Η καλοκαιρινή ανάπαυλα φαίνεται σύντομη, ιδίως όταν ακολουθεί ένας αβέβαιος Σεπτέμβρης. Ωστόσο, πάντα υπάρχει χρόνος για διάβασμα, όταν κάποιος προετοιμάζει το μέλλον κοιτώντας αναπόφευκτα και το παρελθόν. Το 2021 μας προσφέρει δύο αφορμές, τα 200χρονα από την επανάσταση του 1821 και τα 150χρονα από την Παρισινή Κομμούνα.
Προσπέρ-Ολιβιέ Λισαγκαρέ
Η ιστορία της Παρισινής Κομμούνας του 1871, τόμοι Α-Β
εκδόσεις Ελεύθερος Τύπος
Ο Π. Ο. Λισαγκαρέ ήταν Γάλλος δημοσιογράφος που πήρε ενεργό μέρος στα γεγονότα της Παρισινής Κομμούνας, πολεμώντας στα οδοφράγματα και αρθρογραφώντας σε εφημερίδες. Μετά την ήττα διέφυγε καταλήγοντας στο Λονδίνο όπου και φιλοξενήθηκε ως το 1880 στην οικογένεια του Καρλ Μαρξ. Εκείνο το διάστημα έγραψε και αυτή τη δίτομη ογκώδη ιστορία. Το έργο συνδυάζει τη ζωντάνια αυτού που συμμετείχε στα γεγονότα με την αποτίμηση της επανάστασης, των αδυναμιών και του μεγαλείου της, αποτελώντας μέχρι σήμερα βιβλίο αναφοράς. Η έκδοση έχει πλούσιο βοηθητικό υλικό, χρονολόγιο, ευρετήριο για πρόσωπα και οργανώσεις καθώς και κείμενα των Μαρξ, Λένιν, Ένγκελς, Τρότσκι, Κάουτσκι, Μπακούνιν και Κροπότκιν για την Παρισινή Κομμούνα.
Asad Haider
Ταυτότητες σε πλάνη – φυλή και τάξη στην εποχή του Τραμπ
εκδόσεις barricada-antifa
Ο Άσαντ Χαϊντέρ, πακιστανοαμερικανός μαρξιστής, πραγματοποιεί μια εξαντλητική κριτική από μαρξιστική σκοπιά στη φυλετική ιδεολογία στις ΗΠΑ και κατ’ επέκταση στην πολιτική των ταυτοτήτων γενικότερα. Το βιβλίο δεν είναι στενά θεωρητικό αλλά διανθίζεται και από προσωπικές πολιτικές εμπειρίες του συγγραφέα. Εξετάζει την ιστορία των ρατσιστικών διαχωρισμών και καταπίεσης στις ΗΠΑ με αφετηρία τη δουλεία και τους πολύμορφους αγώνες για την απελευθέρωση των μαύρων με ιδιαίτερη αναφορά στο ΚΚ ΗΠΑ προπολεμικά και στο κίνημα της μαύρης απελευθέρωσης μεταπολεμικά. Ο συγγραφέας καταλήγει στη σημερινή πολιτική ταυτοτήτων που υπονομεύει τη δυνατότητα κοινών αγώνων και διαιωνίζει τους φυλετικούς διαχωρισμούς που προέκυψαν εξαιτίας του ρατσισμού.
Cincia Arruzza
Επικίνδυνες σχέσεις – Γάμοι και διαζύγια μαρξισμού και φεμινισμού
εκδόσεις ΚΨΜ
Η Τσίντσια Αρούτσα, καθηγήτρια φιλοσοφίας και σοσιαλίστρια-φεμινίστρια, παρουσιάζει στο βιβλίο της την ιστορία του γυναικείου κινήματος σε σχέση με το εργατικό καθώς και τις διάφορες εκδοχές του φεμινισμού. Οι σχέσεις αυτές δεν ήταν πάντα αρμονικές όπως και οι αντίστοιχες μαρξισμού και φεμινισμού. Ιδιαίτερη αναφορά γίνεται στην Παρισινή Κομμούνα, στις πρωτόγνωρες κατακτήσεις της πρώτης περιόδου της Σοβιετικής Ένωσης και στις «Ελεύθερες Γυναίκες» (Mujeres Libres) του ισπανικού εμφυλίου. Η συγγραφέας παίρνει θέση στη συζήτηση για την πατριαρχία υποστηρίζοντας πως, αν και έχει εκλείψει ως σχέση παραγωγής, ο καπιταλισμός αξιοποιεί τα κατάλοιπά της ως ιδεολογία και σχέσεις εξουσίας και σήμερα.
Λέον Τρότσκι
1905
εκδόσεις Ένεκεν
Ο Τρότσκι πρωταγωνίστησε στην επανάσταση του 1905, μάλιστα εκλέχτηκε αντιπρόεδρος αρχικά και μετά πρόεδρος του Σοβιέτ της Πετρούπολης. Το βιβλίο είναι η, για πρώτη φορά μεταφρασμένη στα ελληνικά, ιστορία της ρωσικής επανάστασης του 1905 γραμμένη το 1909. Η πρώτη αυτή έφοδος επισκιάστηκε από τις επαναστάσεις του 1917, ωστόσο δεν έχασε ποτέ την ανεξάρτητη ιστορική της σημασία. Το βιβλίο αναλύει την οικονομική βάση και την ταξική διάρθρωση της Ρωσίας, εξετάζοντας τη Ματωμένη Κυριακή της 9ης Γενάρη στην Πετρούπολη, την ανταρσία του στόλου στη Μαύρη Θάλασσα, τη συγκρότηση σοβιέτ, τη γενική απεργία του Οκτώβρη και την ένοπλη εξέγερση στη Μόσχα το Δεκέμβρη. Στο τέλος περιγράφεται η δίκη των μελών του Σοβιέτ της Πετρούπολης.
Άρης Σειρηνίδης
Όλοι στ’ άρματα, όλα για τη νίκη – Ο λαϊκός επαναστατικός πόλεμος του Δημοκρατικού Στρατού Ελλάδας 1946-1949
εκδόσεις ΚΨΜ
Το θέμα του βιβλίου είναι η ιστορία του Δημοκρατικού Στρατού Ελλάδας (ΔΣΕ), του λαϊκού στρατού που πραγματοποίησε την πιο ολοκληρωμένη απόπειρα επαναστατικού μετασχηματισμού της Ελλάδας. Λαμβάνοντας τον ΔΣΕ ως ενεργό ιστορικό υποκείμενο, το βιβλίο επιχειρεί μια συνολική πραγμάτευση και κριτική αποτίμηση του ελληνικού επαναστατικού φαινομένου της δεκαετίας του 1940. Στη δημιουργία ακριβώς του ΔΣΕ αναγνωρίζει την ιστορικά μοναδική δυνατότητα ύπαρξης αυτόνομης ταξικής στρατηγικής στη χώρα ύστερα από τη Συμφωνία της Βάρκιζας. Προσεγγίζοντας τον ΔΣΕ, ταυτόχρονα, ως στρατιωτικό, πολιτικό και κοινωνικό φαινόμενο και φορέα επαναστατικής αλλαγής το βιβλίο επιχειρεί να φωτίσει τους όρους και τις προϋποθέσεις της κορυφαίας στιγμής ταξικής πάλης στη νεότερη ελληνική ιστορία.
Christian Fuchs
Ξαναμελετώντας τον Μαρξ στην εποχή του ψηφιακού καπιταλισμού
εκδόσεις Δίαυλος
Εξαιρετικά επίκαιρο το βιβλίο του Fuchs, είναι συνάμα εξαιρετικά ενδιαφέρον. Όχι μόνο γιατί καταπιάνεται με ένα σύγχρονο θέμα –την εποχή της αυτοματοποίησης, της τεχνικής νοημοσύνης, της τέταρτης βιομηχανικής επανάστασης, του διαδικτύου και τη σχέση τους με τον καπιταλισμό- αλλά και γιατί το προσεγγίζει μέσα από έναν «διάλογο» με τον μαρξισμό. Έναν διάλογο που αναδεικνύει την επικαιρότητα του Μαρξ σε πεδία πέραν της κλασικής βιομηχανικής εργασίας. Η οπτική του συμπυκνώνεται στο εξής: «Έχει έρθει η στιγμή ο Μαρξ να επαναληφθεί. […] Το να επαναληφθεί, επομένως, η σκέψη του στον 21ο αιώνα δεν σημαίνει ούτε εγκατάλειψη των προσεγγίσεων, των θεωριών και των πολιτικών του, ούτε ολική επανεφεύρεσή τους, όμως ούτε και να μείνουν απαράλλαχτες».
Χρήστος Ρέππας
Διαφωτισμός και Επανάσταση, Η ριζοσπαστική ιδεολογία της «Ελληνικής Νομαρχίας»
εκδόσεις ΚΨΜ
Το βιβλίο του Χρήστου Ρέππα αναφέρεται στην προεπαναστατική περίοδο στην Οθωμανική αυτοκρατορία στα τέλη του 19ου αιώνα και στις αρχές του 20ου. Κέντρο του είναι ο νεοελληνικός διαφωτισμός και η Ελληνική Νομαρχία, ήτοι λόγος περί ελευθερίας του Ανωνύμου του Έλληνος, επαναστατικό κείμενο που εκδόθηκε στην Ιταλία το 1806 και γνώρισε ευρεία κυκλοφορία στον οθωμανοκρατούμενο ελληνικό χώρο. Αρχικά παρουσιάζεται η κοινωνικοοικονομική δομή της αυτοκρατορίας, η ανάπτυξη μιας ελληνόφωνης, εμπορικής και όχι μόνο, αστικής τάξης που ασφυκτιά κάτω από την οθωμανική αυθαιρεσία και η συγκρότηση του νεοελληνικού διαφωτισμού. Η ανάδειξη του ριζοσπαστικού κειμένου της Ελληνικής Νομαρχίας έχει ιδιαίτερη σημασία καθώς είναι υποτιμημένο από την κυρίαρχη δημόσια ιστοριογραφία και το εκπαιδευτικό σύστημα.
Διονύσης Τζαρέλλας
Συμβολή σε μια κριτική θεωρία του κράτους-οικονομία & πολιτική στην αστική κοινωνία
εκδ. ΚΨΜ
Το βιβλίο του Διονύση Τζαρέλλα παρουσιάζει τις θέσεις του Μαρξ για το κράτος και το ρόλο του στην πάλη των τάξεων. Ταυτόχρονα τοποθετείται σε μια σειρά πολιτικών ερωτημάτων στο φως της σημερινής πραγματικότητας της κρίσης και της μετάλλαξης της αστικής δημοκρατίας. Για τον συγγραφέα το κράτος είναι όντως εργαλείο της αστικής τάξης όπως διακηρύσσουν οι Μαρξ-Λένιν, όχι όμως ουδέτερο, «άψυχο», αλλά ένας υλικός μηχανισμός με σχετική αυτοτέλεια, εκφραστής του «γενικού συμφέροντος» της κοινωνικής αναπαραγωγής των καπιταλιστικών σχέσεων. Ο συγγραφέας αναζητά τα αίτια για τις δυσκολίες στην αντικαπιταλιστική συνείδηση του σύγχρονου προλεταριάτου στις σημερινές συνθήκες όπου «η εργασία μοιάζει να εξαφανίζεται μπροστά στην αυτοαξιοποίηση του κεφαλαίου».
Δημήτρης Κατσορίδας
Το εργατικό ζήτημα-Η σύνθεση της εργατικής τάξης στην Ελλάδα και η συνδικαλιστική της εκπροσώπηση
εκδ. ΙΝΕ-ΓΣΕΕ
Βασικός σκοπός του βιβλίου είναι η διερεύνηση του σύγχρονου Εργατικού Ζητήματος. Καταρχάς, επιχειρείται η μελέτη της διάρθρωσης της μισθωτής εργασίας στην Ελλάδα, η ανάδειξη του πραγματικού μεγέθους της εργατικής τάξης και η κριτική εξέταση των υποθέσεων περί συρρίκνωσής της. Κατόπιν εξετάζονται οι ανατροπές που επήλθαν στα χρόνια των μνημονίων, οι απεργιακοί αγώνες, καθώς και θέματα σχετικά με τους όρους ύπαρξης του κόσμου της εργασίας, όπως είναι οι επιπτώσεις των ευελιξιών στη συνείδηση των εργαζομένων. Επίσης διερευνώνται οι αιτίες της μειωμένης συνδικαλιστικής πυκνότητας και οι τρόποι με τους οποίους το συνδικαλιστικό κίνημα μπορεί να οργανώσει και να εκπροσωπήσει τα συλλογικά συμφέροντα των μισθωτών.
Ξένια Μαρίνου
Αναζητώντας οδοφράγματα-Αστικός Τύπος και ελληνικές συμμετοχές στον γαλλοπρωσικό πόλεμο και την Παρισινή Κομμούνα
εκδ. ΚΨΜ
Το βιβλίο της Ξένιας Μαρίνου όπως είναι φανερό, αναφέρεται στην επίδραση των συγκλονιστικών γεγονότων της Γαλλίας στην Ελλάδα της περιόδου, σε ένα διαφορετικό κοινωνικό και πολιτικό τοπίο από αυτό της δυτικής Ευρώπης, χωρίς συγκροτημένη εργατική τάξη και αντίστοιχο κίνημα και χωρίς σαφή ιδεολογικά στρατόπεδα. Το βιβλίο της Μαρίνου είναι από τα ελάχιστα, στα ελληνικά, που κάνει μια αναλυτική παρουσίαση των γεγονότων που προηγήθηκαν καθώς και της ίδιας Κομμούνας. Ιδιαίτερη αναφορά γίνεται για τον Γκιστάβ Φλουράνς, σοσιαλιστή που εκτελέστηκε αιχμαλωτισμένος από τον στρατό των Βερσαλλιών στις 3 Απριλίου 1871, ο οποίος συμμετείχε στην κρητική επανάσταση του 1866-1868, γνωστός και δημοφιλής στην Ελλάδα της εποχής.
Μπιουνγκ-Τσουλ Χαν
Η κοινωνία της παρηγοριάς – Ο πόνος σήμερα
εκδ. opera
Στο παρόν όπως και στα προηγούμενα βιβλία του (Η κοινωνία της διαφάνειας, Η κοινωνία της κόπωσης), ο Κορεάτης Χαν ανατέμνει με διεισδυτικό τρόπο πλευρές των κοινωνικών σχέσεων πέραν της άμεσης παραγωγής και της άμεσης οικονομικής σφαίρας, με μια αντικαπιταλιστική οπτική: «Η πολιτική στρέφεται προς μια παρηγορητική ζώνη και χάνει κάθε ζωτικότητα. […] Η παρηγορητική πολιτική δεν είναι ικανή για οράματα ή για ριζικές μεταρρυθμίσεις οι οποίες ενδέχεται να είναι επώδυνες». Κι ακόμη: «Ο πόνος, για τον οποίο η ευθύνη θα έπρεπε να αποδίδεται στις κοινωνικές συνθήκες, ιδιωτικοποιείται και ψυχολογικοποιείται. Δεν επιζητείται η βελτίωση των κοινωνικών, αλλά των ψυχικών συνθηκών. […] η θετική ψυχολογία επισφραγίζει το τέλος της επανάστασης».
Συλλογικό, επιμέλεια: Ηλίας Κονδύλης, Αλέξης Μπένος
Covid-19, Πανδημία και οι σύγχρονες απειλές στη δημόσια υγεία
εκδ. Τόπος
Δεν θα μπορούσε να λείπει από τη φετινή παρουσίαση μια έκδοση για το θέμα της πανδημίας. Πρόκειται για ένα συλλογικό τόμο, σε επιμέλεια των καθηγητών Ιατρικής Ηλία Κονδύλη και Αλέξη Μπένου, που επιχειρεί μια διεπιστημονική προσέγγιση, με κριτικό τρόπο απέναντι στην κυρίαρχη άποψη και πολιτική.
Η ανάλυση των αιτίων της πανδημίας, η επιδημιολογική αποτίμηση της εξέλιξής της και η συνολική πολιτική υγείας αποτελούν σημαντικά πεδία της έρευνας, τα οποία συνδυάζονται με κείμενα για το ρόλο της πανδημίας στη διεύρυνση των κοινωνικοοικονομικών ανισοτήτων στην υγεία καθώς και για τα αναγκαία μέτρα για την αντιμετώπισή τους υπέρ του κόσμου της εργασίας.
Στο βιβλίο γράφουν οι Valentina Gallo, Howard Waitzkin, Απόστολος Βεΐζης, Δημήτρης Κιβωτίδης, Ηλίας Κονδύλης, Χρήστος Λάσκος, Έφη Μακρίδου, Σταύρος Μαυρουδέας, Αλέξης Μπένος, Δημήτρης Παπαμιχαήλ, Χριστίνα Παρασκευοπούλου, Μαρία Πετμεζίδου, Μιχάλης Πουλημάς, Γιώργος Σερέτης, Φίλιππος Ταραντίλης.
