Δημήτρης Γρηγορόπουλος
Προφανής η οικονομική και πολιτική ισχυροποίηση της Κίνας διεθνώς, καθώς το καθεστώς της εκμεταλλεύεται την ιδιόμορφή δομή του κινεζικού καπιταλισμού και τον ισχυρό ρόλο του κράτους την εποχή της πανδημίας.
Το τελευταίο διάστημα η Κίνα κατάφερε σχεδόν να μηδενίσει την πανδημία του κορονοϊού με αυστηρό lockdown, παρακολούθηση των κωδικών υγείας στα κινητά τηλέφωνα αλλά και με επάρκεια ιατρικού εξοπλισμού, νοσοκομειακή πληρότητα και ταχύτατη κατασκευή νέων νοσοκομείων, μεγάλο αριθμό ιατρικού και νοσηλευτικού προσωπικού, προηγμένη ιατρική-φαρμακευτική έρευνα, που παρήγαγε και το «κινεζικό εμβόλιο».
Η αποφασιστική αντιμετώπιση της πανδημίας αντανακλάται και επιδρά θε-
τικά και στην οικονομία, σε αντιδιαστολή με τις άλλες προηγμένες καπιταλιστικές οικονομίες. Το ίδιο το ΔΝΤ, που ελέγχεται από τις ΗΠΑ και τους δυτικούς ιμπεριαλισμούς, εκτιμά ότι για το 2020 η Κίνα θα εμφανίσει ανάπτυξη της τάξης του 1,9-2%, ενώ η ΕΕ θα βιώσει ύφεση της τάξης του 8,3% και οι ΗΠΑ 4,3%. Για το δε 2021, το ΔΝΤ προβλέπει αύξηση του ΑΕΠ κατά 8,2% για την Κίνα, 5,2% για την ευρωζώνη και για τις ΗΠΑ 3,1%. Τα στοιχεία του ΔΝΤ βοούν: Η Κίνα αξιοποιεί αυτήν την επιτυχία της, για να προωθήσει την παγκόσμια οικονομική ηγεμονία της.
Ο κομβικός παράγοντας της επιτυχίας του καθεστώτος του Πεκίνου είναι ότι δεν ενεπλάκη στο δίλημμα «αντιμετώπιση του κορονοϊού ή απρόσκοπτη λειτουργία της οικονομίας», όπως οι άλλες καπιταλιστικές δυνάμεις (με λιγοστές εξαιρέσεις), που τις αναγκάζει σε ένα διαρκές μπρος-πίσω, χωρίς να εξασφαλίζουν την απαιτούμενη ισορροπία. Ελέγχοντας έγκαιρα και αποτελεσματικά τον κορονοϊό, η Κίνα εξασφάλισε ανάπτυξη και για το 2020 που θα είναι ακόμη ισχυρότερη το 2021.
Τα επιτεύγματα αυτά εδράζονται κατά βάση στην ύπαρξη ενός ισχυρού κράτους με στοιχεία καπιταλιστικής διεύθυνσης και σχεδιασμού, αυταρχικής και όχι αστικοδημοκρατικής ενσωμάτωσης των μαζών και ταυτόχρονης ηγεμόνευσής τους κυρίως με την εξασφάλιση ενός ικανοποιητικού, για τις ιστορικές παραδόσεις και συνθήκες της Κίνας, βιοτικού επιπέδου. Δεν πρόκειται βέβαια ούτε για συγκαλυμμένη «σοσιαλιστική» δικτατορία, όπως αποφαίνονται οι πιο αντιδραστικοί αστοί δημοσιολόγοι, ούτε για αναβίωση του ιστορικά εκλιπόντος κεϊνσιανού αστικού κράτους — πρόκειται για ένα ιδιότυπο αυταρχικό καπιταλιστικό κράτος.
Με οδηγό το κράτος, η Κίνα ήλεγξε έγκαιρα τον κορονοϊό, προχώρησε σε εκτεταμένες δημόσιες επενδύσεις στον δημόσιο και ιδιωτικό τομέα, ενεργοποίησε την κεντρική τράπεζα της χώρας για να ενισχύσει τη ρευστότητά των επιχειρήσεων, διέθεσε πολλά δις σε έργα υποδομής, διατήρησε το εργατικό δυναμικό ακέραιο. Έτσι, εξασφάλισε και ικανοποίησε τη ζήτηση στην εσωτερική αγορά, ενώ παράλληλα αύξησε τις εξαγωγές στις χειμαζόμενες από την ύφεση καπιταλιστικές χώρες.
Αυτή η επιτυχία διευκολύνει την Κίνα να ενισχύσει την οικονομική και πολιτική θέση της στον διεθνή χώρο. Στις 15 Νοέμβρη υπέγραψε συμφωνία μαζί με άλλες 14 χώρες της ανατολικής Ασίας για τη δημιουργία της μεγαλύτερης ζώνης ελεύθερου εμπορίου στον κόσμο. Σε αυτές περιλαμβάνονται χώρες ανταγωνιστικές προς την Κίνα –Ιαπωνία και Νότια Κορέα– αλλά και κάποιες πέραν της σφαίρας επιρροής της στην Ασία, όπως η Αυστραλία και η Νέα Ζηλανδία. Δημιουργείται, έτσι, μια οικονομική ζώνη 15 χωρών και 2,2 δισ. ανθρώπων, με αθροιστικό ΑΕΠ ύψους 26,2 τρισ. δολαρίων. Η Κίνα αναδεικνύεται η ηγεμονική δύναμη στην περιοχή, ενώ επιτυγχάνει και την αποσύνδεση της οικονομίας αυτών των χωρών από τις ΗΠΑ. Σε αυτήν την εξέλιξη συνέβαλε και η προστατευτική οικονομική πολιτική του Τραμπ, που απέσυρε τις ΗΠΑ απ’την εταιρική σχέση του Ειρηνικού (ΤΡΡ). Αλλά και για την ΕΕ η συμφωνία θα έχει σοβαρές αρνητικές επιπτώσεις. Οι εξαγωγές της Κίνας θα εξαρτώνται σαφώς λιγότερο από τις μεγάλες ευρωπαϊκές αγορές, όπως η Γερμανία και η Γαλλία. Επιπλέον, οι ευρωπαϊκές επιχειρήσεις θα βρίσκονται σε μειονεκτική θέση όταν θα παράγουν ή θα εξάγουν προϊόντα στην Ανατολική Ασία. Εξάλλου, η ΕΕ δεν κατάφερε να συνάψει συμφωνία ελεύθερου εμπορίου με την ένωση των χωρών της Νοτιοανατολικής Ασίας, την ASEAN, που θα ενίσχυε σημαντικά την επιρροή της στην περιοχή.
Πολύ σημαντική η συγκρότηση της μεγαλύτερης ζώνης ελεύθερου εμπορίου παγκοσμίως
Αυτή η επέκταση είναι μέρος της πρωτοβουλίας του Πεκίνου, γνωστής ως «Νέος Δρόμος του Μεταξιού». Το φιλόδοξο σχέδιο προωθεί τη δημιουργία μιας παγκόσμιας ζώνης εμπορικής και επιχειρηματικής δραστηριότητας στην Ασία, Ευρώπη και Αφρική, στην οποία ηγετική δύναμη θα είναι η Κίνα. Το σχέδιο αυτό επικρίνεται από ΗΠΑ και ΕΕ ως επεκτατικό — όμως, είναι μια πολιτική που ακολουθούν όλοι οι ιμπεριαλισμοί.
