Κυριάκος Νασόπουλος | Κώστας Παπαγεωργίου
Ξεπούλημα
Ακόμη ένα «δωράκι» στα μεγάλα συμφέροντα στον κλάδο του τουρισμού έκανε πριν λίγες μέρες η κυβέρνηση, με την ψήφιση του νομοσχεδίου του υπουργείου Τουρισμού, με το οποίο, μεταξύ άλλων, προβλέπεται η περαιτέρω παραχώρηση παραλιών και αιγιαλού στους ιδιώτες, ενώ δίνεται και το πράσινο φως για περισσότερες fast track επενδύσεις. Οι ακτές όλης της χώρας, είτε μετατρέπονται σε καθαρά ιδιωτικές πλαζ είτε αναμένεται να γεμίσουν με ακόμα περισσότερες ομπρέλες και ξαπλώστρες για ακόμα μεγαλύτερα κέρδη των επιχειρηματιών. Και όλα αυτά, πάντα, στο όνομα των «έκτακτων» συνθηκών που επιβάλλουν οι επιπτώσεις της πανδημίας του κορονοϊού.
Ειδικά φέτος, το αναφαίρετο δικαίωμα του λαού και των εργαζομένων για ελεύθερη πρόσβαση στις παραλίες και για μερικές έστω «ανάσες» δροσιάς κατά τη διάρκεια του καλοκαιριού μετατρέπεται σε είδος πολυτελείας, αν δεν καταργείται τελείως, καθώς ακόμα περισσότεροι θα κάνουν «διακοπές» στις πόλεις τους. Ενδεικτικά, το Σαββατοκύριακο 16-17/5 που η θερμοκρασία ήταν ιδιαίτερα υψηλή, οι κάτοικοι της Αττικής έπρεπε να πληρώσουν από 12 μέχρι 80 ευρώ για να έχουν πρόσβαση στις οργανωμένες παραλίες, ενώ και στις λεγόμενες ελεύθερες, το κόστος για ομπρέλα και ξαπλώστρα έφτανε τα 25 ευρώ. Την ίδια κατάσταση έχουν να αντιμετωπίσουν και οι κάτοικοι των υπόλοιπων αστικών κέντρων, όταν θέλουν να επισκεφτούν κάποια παραλία κοντά στην πόλη.
Τη διαχρονική ευθύνη για αυτήν την κατάσταση έχουν αποκλειστικά όλες οι κυβερνήσεις αλλά και οι δήμοι, οι οποίοι προχωρούν στην ιδιωτικοποίηση ελεύθερων τμημάτων των παραλιών, στο όνομα της εξεύρεσης εσόδων. Εδώ και τώρα ελεύθερη και δωρεάν πρόσβαση σε όλες τις παραλίες. Ένας λόγος παραπάνω ειδικά φέτος, που πρέπει να αποφεύγεται και ο συνωστισμός εξαιτίας του κορονοϊού. Αλλά, όπως φαίνεται, τις συνέπειες και τους κινδύνους του ιού η κυβέρνηση τα θυμάται μόνο όταν είναι να εξυπηρετήσει τα συμφέροντα του κεφαλαίου.
Μειώνεται στο 50% το ποσοστό του αιγιαλού που πρέπει να παραμένει ελεύθερο
Με τις ψήφους των ΝΔ και ΚΙΝΑΛ, τον ΣΥΡΙΖΑ να δηλώνει «παρών», και με συνολικά 69 άρθρα, ψηφίστηκε την περασμένη Παρασκευή 22/5 το νομοσχέδιο με τίτλο «Ειδικές μορφές τουρισμού και διατάξεις για την τουριστική ανάπτυξη», το οποίο ολοκληρώνει το «έργο» που ξεκίνησε το υπουργείο Περιβάλλοντος και Ενέργειας λίγες εβδομάδες πριν, παραδίδοντας τον αιγιαλό στα ιδιωτικά συμφέροντα και φέρνοντας σημαντικές αλλαγές της πολεοδομικής και δασικής νομοθεσίας.
Η κυβέρνηση της ΝΔ προσφέρει παραπέρα «γη και ύδωρ» στους επιχειρηματικούς ομίλους του τουρισμού παραχωρώντας τους ό,τι έχει απομείνει από παραλίες, αιγιαλούς, ενάλιους αρχαιολογικούς θησαυρούς και θαλάσσια ευαίσθητα οικοσυστήματα. Παράλληλα, βγάζει από τη μέση τα όποια «γραφειοκρατικά» εμπόδια για τις fast track επενδύσεις τους.
Τα είπε άλλωστε όλα καθαρά και ξάστερα ο υπουργός Τουρισμού, Χάρης Θεοχάρης, παρουσιάζοντας το νομοσχέδιο στη Διαρκή Επιτροπή Παραγωγής και Εμπορίου της βουλής. Στην ομιλία του, ο υπουργός σημείωσε ότι πρόκειται για ένα σύγχρονο νομοσχέδιο, που αφουγκράζεται τις ανάγκες του επιχειρηματικού κόσμου, «διορθώνει» ασάφειες που υπήρχαν σε θεσμικό επίπεδο διαχρονικά, δημιουργεί τις προϋποθέσεις ανάπτυξης του κλάδου, αναβαθμίζει την εικόνα του ελληνικού τουρισμού και εν τέλει συμβάλει στη διαμόρφωση ενός σύγχρονου και πιο αποδοτικού τουριστικού προϊόντος. Μάλιστα έσπευσε να κατηγορήσει όποιον δεν στηρίξει το νομοσχέδιο ότι «θέλει τη στασιμότητα του τουρισμού».
Μεταξύ των διατάξεων περιλαμβάνεται η δυνατότητα επέκτασης τραπεζοκαθισμάτων σε πλατείες και δημόσιους χώρους μέχρι τις 31/12/2020 σε διπλάσια έκταση από πριν και μάλιστα δωρεάν. Προβλέπεται επίσης ότι στις περιπτώσεις που δεν υπάρχει ο αναγκαίος δημόσιος χώρος για την επέκταση των τραπεζοκαθισμάτων τότε η οικονομική επιτροπή του κάθε δήμου μπορεί να περικόψει κατά το μισό το σχετικό τέλος που καταβάλουν τα καταστήματα.
Ο νέος νόμος ήδη συναντά τις αντιδράσεις περιβαλλοντικών οργανώσεων ενώ επιστημονικοί φορείς δηλώνουν ότι θα προσφύγουν στο Συμβούλιο της Επικρατείας (ΣτΕ) κατά της συνταγματικότητας των διατάξεων που απορρυθμίζουν τη νομοθεσία για δάση και αρχαιολογικούς χώρους, φέρνουν από την πίσω πόρτα και με φωτογραφικές διατάξεις τη διαχείριση των αρχαιολογικών χώρων από ιδιώτες, δίνοντας τη δυνατότητα δημιουργίας ιδιωτικών, καταδυτικών πάρκων στις ενάλιες αρχαιότητες της χώρας, επιτρέπουν τις ανεξέλεγκτες επεμβάσεις στο βυθό της θάλασσας, με κατασκευές για τουριστική αξιοποίηση χωρίς αξιολόγηση επιπτώσεων και προστασία οικοσυστημάτων, παραδίδουν τις παραλίες και τον αιγιαλό στην αποκλειστική διαχείριση των παρακείμενων ξενοδοχείων τροποποιώντας τη ζώνη πρόσβασης και τα δικαιώματα των πολιτών σε αυτές.
Μεταξύ των πολεοδομικών αλλαγών που υιοθετούνται, επιτρέπεται η δόμηση σε ποσοστό 5% τεράστιων εκτάσεων προστατευόμενων ή μη, δημοσίων δασών για τις ανάγκες γηπέδων γκολφ. Συνεχίζοντας το έργο των προηγούμενων κυβερνήσεων για τουριστικές αναπτύξεις μέσα στα δάση, επιτρέπουν σε ξενοδοχεία 5 και 4 αστέρων, που δεν έχουν τις απαραίτητες εκτάσεις που προβλέπει ο νόμος, να δηλώνουν ως τμήμα του οικοπέδου τους τα παρακείμενα δημόσια δάση.
Όσον αφορά τον αιγιαλό, αυξάνεται κατά 200 τ.μ. –από 300 τ.μ. που ισχύει σήμερα σε 500 τ.μ.– το ανώτατο όριο κάθε παραχώρησης της απλής χρήσης αιγιαλού, παραλίας, όχθης, παρόχθιας ζώνης, υδάτινου στοιχείου θάλασσας, λιμνοθάλασσας, λίμνης και πλεύσιμου ποταμού, για την άσκηση δραστηριοτήτων που εξυπηρετούν τους λουόμενους ή την αναψυχή του κοινού. Παράλληλα, μειώνεται κατά 10% (από 60% σε 50%) το ελάχιστο ποσοστό της έκτασης του αιγιαλού που πρέπει να παραμένει ελεύθερη, αλλάζοντας σημαντικά το καθεστώς προστασίας του δημόσιου παράκτιου χώρου. Είναι χαρακτηριστικό ότι ο περιορισμός των 500 τ.μ. δεν ισχύει σε όμορα του κοινοχρήστου χώρου ξενοδοχεία και σύνθετα τουριστικά καταλύματα για τα οποία η κάλυψη θα φτάνει το 100%.
Επίσης, δίνεται η δυνατότητα για άνευ ανταλλάγματος παραχώρηση τμημάτων του αιγιαλού και της παραλίας προς Οργανισμούς Τοπικής Αυτοδιοίκησης (ΟΤΑ) Α’ βαθμού για διεξαγωγή εκδηλώσεων και περιορίζεται σε ένα έτος από πέντε που ισχύει σήμερα, το χρονικό διάστημα αποκλεισμού των οριζόμενων φυσικών και νομικών προσώπων από οποιαδήποτε παραχώρηση αιγιαλού. Σε ό,τι αφορά τις λιμενικές εγκαταστάσεις, διευρύνονται τα όρια της χερσαίας ζώνης των μαρινών από 50.000 σε 80.000 τ.μ. και δύναται ο υπουργός Τουρισμού να προχωρήσει απευθείας σε διαγωνιστική διαδικασία ενώ μετατρέπεται το ΤΑΙΠΕΔ σε Αρχή Σχεδιασμού Τουριστικών Λιμένων, ιδιωτικοποιώντας πλέον το δημόσιο χώρο. Σημαντικές είναι και οι αλλαγές που επιχειρούνται στα καταδυτικά πάρκα, δείχνοντας ξεκάθαρα την πρόθεση της κυβέρνησης για de facto ιδιωτικοποίηση αρχαιοτήτων με παραχώρηση της διαχείρισης αρχαίων ναυαγίων και επισκέψιμων ενάλιων αρχαιολογικών χώρων σε ιδιώτες. Αντίστοιχα, ο εμπλουτισμός του θαλάσσιου τοπίου με ποικίλες κατασκευές σε περιοχές ανέγγιχτες που εδώ και χρόνια εποφθαλμιά το τουριστικό κεφάλαιο, αποδεικνύουν ότι μόνο για τουρισμό χαμηλού περιβαλλοντικού αποτυπώματος, όπως ισχυρίζεται η κυβέρνηση, δεν μιλάμε. Κι όλα αυτά σε μια περίοδο που η διεθνής εμπειρία αποδεικνύει ότι ο καταδυτικός τουρισμός δεν είναι πάντα φιλικός προς το περιβάλλον αλλά μπορεί να καταστρέψει ανεπανόρθωτα τη βιοποικιλότητα περιοχών ή να αλλοιώσει τα οικοσυστήματα.
Τέλος, εισάγεται στην ελληνική τουριστική νομοθεσία η έννοια του glamping με δημιουργία μόνιμων και όχι ημιμόνιμων –όπως ισχυρίζεται το υπουργείο Υποδομών και Μεταφορών– εγκαταστάσεων σε δάση, δασικές εκτάσεις και προστατευόμενες περιοχές — χωρίς ουσιαστικές προδιαγραφές, κριτήρια αποκλεισμού ή περιβαλλοντικούς όρους κατά τα πρότυπα επέκτασης του ελληνικού τουρισμού όλες τις τελευταίες δεκαετίες. Μάλιστα, το Ξενοδοχειακό Επιμελητήριο Ελλάδας θα είναι αυτό που θα ορίζει και στη συνέχεια θα ελέγχει τα «πρότυπα λειτουργικών προδιαγραφών» τους.
Κλείνοντας, θα πρέπει να σημειωθεί ότι η πανδημία του κορονοϊού χρησιμοποιείται και σε αυτήν την περίπτωση εντελώς προσχηματικά από την κυβέρνηση, για την εξυπηρέτηση και πάλι των τεράστιων συμφερόντων των μεγάλων επιχειρηματικών και τουριστικών ομίλων. Η χωρίς κανέναν, σχεδόν, περιορισμό ακόμα μεγαλύτερη κατάληψη των παραλιών και του αιγιαλού από ιδιώτες προβλεπόταν σε διάταξη μέσα στο αναπτυξιακό νομοσχέδιο, το οποίο ψηφίστηκε τον Οκτώβριο. Τότε, λόγω των σφοδρών αντιδράσεων, η κυβέρνηση είχε υποχρεωθεί προσωρινά να κάνει πίσω.
