«Για μένα το επικό νήμα δεν έχει κοπεί: επιστρέφουμε στις μεγάλες αφηγήσεις». Και μόνο αυτή η δήλωση του τριανταπεντάχρονου γάλλου συγγραφέα στο περιοδικό L’ Obs, μας κινεί το ενδιαφέρον για το τελευταίο του βιβλίο (εκδόσεις Πόλις, μετάφραση Αλεξάνδρα Κωσταράκου).
Η έρευνα ενός φοιτητή για τη ζωή ενός στρατιώτη που πήρε μέρος στη Μικρασιατική εκστρατεία βρίσκει συνεχώς εμπόδια, τα οποία όμως προσπερνά, μην διστάζοντας να φτάσει ως τις φυλακές της χούντας ή στα βουνά όπου διαδραματίστηκαν σημαντικά γεγονότα του εμφύλιου, αλλά και στα ταραγμένα Βαλκάνια. Οι μάρτυρες της έρευνας, όλοι απόκληροι της ιστορίας, θα αφηγηθούν τη διαδρομή του στρατιώτη Καλογιάννη από τα βάθη της Μικράς Ασίας μέχρι τις ακτές της Αμερικής, με αντιφατικές και αλληλοσυγκρουόμενες διηγήσεις τις οποίες ο φοιτητής προσπαθεί να ερμηνεύσει σε ένα σκηνικό που συνεχώς ανατρέπεται. Γιατί ο Σαούλ Καλογιάννης αποδεικνύεται ήρωας απρόβλεπτος, πέρα από κάθε ηρωοποίηση και εξιδανίκευση. Πότε ηττημένος και λιποτάκτης, θύμα μιας παράλογης εκστρατείας, πότε σωτήρας των συντρόφων του και πότε ένας τυχοδιώκτης που δεν πίστεψε σε τίποτα και γι’ αυτό ποτέ δεν προδόθηκε.
«Ένας μύθος είναι διφορούμενος, σαν τα Ιερά Πρόσωπα που μοιάζουν να αποτραβιούνται κάτω από φύλλα χρυσού για να μείνουν απρόσβλητα από την κριτική· πρέπει, για να προσπαθήσεις να τα γνωρίσεις, να περάσεις μπροστά τους ένα κερί γιατί η φλόγα τρέμει, διστάζει, κάποτε σβήνει, και τότε αρχίζεις να καταλαβαίνεις. Αυτό δεν σας ικανοποιεί· εκείνο που μου ζητάτε, εσείς, είναι να τα φωτογραφίσω με φλας»*.
*Απόσπασμα από το μυθιστόρημα.
Βασίλης Τσιράκης
