Δημήτρης Γρηγορόπουλος
Εβδομήντα ένα χρόνια μετά τη λήξη του εμφυλίου πολέμου, ο ηρωικός αγώνας του Δημοκρατικού Στρατού Ελλάδας συγκινεί, ωθεί σε γόνιμο αναστοχασμό και σε επαναστατική πάλη σήμερα. Αυτή είναι και η καλύτερη τιμή στους αγωνιστές που έδωσαν τη ζωή τους για μια ελεύθερη Ελλάδα. Από την άλλη, οι δυνάμεις της αντίδρασης ανανεώνουν την ακροδεξιά και φασιστική ρητορική με γιορτές μίσους. Αναδίπλωση την τελευταία στιγμή από την κυβέρνηση που δεν έστειλε αντιπρόσωπο στη φασιστοσύναξη.
Χρονολόγιο
1946, 12 Φεβρουαρίου ● Απόφαση της ΚΕ του ΚΚΕ για λαϊκή αυτοάμυνα κατά της εξοντωτικής τρομοκρατίας.
1946, 6-5 Ιουνίου ● Αντάρτικες ομάδες επιτίθενται σε λόχο στρατού στην Ποντοκερασιά Κιλκίς και τον διαλύουν.
1947, 2 Δεκεμβρίου ● Αποφασίζεται ο σχηματισμός Προσωρινής Δημοκρατικής Κυβέρνησης με προσφυγή στην ένοπλη πάλη.
1948, 10 Σεπτεμβρίου ● Με ορμητική αντεπίθεση ο ΔΣΕ εκδιώκει από το Μάλι-Μάδι τον κυβερνητικό στρατό. Τελευταία νίκη.
1949, 30 Αυγούστου ● Πέφτει το Κάμενικ, τελευταίο προπύργιο του ΔΣΕ που αναδιπλώνεται στην Αλβανία.
Στις 30 Aυγούστου του 1949 έπεσε και το ύψωμα Κάμενικ στον Γράμμο, που αποτελούσε την τελευταία γραμμή άμυνας του Δημοκρατικού Στρατού Ελλάδας (ΔΣΕ), μετά την ήττα στο Βίτσι. Η 9η Μεραρχία του κυβερνητικού στρατού είχε υπερκεράσει τη γραμμή άμυνας του ΔΣΕ και απειλούσε να κλείσει κάθε διάβαση στα σύνορα. Οι δυνάμεις του ΔΣΕ ορθά επέλεξαν να υποχωρήσουν στο έδαφος της Αλβανίας, σώζοντας πολύτιμες δυνάμεις από την ολοκληρωτική σφαγή και ομηρία στις φυλακές και τα ξερονήσια του αστικού καθεστώτος.
Ήταν η τελευταία πράξη του εμφυλίου πολέμου. Ο εμφύλιος πόλεμος με μιαν ευρύτερη έννοια, ξεκίνησε τον Δεκέμβρη του 1944 με πεδίο σύγκρουσης την Αθήνα. Ακολούθησε η κατάπτυστη συμφωνία της Βάρκιζας (12/2/1945) που παράδωσε την εξουσία σε πανελλαδικό επίπεδο στους κυβερνητικούς και άφησε τους αγωνιστές στο έλεος της αντίδρασης. Μετά τη συμφωνία της Βάρκιζας εντάθηκε το τρομοκρατικό όργιο σε βάρος των αγωνιστών της ΕΑΜικής Αντίστασης και του μαζικού λαϊκού κινήματος και πήρε τη μορφή μονόπλευρου, από τη μεριά της αντίδρασης, εμφυλίου πολέμου. Ένα χρόνο μετά τη συμφωνία της Βάρκιζας (12/2/1945) η 2η Ολομέλεια της ΚΕ του ΚΚΕ έκρινε ότι η εξοντωτική τρομοκρατία έπρεπε να αντιμετωπιστεί με τη μαζική λαϊκή αυτοάμυνα αλλά «και με τα ίδια μέσα που χρησιμοποιούν οι δολοφόνοι» (δηλαδή τα όπλα). Έτσι, παράλληλα με την πολιτική δουλειά και τη μαζική πάλη που αποτελούσαν την κυρίαρχη μορφή πολιτικής δράσης, αποφασίστηκε και η έναρξη ένοπλου αγώνα. Μόνον όμως στις 2 του Δεκέμβρη του 1947 αποφασίστηκε ο σχηματισμός Προσωρινής Δημοκρατικής Κυβέρνησης στις περιοχές Ελεύθερης Ελλάδας και η προσφυγή στην ένοπλη επαναστατική πάλη. Από τις 2 Δεκέμβρη 1947 ως τις 30 Αυγούστου 1949 διεξήχθη με την κυριολεκτική έννοια ο εμφύλιος πόλεμος.
Σ΄ αυτήν την ιστορική ακολουθία με τη δραματική για την αριστερά και τον λαό εξέλιξη ασκείται κριτική για τη Συμφωνία του Λιβάνου, τη μη κατάληψη της εξουσίας μετά την αποχώρηση των Γερμανών, τη συμφωνία της Βάρκιζας, την καθυστερημένη γενίκευση του ένοπλου αγώνα. Αυτές οι κριτικές γίνονται από την οπτική γωνία διαφόρων αριστερών προσεγγίσεων, με ιδεολογικές αντιπαραθέσεις. Από τη συστημική άποψη ελεεινολογείται με πιο επίσημο και απροκάλυπτο τρόπο η επαναστατική αριστερά ως ανεύθυνη και πραξικοπηματική μειοψηφία που επιχείρησε να επιβάλει στην πλειοψηφία του ελληνικού λαού το καθεστώς των λαϊκών δημοκρατιών. Της καταλογίζεται η ευθύνη για τα τεράστια δεινά που επισώρευσε ο εμφύλιος πόλεμος στον ελληνικό λαό, καθημαγμένο ήδη από την τριπλή κατοχή των δυνάμεων του άξονα. Απεναντίας, ευλογούνται οι αστικές δυνάμεις και οι σύμμαχοί τους (Άγγλοι και Αμερικάνοι) για τη ματαίωση επιβολής στη χώρα μας ενός αυταρχικού καθεστώτος, παρόμοιο με αυτά που κατέρρευσαν καθολικά τη διετία 1989-1991.
Ωστόσο, την παραδείσια δημοκρατία και ευημερία του μετεμφυλιακού καθεστώτος, που επέβαλαν στη χώρα οι αστικές δυνάμεις και οι ιμπεριαλιστές πάτρωνες τους, τα γνώρισε καλά ο ελληνικός λαός. Χιλιάδες εκτελέσεις, αδιαχώρητο στις φυλακές, εφιαλτικά βασανιστήρια στα ξερονήσια, καθεστώς δεύτερης κατηγορίας για τους αριστερούς, μαζικό φακέλωμα, που χωρίς δήλωση «μετανοίας» δεν μπορούσαν να διοριστούν στο δημόσιο ή να ασκήσουν και στοιχειώδη ακόμα δικαιώματα, πολύχρονη προσφυγιά, που για μια κατηγορία πολιτών διαιωνίζεται (Σλαβομακεδόνες). Διαβίωση των ηττημένων και των οικογενειών τους στο φόβο και την ανασφάλεια κοκ.
Εκτελέσεις, φυλακές, εξορίες στην «παραδείσια» δημοκρατία του μετεμφυλιακού καθεστώτος
Στον μετεμφυλιακό «παράδεισο» που επιβλήθηκε, όπως παραδέχονται και αστοί δημοσιολόγοι, τουλάχιστον μέχρι το 1974, πραγματικό κουμάντο στη χώρα έκανε η «αγία τριάδα» ενός παρακράτους, Παλάτι, Αμερικανοί, Στρατός. Η πιο νοσηρή απόφυση αυτού του συστήματος υπήρξε η Απριλιανή χούντα των συνταγματαρχών το 1967 και η Κυπριακή τραγωδία το 1974.
Στην πολιτική «λήθης» που καθιερώθηκε ως επίσημη κρατική πολιτική μετά το 1974, εξαίρεση αποτέλεσε η προαναγγελθείσα συμμετοχή του υφυπουργού Εθνικής Άμυνας στις γιορτές μίσους, που διοργανώνονται στον Γράμμο σε ετήσια βάση από χουντικές η φιλοχουντικές οργανώσεις, όπως η ΕΑΑΣ (Ένωση Αποστράτων Αξιωματικών Στρατού) «υπέρ των πεσόντων του Ελληνικού Στρατού». Τελικά, αυτή η επίσκεψη δεν πραγματοποιήθηκε. Αφού η ηγεσία της ΝΔ που την είχε αποφασίσει, έτεινε ευήκοα ώτα σε πιο φρόνιμες και εκσυγχρονιστικές φωνές… Αυτοαποκαλύφθηκε όμως το βαθύ ακροδεξιό μέταλλο στον πυρήνα της ΝΔ και η επιχείρηση προσέγγισης των ακροδεξιών οπαδών του Βελόπουλου, αλλά και των ανέστιων φασιστοειδών απ’ την πολυδιάσπαση της Χρυσής Αυγής.
Σε άλλο επίπεδο, αλγεινή εντύπωση προκάλεσε και η πρωτοβουλία της νεολαίας του ΣΥΡΙΖΑ να οργανώσει κάμπινγκ στον Γράμμο. Ο συμβολισμός είναι προφανής: Η επιβεβαίωση της «αριστερής ψυχής» του ΣΥΡΙΖΑ, που παρά τη σοσιαλδημοκρατική μετάλλαξή του τον οδηγεί μέσα από συνεχείς υποχωρήσεις και συμβιβασμούς στο λιμάνι του σοσιαλισμού… Έστω και αν αυτή η πρωτοβουλία της νεολαίας ΣΥΡΙΖΑ εκφράζει μια κάποια διαφοροποίηση από τη δεξιά ηγεσία του, βασικά υπηρετεί την ανάγκη ενσωμάτωσης με δημαγωγία αριστερού δυναμικού.
Σε ισχυρή αναντιστοιχία με την τρέχουσα πολιτική του βρίσκεται και η «αγιοποίηση» από την ηγεσία του ΚΚΕ των αγώνων του ΕΛΑΣ και του Δημοκρατικού Στρατού: Κάμπινγκ, τελετές, εκδρομές, πορείες, συναυλίες, ανέγερση μνημείων, έως και έκδοση ταξιδιωτικών οδηγιών για τον Γράμμο…
Χωρίς να παραγνωρίζει κανείς την αναγκαιότητα τιμητικών εκδηλώσεων υπέρ των ηρωικών αγωνιστών, η μεγαλύτερη τιμή στον αγώνα τους είναι η προσπάθεια υιοθέτησης του αγωνιστικού πάθους τους και του πνεύματος αυτοθυσίας για μία κοινωνία δίκαιη, ανθρωπιστική, αυτοδιοικούμενη, ειρηνική, κομμουνιστική δηλαδή.
