Διευθυντής της εφημερίδας Εργατική Αλληλεγγύη, στέλεχος του ΣΕΚ, μέλος ΠΣΟ ΑΝΤΑΡΣΥΑ
Με αισιοδοξία ατενίζει τις επόμενες μάχες ο Πάνος Γκαργκάνας, ιστορικό στέλεχος του ΣΕΚ, που συμπληρώνει 50 χρόνια από την ίδρυση της ΟΣΕ, μέσα στη δικτατορία. «Χτίσαμε ένα κομμάτι της Αριστεράς που λειτουργεί ξανά και ξανά προωθητικά για τα συμφέροντα της τάξης μας και του κινήματος», σημειώνει ο Π. Γκαργκάνας, αναφερόμενος στη διαδρομή της οργάνωσης. Όπως τονίζει, «η ανάγκη για δυνατή επαναστατική αριστερά πρόβαλε ανάγλυφα», ενώ για την ΑΝΤΑΡΣΥΑ σημειώνει πως πρέπει να πάρει πρωτοβουλίες για «να ανασάνει όχι μόνο η ίδια αλλά και πολύς κόσμος της Αριστεράς».
Συνέντευξη στον Γιάννη Ελαφρό
▶ Ο διεθνής καπιταλισμός δοκιμάζεται από έναν συνδυασμό κρισιακών φαινομένων, αλλά σαν ζόμπι συνεχίζει να λεηλατεί την εργασία και τη φύση. Τι βλέπεις για το μέλλον;
Πραγματικά, η μακρόσυρτη και πολύπλευρη κρίση του καπιταλισμού κάνει το σύστημα να θυμίζει ζόμπι. Είναι μια κατάσταση που φορτώνει ανυπόφορες βαρβαρότητες σε εκατομμύρια ανθρώπους σε όλα τα μήκη και τα πλάτη του πλανήτη. Ταυτόχρονα, όμως, αποσταθεροποιεί τον έλεγχο που έχουν οι άρχουσες τάξεις παντού. Όλα τα παραδοσιακά πολιτικά συστήματα είναι σε κρίση και δυσκολεύονται να διαχειριστούν την εργατική αγανάκτηση. Το μέλλον θα κριθεί από την ικανότητα της Αριστεράς να μετατρέψει αυτή την ογκούμενη οργή σε δύναμη ανατροπής.
▶ Τι γίνεται με τους νεκροθάφτες του;
Σε πείσμα όλων των θεωριών που έχουν σπεύσει να αποχαιρετίσουν την εργατική τάξη ως υποκείμενο της κοινωνικής αλλαγής, ο Μαρξ είχε δίκιο. Οι σύντροφοι του ΝΑΡ το ξέρετε αυτό καλά καθώς προέρχεστε από τη ρήξη με τις απόψεις που αναζητούσαν «νέες μήτρες» πέρα από τον ιστορικό νεκροθάφτη. Σήμερα η τάξη μας είναι μεγαλύτερη αριθμητικά σε παγκόσμιο επίπεδο και διαθέτει μεγαλύτερες δυνατότητες να παραλύσει κάθε οικονομική δραστηριότητα του συστήματος. Σκεφτείτε τι γίγαντας είναι η εργατική τάξη στην ανερχόμενη δύναμη της παγκόσμιας οικονομίας που είναι η Κίνα. Αλλά και στα ελληνικά δεδομένα, οι πρόσφατες απεργίες στην efood και στην COSCO έδειξαν πόσο άστοχες είναι οι αντιλήψεις που θεωρούν ότι π.χ. οι παραδοσιακοί εργάτες περιθωριοποιούνται από τα ρομπότ ή ότι τα «παιδιά με τα μηχανάκια» είναι πρεκαριάτο.
Επιβεβαιώθηκε η Ρόζα που έλεγε ότι όταν μπαίνουν αριστεροί στα υπουργεία, δεν είναι η Αριστερά που παίρνει τον έλεγχο του κράτους αλλά το αντίθετο
▶ Μια σειρά κόμματα αριστερής ή ριζοσπαστικής προέλευσης μπήκαν σε λογική κυβερνητικής διαχείρισης, από τους Podemos μέχρι τον ΣΥΡΙΖΑ. Πώς μπορούμε να αξιολογήσουμε την εμπειρία αυτή;
Οι μέρες όπου ανθούσαν οι αυταπάτες για το Podemos ή τον Corbyn και τον ΣΥΡΙΖΑ είναι πίσω μας. Όσοι βιάστηκαν να βαφτίσουν αυτό το ρεύμα ως ριζοσπαστική λύση που υπερβαίνει το κλασικό δίλημμα «μεταρρύθμιση ή επανάσταση» διαψεύστηκαν. Επιβεβαιώθηκε η Ρόζα που έλεγε ότι όταν μπαίνουν αριστεροί στα υπουργεία, δεν είναι η Αριστερά που παίρνει τον έλεγχο του κράτους αλλά το αντίθετο. Δεν υποτιμούμε την πολιτική κρίση που προκύπτει όταν τα παραδοσιακά κόμματα της άρχουσας τάξης χάνουν τον έλεγχο της κυβέρνησης αλλά η αξιοποίηση μιας τέτοιας κρίσης απαιτεί μια Αριστερά που πορεύεται με στρατηγική πέρα από τον κοινοβουλευτικό δρόμο. Το καλοκαίρι του 2015 με τη νίκη του «Όχι» στο δημοψήφισμα ήταν ένα χειροπιαστό παράδειγμα για τις δυνατότητες που ανοίγονται σε στιγμές πολιτικής κρίσης. Ο ΣΥΡΙΖΑ παραδόθηκε στον εκβιασμό, το ΚΚΕ απείχε, η ανάγκη για δυνατή επαναστατική αριστερά πρόβαλε ανάγλυφα. Χιλιάδες αγωνιστές και αγωνίστριες δεν ξεχνούν αυτή την εμπειρία.
▶ Πενήντα χρόνια από την ίδρυση της ΟΣΕ κι αργότερα του ΣΕΚ, τι θα ξεχώριζες από την πορεία αυτή;
Χτίσαμε ένα κομμάτι της Αριστεράς που λειτουργεί ξανά και ξανά προωθητικά για τα συμφέροντα της τάξης μας και του κινήματος. Στη Μεταπολίτευση απορρίπτοντας το δίλημμα «Καραμανλής ή τανκς» που αποδείχθηκε πλαστό. Στη δεκαετία του 1980 αναδεικνύοντας το σύνθημα «Όχι άλλες αυταπάτες ή με το ΠΑΣΟΚ ή με τους εργάτες» που τώρα θεωρείται αυτονόητο. Στη δεκαετία του 1990 με τη στάση μας ενάντια στην πατριδοκάπηλη υστερία για το Μακεδονικό. Αλλά και με την ανάλυσή μας για τα καθεστώτα του «υπαρκτού σοσιαλισμού» που είχαν εξελιχθεί σε κρατικούς καπιταλισμούς. Διαψεύδαμε τους απολογητές του καπιταλισμού που μιλούσαν για «τέλος της ιστορίας» και λέγαμε ότι η κρίση θα περάσει από την Ανατολή στη Δύση, πράγμα που επιβεβαιώθηκε. Βοηθήσαμε ξανά και ξανά με το αντιρατσιστικό κίνημα ενάντια στο χαρτί του αποπροσανατολισμού πως τάχα φταίνε οι μετανάστες και οι πρόσφυγες. Και βέβαια με τη συμβολή μας στην ήττα της νεοναζιστικής ανόδου και την καταδίκη της Χρυσής Αυγής.
▶ Πώς εξηγείς την αντοχή αλλά και τη δυνατότητα ανανέωσης και αναβάθμισης των οργανώσεων της αντικαπιταλιστικής Αριστεράς, ειδικά στην Ελλάδα;
Δυο παράγοντες συντελούν σε αυτό. Ο ένας είναι οι μαχητικές παραδόσεις της εργατικής τάξης, που ανανεώνει το ριζοσπαστισμό της από γενιά σε γενιά. Μάης του 36, Αντίσταση 1940-44, εμφύλιος, Ιουλιανά 1965, Πολυτεχνείο 1973, πρόκειται για μια φοβερή κληρονομιά. Αλλά δίπλα σε αυτό, από το Πολυτεχνείο και μετά, λειτουργεί πάντα ένας χώρος στα αριστερά της ρεφορμιστικής αριστεράς που μπορεί και παίρνει σημαντικές πρωτοβουλίες. Παραδείγματος χάρη, όταν έγινε η πρώτη απόπειρα να απαγορευτεί η πορεία στην επέτειο του Πολυτεχνείου το 1980, αυτός ο χώρος ήταν αρκετά ισχυρός ώστε να πάρει την πρωτοβουλία για να σπάσει η απαγόρευση. Τότε, αυτός ο χώρος ενισχύθηκε από τη ρήξη της «Β΄ Πανελλαδικής». Μετά το 1990, ενισχύθηκε με τη ρήξη του ΝΑΡ από το ΚΚΕ. Η δημιουργία της ΑΝΤΑΡΣΥΑ ήταν άλλος ένας τέτοιος σταθμός. Βοηθήσαμε να ξεδιπλώνεται αυτή η δυναμική, δεν έπεσε από τον ουρανό.
▶ Η ΑΝΤΑΡΣΥΑ εξακολουθεί να αποτελεί μια ανατρεπτική ανορθογραφία στο πολιτικό σκηνικό, αλλά «ανασαίνει με καλάμι» το τελευταίο διάστημα. Πώς μπορεί να αναζωογονηθεί;
Υπάρχουν μεγάλες δυνατότητες για πρωτοβουλίες που τις έχει ανάγκη το κίνημα αυτή την περίοδο όπου η κυβέρνηση της Νέας Δημοκρατίας γίνεται μισητή, ενώ η αντιπολίτευση είναι διστακτική, για να μην πούμε τίποτε πιο σκληρό. Η ΑΝΤΑΡΣΥΑ μπορεί να ανασάνει όχι μόνο η ίδια αλλά και πολύς κόσμος της Αριστεράς, αν μπει μπροστά για να ξεκινήσουν τέτοιες πρωτοβουλίες. Ο δρόμος είναι ανοιχτός.
▶ Πενήντα χρόνια στον οργανωμένο αγώνα. Έχει νόημα; Δεν κουράστηκες; Τι θα έλεγες σε έναν νέο αγωνιστή, σε μια νέα αγωνίστρια;
Τίποτα δεν είναι πιο κουραστικό από την αποχή από την οργανωμένη δράση. Σίγουρα η προτροπή μου στους νέους και τις νέες είναι να μπουν οργανωμένα στην πάλη για να τελειώνουμε με τον καπιταλισμό-ζόμπι. Αλλά και στους όχι και τόσο νέους αγωνιστές-ριες, που μπορεί να πέρασαν φάση απογοήτευσης μετά την αρνητική εμπειρία από την κυβέρνηση της «πρώτη φορά αριστεράς», η προτροπή μου είναι ίδια: Η συνολική εμπειρία από το Κομμουνιστικό Μανιφέστο και την Οκτωβριανή επανάσταση μέχρι σήμερα λέει ότι το μέλλον μας ανήκει.
