Γιώργος Κρεασίδης
Αφιέρωμα 30 χρόνια από τη διάλυση της ΕΣΣΔ
Η διάλυση της ΕΣΣΔ άνοιξε έναν κύκλο θριαμβολογίας από τον αστικό κόσμο όπου τον τόνο έβαλε η φιλελεύθερη αντίληψη που κυριαρχούσε στις ΗΠΑ και τις βασικές ιμπεριαλιστικές χώρες. Το ιδεολόγημα για το Τέλος της Ιστορίας του Φράνσις Φουκουγιάμα συμπύκνωνε την αλαζονεία των νικητών, καθώς δήλωνε πως η ιστορική εξέλιξη σταματά με τον καπιταλισμό της εκδοχής του δυτικού κόσμου. Ο καπιταλισμός των ΗΠΑ και το πολιτικό του σύστημα ανακηρύχτηκαν σε μέτρο της κοινωνικής δικαιοσύνης και της ελευθερίας.
Σύντομα όμως η πραγματικότητα διέψευσε το αλαζονικό ιδεολόγημα του Φουκουγιάμα. Στον ολοκληρωτικό καπιταλισμό των πολέμων και των ανταγωνισμών, της υπερεκμετάλλευσης, των απανωτών κρίσεων, αλλά και των σκληρών ταξικών αγώνων, δίπλα στο νεοφιλελεύθερο ρεύμα, εμφανίστηκε εκ νέου μια νεοσυντηρητική δεξιά.
Σχεδόν ταυτόχρονα οι οξυδερκείς κύκλοι, χωρίς αυταπάτες για τον κόσμο που ερχότανε, έσπευσαν να επενδύσουν στην ταύτιση κομμουνισμού-φασισμού, ώστε να μην ανακάμψουν οι ιδεολογικά ηττημένοι μέσα από την αντίσταση στην εκμετάλλευση και τους πολέμους και παράλληλα να νομιμοποιηθεί η φασιστική ακροδεξιά σαν αντίπαλο δέος για κάθε περίπτωση.
Μια επόμενη συνέπεια ήταν η επανεμφάνιση της ακροδεξιάς κάθε είδους –εθνικισμός, ρατσισμός, φασισμός, θρησκευτικός φονταμενταλισμός– στο προσκήνιο μετά τον Β’ Παγκόσμιο Πόλεμο, αυτή τη φορά όχι σαν σκιώδης αντιδημοφιλής σύμμαχος όπως στον Ψυχρό Πόλεμο, αλλά σαν βασική συνιστώσα στο πολιτικό σκηνικό.
Άμεση ήταν η αναδίπλωση της διεθνούς σοσιαλδημοκρατίας που ένιωσε απαλλαγμένη από την πίεση των κοινωνικών κατακτήσεων του υπαρκτού σοσιαλισμού. Η σοσιαλιστική διεθνής μετακινήθηκε άμεσα σε θέσεις που περιγράφηκαν σαν «σοσιαλφιλελεύθερες» ή «κεντροαριστερές». Εγκαταλείφθηκαν οι –κενές από καιρό– διακηρύξεις για ειρηνικό πέρασμα στο σοσιαλισμό, κοινωνικό μετασχηματισμό, μεικτή οικονομία και πλέον η διαφοροποίηση από τη νεοφιλελεύθερη διαχείριση εντοπίστηκε στο «δίχτυ προστασίας των αποκλεισμένων», ένα ξεδοντιασμένο απομεινάρι του κράτους πρόνοιας για τους πλέον εξαθλιωμένους.
Στην ανακήρυξη του ευρωπαϊσμού και των καπιταλιστικών ολοκληρώσεων σε κάτι σαν υποκατάστατο του σοσιαλισμού συναντήθηκε η σοσιαλδημοκρατία με δυνάμεις μέχρι πρότινος του κομμουνιστικού κινήματος. Πολλά ΚΚ, σε ένα βράδυ άφηναν πίσω ότι τα συνέδεε με την επαναστατική παράδοση και μετατράπηκαν σε φορείς της δημοκρατικής Αριστεράς. Ακόμα και το Ιταλικό ΚΚ, που θεωρητικά είχε δικαιωθεί για την κριτική του στάση απέναντι στην ΕΣΣΔ, προτίμησε να γίνει Δημοκρατικό Κόμμα της Αριστεράς.
Μεγάλο ζητούμενο της εποχής είναι οι δυνάμεις που επιμένουν στην κοινωνική αντίσταση να επαναδιατυπώσουν το όραμα ενός δίκαιου κόσμου πέρα από τον γερασμένο καπιταλισμό της εποχής μας. Ένα όραμα που θα γίνει λαϊκή υπόθεση μέσα από τη σύγχρονη επαναστατική στρατηγική και την κομμουνιστική επαναθεμελίωση.
