Γιώργος Μουρμούρης
▸ Πίσω από συρματοπλέγματα «τύπου ΝΑΤΟ», πύλες φραγμένες με τουρνικέ, αστυνομικούς, σεκιούριτι και υπό το άγρυπνο βλέμα κλειστού κυκλώματος τηλεόρασης «θάβουν» τους πρόσφυγες κυβέρνηση και ΕΕ. Η αρχή έγινε στη Σάμο, ακολουθούν Κως, Λέρος, Χίος, Λέσβος.
Φανταστείτε την εικόνα: Σε ερημική τοποθεσία ενός νησιού, τις καλλιεργημένες εκτάσεις διακόπτουν συρματοπλέγματα. Πίσω από την περίφραξη τύπου ΝΑΤΟ, με κοφτερές λεπίδες που συνηθίζεται να φυλάσσουν τις στρατιωτικές εγκαταστάσεις της συμμαχίας που τις προηγούμενες δεκαετίες «φύτευσε» χιλιάδες τόνους βομβών στη Μέση Ανατολή και την Αφρική, εκτείνεται μια μικρή πόλη αποτελούμενη από οικίσκους κοντέινερ.
Την είσοδο φράσει σύστημα τουρνικέ το οποίο περιστρέφεται μόνο μετά την επίδειξη ειδικής κάρτας, στην οποίαν έχουν ενσωματωθεί και βιομετρικά δεδομένα. Ο χώρος φυλάσσεται επί εικοσιτετραώρου βάσεως από ισχυρή αστυνομική δύναμη και ιδιωτική εταιρεία σεκιούριτι, ενώ οι εγκαταστάσεις παρακολουθούνται από κλειστό κύκλωμα τηλεόρασης που δίνει απευθείας εικόνα σε ένα Κέντρο Ελέγχου, δεκάδες χιλιόμετρα μακριά. Εκεί, από αναπαυτικές πολυθρόνες σε ένα φουτουριστικό χώρο, ειδικοί παρακολουθούν όλες τις κινήσεις στο εσωτερικό του Κέντρου.
Ακούγεται σαν ένα δυστοπικό σενάριο τύπου Black Mirror. Όμως είναι πραγματικότητα: Είναι η νέα «κλειστή δομή» στη Σάμο και το συνδεδεμένο Κέντρο Ελέγχου Συμβάντων στο κτήριο Κεράνης, στον Πειραιά.
«Η Σάμος σήμερα ησυχάζει και αφήνει πίσω της τις ντροπιαστικές σκηνές στο Βαθύ», δήλωνε το Σάββατο 18 Σεπτεμβρίου ο υπουργός Μεταναστευτικής Πολιτικής, Νότης Μηταράκης, εγκαινιάζοντας την κλειστή δομή στο ακριτικό νησί. Πράγματι, η Σάμος θα «ησυχάσει» αλλά μόνο επειδή οι πρόσφυγες «θάβονται ζωντανοί» πίσω από συρματοπλέγματα. Όσο για τις εξευτελιστικές για την ανθρώπινη υπόσταση συνθήκες που επικρατούσαν στο Βαθύ, όπου άνθρωποι και ποντίκια συμβίωναν επί χρόνια, δεν «έπεσαν από τον ουρανό» αλλά αποτελούσαν μια πιο «πρωτόγονη» εκδοχή του «δόγματος αποτροπής» που εφάρμοζε αρχικά ο ΣΥΡΙΖΑ (επί διακυβέρνησης του οποίου τέθηκε επί χάρτου το σχέδιο για κλειστή δομή) και στη συνέχεια η Νέα Δημοκρατία.
Σύμφωνα με το υπουργείο Μετανάστευσης και Ασύλου, η κατασκευή του ΚΥΤ κόστισε 43 εκατομμύρια ευρώ. Χρηματοδοτήθηκε εξολοκλήρου από την Ευρωπαϊκή Ένωση (που είχε την ευκαιρία να αποδείξει εκ νέου πώς εννοεί τον «ανθρωπισμό» και την «αλληλεγγύη»), ενώ κατασκευάστηκε από τη «Μυτιληναίος». Δεν είναι τυχαία η έμφαση που δίνεται στο ζήτημα της φύλαξης.
Σύμφωνα με το υπουργείο, «το σύνολο της δομής περιβάλλεται από διπλή περίφραξη ασφαλείας τύπου ΝΑΤΟ», ενώ στην είσοδο έχουν εγκατασταθεί «τουρνικέ, μαγνητικές πύλες, x-rays, σύστημα access control δύο παραγόντων (ταυτότητα και αποτύπωμα)». Επιπλέον, «σε όλη την έκταση της δομής έχει προβλεφθεί η εγκατάσταση Κλειστού Συστήματος Παρακολούθησης (CCTV), το οποίο χρησιμοποιεί ‘’έξυπνο’’ λογισμικό».
Η δομή-φυλακή παρακολουθείται σε πραγματικό χρόνο από το Κέντρο Ελέγχου στον Πειραιά
Μέχρι την Παρασκευή, περισσότεροι από 500 πρόσφυγες είχαν μεταφερθεί στη νέα δομή-φυλακή, την οποίαν οι Γιατροί Χωρίς Σύνορα περιγράφουν ως «έναν δυστοπικό εφιάλτη που θα συμβάλει στην απομόνωση και στον περαιτέρω επανατραυματισμό τους». «Μπορεί τα συρματοπλέγματα στο νέο κλειστό κέντρο να είναι καινούργια και γυαλιστερά, αυτό όμως δεν μπορεί να παρουσιάζεται ως βελτίωση. Είναι το τέλειο παράδειγμα για το πόσο εγκληματικές είναι οι ευρωπαϊκές πολιτικές για τη μετανάστευση», σχολιάζει η οργάνωση.
Η ελεγχόμενη και «με το σταγονόμετρο» ροή πληροφόρησης για το πώς αντέδρασαν οι πρόσφυγες τη νέα δομή, θέλει κάποιους να εμφανίζονται ανακουφισμένοι που θα κοιμηθούν σε κρεβάτι και θα πλυθούν με τρεχούμενο νερό, μετά από χρόνια. Σύμφωνα με πληροφορίες του Πριν, όμως, η συντριπτική πλειοψηφία των προσφύγων φοβόταν το νέο camp καθώς αντιλαμβάνονταν ότι θα μεταφέρονταν σε μια φυλακή, από την οποίαν προς το παρόν παραμένει άγνωστο αν, για ποιους και υπό ποιους όρους θα προβλέπεται έξοδος. Το μόνο βέβαιο είναι ότι κατά την αναμονή απάντησης στο αίτημα ασύλου οι πρόσφυγες θα παραμένουν υπό διοικητική κράτηση, ενώ σε περίπτωση αρνητικής απάντησης θα περιμένουν κρατούμενοι την απέλασή τους.
Στη Σάμο, κάποιες κινητοποιήσεις διαμαρτυρίας ενάντια στην κλειστή δομή δεν έτυχαν μαζικής ανταπόκρισης. Άλλωστε τους τελευταίους μήνες εκατοντάδες πρόσφυγες αφέθηκαν σιωπηρά, σύμφωνα με πληροφορίες, να εγκαταλείψουν μόνοι τους το νησί προς την ενδοχώρα, σε μια προσπάθεια –σε συνδυασμό με τα κανονικοποιημένα pushbacks –να εμπεδωθεί η αίσθηση της «ησυχίας». Μια «ησυχία» εφιαλτικά δυστοπική, που είναι πιο αναγκαίο από ποτέ να σπάσει ο «θόρυβος» της αλληλεγγύης.
