Η γενική συνέλευση ήταν αφιερωμένη στην αντιμετώπιση της κλιματικής αλλαγής, αλλά δεν ακούστηκε τίποτα καινούριο
ή δεσμευτικό από τους ομιλητές που ανέβηκαν στο βήμα.
Ανεδαφικές υποσχέσεις. Αυτός είναι ο επιεικέστερος όρος που μπορεί να χρησιμοποιηθεί για να περιγράψει όσα συζητήθηκαν και (δεν) αποφασίστηκαν στη σύνοδο κορυφής για το κλίμα και τη γενική συνέλευση του ΟΗΕ στη Νέα Υόρκη. Καθώς την ίδια στιγμή που ανακοινώνονται όλο και περισσότερα κακά μαντάτα για το περιβάλλον, οι αρχηγοί των κρατών εμφανίζονται απρόθυμοι να λύσουν το πρόβλημα.
Το πόσο ξεδιάντροπα αντιμετωπίζουν οι κυβερνήσεις το ζήτημα της κλιματικής αλλαγής φαίνεται από την κατάσταση στην οποία βρίσκεται ο πλανήτης αυτήν τη στιγμή, σύμφωνα και με τα νέα δεδομένα που υπάρχουν. Αυτή την εβδομάδα, τα νερά τάραξε μία νέα έρευνα της Διακυβερνητικής Διάσκεψης του ΟΗΕ (IPCC) που αφορούσε την άνοδο της στάθμης των υδάτων. Οι συντάκτες της προειδοποιούν πως περισσότερο από ένα δισεκατομμύριο άνθρωποι θα ζουν σε περιοχές οι οποίες θα κινδυνεύουν από πλημμύρες ή άλλα ακραία μετεωρολογικά φαινόμενα μέχρι τα μέσα του αιώνα. Για να αντιμετωπιστούν αυτά τα προβλήματα, η Επιτροπή πρότεινε σειρά μέτρων προστασίας που θα μειώσουν σημαντικά τον κίνδυνο για τη ζωή των ανθρώπων αυτών. Για την κατασκευή τους, όμως, οι ερευνητές δήλωσαν πως πρέπει να επενδύονται «δεκάδες έως εκατοντάδες δισ. δολάρια ετησίως», κάτι που μάλλον δεν… άγγιξε και πολύ τους ηγέτες των κρατών.
Από την πλευρά τους, και παρά τις μεγαλόστομες διακηρύξεις και πρωτοβουλίες τους, οι μεγαλύτεροι επιχειρηματικοί κολοσσοί αδιαφορούν πλήρως για το αντίκτυπο των δράσεών τους στο περιβάλλον. Η πληγή που προκαλούν είναι τόσο μεγάλη, ώστε 1700 εργαζόμενοι της Amazon δημιούργησαν την ομάδα «Εργαζόμενοι Amazon για την Κλιματική Δικαιοσύνη» με την οποία, συμμετέχοντας και στις διαδηλώσεις, ζητούν από την επιχείρηση να λάβει μέτρα κατά της κλιματικής αλλαγής, καθώς τα δεδομένα δείχνουν πως είναι μία από τις πιο επιβλαβείς για τον πλανήτη. Συγκεκριμένα, σύμφωνα με τα τελευταία στοιχεία, η εταιρεία του Τζεφ Μπέζος έχει εκπέμψει 44 εκατομμύρια μετρικούς τόνους διοξειδίου του άνθρακα πέρυσι, ποσότητα που την τοποθετεί ανάμεσα στους 150-200 μεγαλύτερους ρυπαντές παγκοσμίως σήμερα — έστω κι αν δεσμεύτηκε να έχει μηδενικές εκπομπές το 2030. Όσον αφορά στο τι ειπώθηκε στη Νέα Υόρκη, η κατάσταση δεν φαίνεται καθόλου ευοίωνη για το μέλλον του πλανήτη.
Το «μοντέλο» της Γκρέτα Τούνμπεργκ και η ανάγκη για κοινωνικούς αγώνες
Από τη μία, η απουσία της Βραζιλίας από τη συζήτηση, μετά τις καταστροφικές πυρκαγιές στον Αμαζόνιο, καθώς και της Σαουδικής Αραβίας, μίας από τις μεγαλύτερες πετρελαιοπαραγωγούς χώρες, αφήνουν να διαφανεί το τι μέλλει γενέσθαι. Από την άλλη, ενώ όλοι οι πολιτικοί αρχηγοί (πλην Τραμπ) μιλάνε για την τήρηση της Συνθήκης των Παρισίων, που έχει υπογραφεί εδώ και 4 χρόνια, ελάχιστα κράτη έχουν κάνει ουσιαστικά βήματα για την υλοποίηση όσων προέβλεπε.
Από τις τρεις χώρες με τη μεγαλύτερη εκπομπή διοξειδίου –Ινδία, η Κίνα και ΗΠΑ– αρχικά η Ινδία δήλωσε πως δεν θα μπορέσει να φτάσει τους 2 βαθμούς Κελσίου, που είναι ο στόχος της συμφωνίας, αλλά μόνο 1,5 χωρίς να πραγματοποιεί δεσμεύσεις για βελτίωση. Ενώ παρόμοιες ήταν και οι δηλώσεις του εκπροσώπου της Κίνας, ο οποίος ζήτησε και μεγαλύτερη χρηματοδότηση από τα υπόλοιπα κράτη. Τέλος, οι ΗΠΑ δεν μπήκαν καν στον κατάλογο των ομιλητών, καθώς δεν προθυμοποιήθηκαν να κάνουν δεσμεύσεις για την αντιμετώπιση της κλιματικής κρίσης.
Έτσι, ο πλανήτης βρίσκεται στο χείλος του γκρεμού, τη στιγμή που οι κυβερνήσεις αρνούνται να πάρουν δραστικά μέτρα, μην τυχόν χάσουν από τα κέρδη τους τα αφεντικά που εκπροσωπούν. Όσο για τη φετινή Γενική Συνέλευση του ΟΗΕ, αυτή έδειξε πως πραγματική λύση για το περιβάλλον δεν μπορεί να δοθεί από κυβερνήσεις παρά μόνο με τους αγώνες και τις διεκδικήσεις όλων των πληττόμενων στρωμάτων και των συλλογικοτήτων τους για έναν βιώσιμο πλανήτη που θα είναι το σπίτι του ανθρώπου και όχι αντικείμενο εκμετάλλευσης και πηγή κερδοφορίας. Οι υποσχέσεις των «πάνω» είναι, ακόμη μία φορά, «πιστολιά στον αέρα».
Όσο για την παρουσία της –οργισμένης– 16χρονης Γκρέτα Τούνμπεργκ στο βήμα του ΟΗΕ, από όπου επιτέθηκε με σφοδρότητα στους παρευρισκόμενους ηγέτες, αναμφίβολα αποτελεί ήδη ένα σύμβολο, το οποίο ωστόσο συνοδεύεται από σοβαρά ερωτηματικά.
