Γιώργος Κρεασίδης
Εβδομήντα χρόνια συμπληρώθηκαν από την ένταξη της Ελλάδας στο ΝΑΤΟ, στις 18 Φεβρουαρίου 1952. Η συμμετοχή στο ΝΑΤΟ αποτελεί στρατηγική επιλογή για την άρχουσα τάξη στην Ελλάδα, καθώς μέσω αυτής επιχειρεί να σταθεροποιήσει την κυριαρχίας της σε βάρος της εργατικής τάξης και των λαϊκών στρωμάτων και να διεκδικήσει κομμάτι από την ιμπεριαλιστική λεία της περιοχής. Για τους εργαζόμενους όμως «ΝΑΤΟ σημαίνει χούντες και πόλεμοι», όπως λέει και το διαχρονικό σύνθημα. Οι εξελίξεις στην Ουκρανία έρχονται να το υπογραμμίσουν.
Η επικύρωση της συμφωνίας εισόδου της Ελλάδας στο ΝΑΤΟ στις 18 Φλεβάρη 1952 έγινε στη Βουλή με πρόταση της κεντρώας κυβέρνησης Πλαστήρα και τις ψήφους της Δεξιάς και όλου του αστικού φάσματος. Μόνο η ΕΔΑ διαφοροποιήθηκε και ο ανεξάρτητος Μιχάλης Κύρκος που είχε εκλεγεί μαζί της.
Τρεις μέρες πριν είχε ξεκινήσει η δεύτερη δίκη του Νίκου Μπελογιάννη και των συντρόφων του, που οδήγησε στην εκτέλεσή τους 40 μέρες αργότερα. Αυτό θυμίζει και το βασικό λόγο για τον οποίο η ελληνική αστική τάξη επιδίωξε την ένταξη στο ΝΑΤΟ. Έχοντας δει «τον χάρο με τα μάτια του» ο αστικός κόσμος κατά τη δεκαετία του 1940 με την παλλαϊκή συσπείρωση γύρω από το ΕΑΜ και τον αγώνα του ΔΣΕ, στηρίχτηκε στην ιμπεριαλιστική επέμβαση για να σωθεί. Πρώτα των Βρετανών στα Δεκεμβριανά και στη συνέχεια των ΗΠΑ με το Δόγμα Τρούμαν το 1947, με το οποίο Ελλάδα και Τουρκία μετατρέπονται σε προκεχωρημένα φυλάκια ενάντια στο σοσιαλιστικό στρατόπεδο στα πλαίσια του Ψυχρού Πολέμου. Ο εμφύλιος πόλεμος δε θα κερδιζόταν χωρίς τον εξοπλισμό, τους πόρους, την πολιτική καθοδήγηση και υποστήριξη των ΗΠΑ και αυτό ο αστικός κόσμος δεν το ξεχνούσε. Αυτό υπογράμμιζε το περίφημο «στρατηγέ, ιδού ο στρατός σας!» του Π. Κανελλόπουλου προς τον Βαν Φλιτ όταν ήρθε να οργανώσει το επιτελείο του «εθνικού στρατού». Γι αυτό επιζήτησε τη μονιμοποίηση της ανισομερούς, αλλά ζωτικής σημασίας, συμμαχικής σχέσης με τις ΗΠΑ και τους ιμπεριαλιστικές μέσα από την ένταξη στο ΝΑΤΟ. Για να ξεπεράσει μάλιστα τους δισταγμούς των δυτικών για την ελληνική συμμετοχή στο ΝΑΤΟ, μια άλλη κυβέρνηση του Κέντρου υπό τον Σοφοκλή Βενιζέλο αποφάσισε τον Σεπτέμβρη του 1950 να στείλει εκστρατευτικό σώμα στον Πόλεμο της Κορέας για να πολεμήσει στο πλάι των ΗΠΑ.
Σε αυτό το πλαίσιο το ΝΑΤΟ καταφέρνει να διασφαλίζει την παράλληλη συμμετοχή Ελλάδας και Τουρκίας, παραμένοντας όμως αυστηρά ουδέτερο στον διαρκή ανταγωνισμό, τα θερμά επεισόδια και τις συγκρούσεις των δυο «συμμάχων». Αυτό δείχνει η ιστορική εξέλιξη από τα Σεπτεμβριανά, το πογκρόμ σε βάρος της ελληνικής κοινότητας στην Κωνσταντινούπολη το 1955 μέχρι την εισβολή στην Κύπρο και τις εντάσεις του σήμερα. Η συμμετοχή στο ΝΑΤΟ γίνεται νέο πεδίο ανταγωνισμού καθώς επιδιώκεται η αμερικάνικη εύνοια, αφού οι ΗΠΑ ακολουθούν τα συμφέροντά τους, αλλά και το συσχετισμό δύναμης στο Αιγαίο.
Το διαχρονικό «ανήκομεν εις την Δύσιν» πάντα ερμηνευόταν σαν «ανήκουμε στον καπιταλισμό»
Η συμμετοχή στο ΝΑΤΟ είναι 70 χρόνια τώρα βασικό στοιχείο συνοχής της αστικής πολιτικής στην Ελλάδα και δεν αποτελεί απλά μια πλευρά των διεθνών σχέσεων. Γι αυτό και μέσα στο χρόνο προσπαθεί να διασφαλίσει αυτή τη σχέση, με επιλογές που δένουν τα νατοϊκά δεσμά, όπως η συμμετοχή στις ασκήσεις και τις αποστολές, οι εξοπλισμοί, η διεύρυνση των αμερικάνικων στρατιωτικών βάσεων, αλλά και με ελιγμούς, ακόμα και με οριακές επιλογές. Όπως η αποχώρηση από το στρατιωτικό σκέλος του ΝΑΤΟ από την κυβέρνηση Κωνσταντίνου Καραμανλή λόγω της τουρκικής εισβολής στην Κύπρο το 1974, για να ακολουθήσει η επιστροφή το 1980 από την κυβέρνηση Γεωργίου Ράλλη, λίγο πριν την εκλογική νίκη του ΠΑΣΟΚ που θα δυσκολευόταν σε μια τέτοια απόφαση.
Σε αυτή την κατεύθυνση το ΠΑΣΟΚ φρόντισε να στείλει μηνύματα προσαρμογής πριν αναλάβει την κυβέρνηση το 1981. Αλλά και ο Α. Τσίπρας αντίστοιχα δήλωσε, όταν φαινόταν πως ο ΣΥΡΙΖΑ θα διαδεχτεί την κυβέρνηση Σαμαρά, «ισχυρίζομαι και το λέω με όλη τη δύναμη της φωνής μου ότι η χώρα πράγματι είναι μια χώρα που ανήκει στο δυτικό πλαίσιο, ανήκει στην ΕΕ, στο ΝΑΤΟ, αυτό δεν αμφισβητείται» (τηλεόραση Αντένα, 14/5/2014).
Αν για την άρχουσα τάξη η ένταξη στο ΝΑΤΟ ήταν μια στρατηγική επιλογή για να διασφαλίζει την κυριαρχία της ταυτιζόμενη με τους ιμπεριαλιστικούς σχεδιασμούς στην ευρύτερη περιοχή, για τον λαό το τίμημα ήταν ακριβό.
Η εκστρατεία στην Κορέα κόστισε σε αίμα, καθώς 186 ήταν οι νεκροί στις μάχες και 566 έφτασαν οι τραυματίες, ενώ δυο ΕΠΟΝίτες, οι Σταύρος Κασσάνδρας και Νίκος Πιτσίκας, εκτελέστηκαν στις 22/1/1951 επειδή αρνήθηκαν να συμμετέχουν σε αυτόν τον ιμπεριαλιστικό πόλεμο.
Η συμμετοχή στο ΝΑΤΟ σήμαινε και τη διαρκή οικονομική αιμορραγία του λαού καθώς η Ελλάδα έγινε σταθερός πελάτης της βιομηχανίας όπλων, ειδικά των ΗΠΑ.
Παράλληλα το ΝΑΤΟ ήταν βασικός οργανωτής του χτυπήματος των δημοκρατικών ελευθεριών και της δράσης του παρακράτους. Οι μηχανισμοί του είχαν αγκαλιάσει τις αντιδραστικές κλίκες των αξιωματικών, όπως ο ΙΔΕΑ. Νατοϊκή ήταν η επιχείρηση «Κόκκινη Προβιά» που οργάνωσε, εκπαίδευσε και εξόπλισε παραστρατιωτικές ομάδες για να δράσουν σε βάρος του λαϊκού κινήματος σε περίπτωση κοινωνικής έκρηξης. Αντίστοιχα οργάνωσε την ΚΥΠ, τον πρόδρομο της ΕΥΠ που συνεχίζει το έργο της, προσφέροντας τεχνογνωσία παρακολουθήσεων και μυστικής δράσης ενάντια σε αγωνιστές. Δεν ήταν καθόλου τυχαίο λοιπόν ότι τα πλοκάμια του ΝΑΤΟ ήταν απλωμένα και μέσα στη Χούντα του 1967-74.
Αξίζει να σημειωθεί ότι με πέρασμα σε νατοϊκές θέσεις ευθύνης συνδέονται και οι στρατηγοί που διεκδίκησαν πολιτικό ρόλο ήδη από την περίοδο της κρίσης και των μνημονίων, όπως ο Φρ. Φραγκούλης που συνδέθηκε με τις φήμες για σχεδιαζόμενο πραξικόπημα μπροστά στις αντιμνημονιακές κινητοποιήσεις, οι Ν. Τόσκας και Ε. Αποστολάκης που σαν υπουργοί εγγυήθηκαν την «προσαρμογή» του ΣΥΡΙΖΑ και ο Μ. Κωσταράκος με τις συχνές παρεμβάσεις που προωθούν τον εθνικισμό και την ιμπεριαλιστική ατζέντα.
Αδιαπραγμάτευτη είναι η συμμετοχή στο ΝΑΤΟ για την αστική τάξη της χώρας, η οποία πριν την κρίση διαπραγματευόταν με μεγαλύτερη αυτοπεποίθηση τους όρους της συμμετοχής με βάση τα συμφέροντά της. Εξού και οι ειδικές σχέσεις με τις αραβικές χώρες και τις σοσιαλιστικές αντίστοιχα ως το 1989. Στη σημερινή φάση το θεωρεί εγγύηση μπροστά στην κρίση. Το διαχρονικό «ανήκομεν εις την Δύσιν» πάντα ερμηνευόταν σαν «ανήκουμε στον καπιταλισμό». Η αποχώρηση από αυτή τη συμμαχία πολέμου, αντιδημοκρατικής συνομωσίας και δυσβάσταχτων εξοπλισμών που στερεώνει την αστική κυριαρχία, είναι προϋπόθεση για μια προοπτική ανατροπής. Το σύνθημα «έξω η Ελλάδα από το ΝΑΤΟ, έξω το ΝΑΤΟ από τα Βαλκάνια» είναι θεμελιακό στοιχείο για τους κοινωνικούς αγώνες στο σήμερα.
