Γιώργος Τσαντίκος
Η τελευταία δεκαετία, που έχει αφαιρέσει δικαιώματα, ώρες και όρεξη από τη ζωή μας, έχει στρέψει την αναζήτηση παρηγοριάς και προοπτικής στο παρελθόν. Η αντιπαράθεση «Δήμαρχος με Ρουβά στον Λυκαβηττό» – «Μουσικό κουτί με Φαραντούρη και Αλκίνοο» ήταν από τα μεγάλα ντέρμπι των γιορτών. Ακόμα και το ΠΑΣΟΚ του ΄80 εμφανίζεται ως… ελπίδα.
Το ρετρό είναι ένα από τα πιο ισχυρά πράγματα, εμπορικά, στις μέρες μας. Η εκμετάλλευσή του κυμαίνεται και εκτείνεται από την τέχνη μέχρι την πολιτική. Στα όρια που καθορίζει, εκτείνονται διαμάχες και αντιπαραθέσεις, κάποιες από αυτές τόσο χρήσιμες όσο και το κινητό σε δρυοκολάπτη.
Η αντιπαράθεση «Δήμαρχος με Ρουβά στον Λυκαβηττό» – «Μουσικό κουτί με Φαραντούρη και Αλκίνοο» ήταν ένα από τα μεγάλα ντέρμπι των γιορτών. Παρακάμπτοντας με ένα σχετικά αυθαίρετο τρόπο την ουσία, ότι δηλαδή ο νυν δήμαρχος Αθήνας κάνει τη θητεία «καγκελάριου» Αβραμόπουλου ευχάριστη ανάμνηση και ότι το «Μουσικό κουτί» είναι μια, κατά τι διαφορετική, μουσική εκπομπή στα πελάγη τηλεγλεντιών που κατακλύζουν την τηλεόραση εδώ και δύο δεκαετίες, η αντιπαράθεση που γεννήθηκε και καταγράφηκε σχεδόν παντού (και βασικά στα social media), ήταν ενδεικτική του ρετρό κατακλυσμού και των αισθητικών όρων που επιβάλλει.
Γενικά, η τελευταία δεκαετία που έχει αφαιρέσει δικαιώματα, ώρες και όρεξη από τη ζωή των παροικούντων αυτό το κομμάτι διοικητικών συνόρων, έχει στρέψει την αναζήτηση παρηγοριάς και προοπτικής στο παρελθόν.
Στη χρονική φάση που η προηγούμενη γενιά επιφανών αναχωρεί, μοιάζουμε σαν να ανησυχούμε ότι θα ορφανέψουμε από κάτι και όχι αν θα πάει η ζωή μας και ο κόσμος ένα βήμα μπροστά (έστω και αν μετά κάνει δύο πίσω, δεν έχει σημασία).
Η αντιδιαστολή των «ποιοτικών» με τους… «αποίοτους» θυμίζει κουβέντα σε αριστερό τραπέζι με ρετσίνες, για το ποια ποδοσφαιρική ομάδα είναι πιο ταξική. Από το ποιος πήγε πρώτος στο διάστημα μέχρι τις εκπομπές ευρύτερου τηλεγλεντιού, ο κόσμος είναι έτοιμος να ξεκινήσει αντιπαράθεση επιπέδου 20ου συνεδρίου. Όλα με μια σταθερή αναφορά στο παρελθόν, φαινομενικά ανεκδοτολογική αλλά με μια υποδόρια ελπίδα ότι το παρελθόν και οι «good ol’ days» μπορούν να επανέλθουν και όλοι-ες να είμαστε καλά.
Στα σοβαρά τώρα όμως, προκαλεί όντως ελπίδα η δεκαετία του ’80 και το «way of PASOK» και μπορεί να είναι σημείο αναφοράς για οποιαδήποτε εκδοχή της Αριστεράς, νυν και πρώην; Είναι καθολικό κριτήριο το αν μένανε δυο φράγκα παραπάνω στην άκρη τότε, την ώρα που σήμερα, ό,τι αυτονόητο και ανθρώπινο αναγνωρίστηκε εκείνη την περίοδο, ποινικοποιείται μπροστά στα πολυβολεία της «αριστείας», της «ευθύνης» και των εντρεπρενέουρσιπς και τελικά παίρνεται πίσω, με όσα κομμάτια ζωής συνδέονται με αυτό; Αντί κατ’ ελάχιστο να γίνεται πρότυπο το γεγονός ότι μια απεργία μπορεί να έβαζε όντως στη γωνία το αφεντικό, να υπερισχύει η μνήμη του Βαγγέλη Γιαννόπουλου, ντυμένου με καλοκαιρινό ζαχαρί κοστούμι, να πετάει χαρτιά στη γραμματεία της Βουλής κατά τη συζήτηση για το σκάνδαλο Κοσκωτά και αυτά, φσσστ-φσσστ να προσγειώνονται πάνω στους υπαλλήλους;
Για πόσο ακόμα όμως το κριτήριο θα είναι «αυτά που έχουμε»; Αυτά που έχουμε δεν τα έχουμε πια
Σύμφωνοι, είναι και θέμα γούστου. Μπορεί π.χ. για κάποιο λόγο ο Αλκίνοος Ιωαννίδης να είναι πιο κοντά σε ένα ακροατή των πρώιμων Emperor ή η φωνή της Φαραντούρη να στοιχειώνει περισσότερο με το «Ποιος τη ζωή μου», από ό,τι ο Ρουβάς με το «1992». Λογικό είναι (το δεύτερο τουλάχιστον).
Μπορεί επίσης η κοινωνική τους στάση να απέχει όσο ο φάντης από το ρετσινόλαδο (ειδικά του Ιωαννίδη που πολιτικά έχει πει και κυρίως, έχει κάνει πάνω από πέντε πράγματα που αξίζει να μνημονεύονται). Αλλά όχι, δεν είναι αυτή η σύγκριση που κάνει τη διαφορά πλέον, για τον κόσμο που το συζητάει και καθορίζεται σε ένα βαθμό από αυτό.
Για πόσο ακόμα όμως το κριτήριο θα είναι «αυτά που έχουμε»; Αυτά που έχουμε δεν τα έχουμε πια, τα περισσότερα τουλάχιστον, ειδικά όσοι-ες ζήσαμε την εποχή του «έχειν» ή έστω την ψευδαίσθησή της. Τώρα υπάρχουν άλλα. Αρκετά από αυτά, ο μπούμερ διαθλαστικός φακός τα κάνει δυσνόητα, ενδεχομένως. Άλλα πάλι όμως θυμίζουν κάτι βασικό και ξεκάθαρο: ότι η ελπίδα είναι πάντα, μα πάντα, στο μέλλον…
