεται» απευθείας στον Αλέξη Τσίπρα, αφού προσχώρησαν στον ΣΥΡΙΖΑ ύστερα από απευθείας επαφές με τον πρόεδρο του κόμματος.
Όλες οι παραπάνω δυνάμεις, πλην της «Ομπρέλας», στηρίζουν το σύνολο των προτάσεων που έχουν κατατεθεί από τον Αλέξη Τσίπρα στο Συνέδριο. Εξού και αναμένεται η άνετη υπερψήφισή τους
Εναρκτήρια ομιλία Τσίπρα: «Ριζοσπαστικός ρεαλισμός» και προεκλογικές υποσχέσεις
Με μεγάλο προσκλητήριο στο ΚΙΝΑΛ, η συμμετοχή του οποίου σε κυβέρνηση με «προοδευτικό» πρόσημο αποτελεί προϋπόθεση της κυβερνητικής πρότασης του ΣΥΡΙΖΑ, πραγματοποιήθηκε η εναρκτήρια ομιλία του Αλέξη Τσίπρα στο 3ο συνέδριο του κόμματος, με παρουσία του Ζόραν Ζάεφ και του Νίκου Κοτζιά μεταξύ άλλων. Ο Αλέξης Τσίπρας παρουσίασε «δεσμεύσεις» για την επόμενη μέρα της «προοδευτικής κυβέρνησης», οι οποίες ωστόσο δεν διευκρίνισε αν δεσμεύουν μόνο το κόμμα, όπως έγινε με το «πρόγραμμα Θεσσαλονίκης», που δεν υλοποιήθηκε ποτέ. Εντυπωσιακό ήταν το άνοιγμα του Α. Τσίπρα στα ανώτερα μεσαία στρώματα: «Γνωρίζουμε καλά ότι δεν μπορεί να υπάρξει δίκαιη ανάπτυξη με δυσανάλογη επιβάρυνση της υγιούς επιχειρηματικότητας και της μεσαίας τάξης», τόνισε χαρακτηριστικά, υποσχόμενος ουσιαστικά ότι δεν θα υπάρξει φορολογική επιβάρυνση, όπως το 2015-2019. Σε χαμηλούς τόνους και η απεύθυνση στους «διαφωνούντες», τους οποίους κάλεσε να στηρίξουν τις προτάσεις του. Εξάλλου έχει ήδη εξασφαλίσει μορατόριουμ, με το συνέδριο να έχει πανηγυρικό προεκλογικό χρώμα. Μεταξύ των υποσχέσεων ξεχωρίζει η δέσμευση για μείωση 50% των αυξήσεων στους λογαριασμούς ρεύματος, καθώς και η διαγραφή των χρεών της πανδημίας.
Ο Αλέξης Τσίπρας μίλησε για επαναφορά του «Δ» της ΔΕΗ, δηλαδή του δημόσιου χαρακτήρα της, κάτι που ωστόσο έχει ήδη διευκρινίσει ότι δεν σημαίνει κρατικοποίηση. Σε κάθε περίπτωση, όλες οι δεσμεύσεις βρίσκονται υπό την αίρεση της «προγραμματικής συμφωνίας» με το ΚΙΝΑΛ και κυρίως υπό την «προκρούστεια κλίνη» του σχεδίου ανάκαμψης και της ενισχυμένης εποπτείας της Κομισιόν.
