Δημήτρης Αργυρός
Η ρήξη στην ΚΝΕ, η συγκρότηση του ΝΑΡ και το «κομμουνιστικό»
Σύντροφοι και συντρόφισσες η παρακάτω θεώρηση κινείται στα πλαίσια μιας βαθιάς αιρετικής προσέγγισης. Το γεγονός είναι πως παρά και ενάντια στην εξέλιξη των πραγμάτων, παρά και ενάντια στις αυταπάτες μας, και με οδηγό τις ελπίδες μας, η ανταρσία της ΚΝΕ το 1989 έσωσε την τιμή του κομμουνιστικού κινήματος, έσωσε την κομμουνιστική προοπτική και την κομμουνιστική παρουσία στην Ελλάδα και όχι μόνο.Όλα αυτά έγιναν σε μια συγκυρία παγκόσμιας μετάβασης, με το δυτικό καπιταλισμό να νικάει κατά κράτος τον «υπαρκτό σοσιαλισμό», το μοναδικό σοσιαλισμό που γνωρίσαμε, με τα θετικά και τα αρνητικά του. Κι αυτό είχε και σε ένα βαθμό έχει ως αποτέλεσμα η κομμουνιστική προοπτική να οδηγηθεί στα τάρταρα της ιστορίας, θέλουμε δεν θέλουμε, μας αρέσει ή δεν μας αρέσει να το αποδεχτούμε ή να το αντιμετωπίσουμε. Και θα πρέπει να αντιμετωπίσουμε, όσο μπορούμε και όσο επιθυμούμε.
Με την ανταρσία της ΚΝΕ και στη συνέχεια το ΝΑΡ να επιχειρεί να κρατήσει ζωντανή την κομμουνιστική ελπίδα και την κομμουνιστική προοπτική, ενάντια και στο εκφυλισμό που επιχείρησε ο τότε ενιαίος ΣΥΝ.
Συνολικότερα η ρήξη της ΚΝΕ, το «φυσικά δεν θα υπακούσω», του Γιώργου Γράψα, η δημιουργία του ΝΑΡ, κράτησαν ζωντανό το «κομμουνιστικό», επέδρασαν θετικά στο ριζοσπαστισμό της μεταπολίτευσης που έπαιρνε εκείνη τη στιγμή την κατιούσα, έπαιξαν ρόλο στην ταξική και νεολαιίστικη πάλη, σε μια εποχή νεοφιλελεύθερης παγκοσμιοποιημένης επίθεσης. Κακά τα ψέματα, αν δεν υπήρχε η ανταρσία της ΚΝΕ και το ΝΑΡ, δεν θα υπήρχε σήμερα το ΚΚΕ.
Το ΝΑΡ εκείνη την εποχή ήταν ένα ζωντανό εργαστήρι παραγωγής επαναστατικής σκέψης και ενωτικής δράσης. Σε ένα μεγάλο βαθμό –και για ένα μεγάλο διάστημα– μέσα στο ΝΑΡ συνυπήρχαν δυνάμεις και οπτικές που ξεκινούσαν από τον σκληρό σταλινικό δογματισμό έως την ελευθεριακή σκέψη, τη μετακομμουνιστική οπτική, την αναρχική οπτική ή ακόμη και τις οπτικές ένοπλης παρέμβασης.
Η πραγματική παραγωγική δύναμη του ΝΑΡ ήταν αυτός ο πολύμορφος πλουραλισμός σε αντίθεση με φωνές και οπτικές που ήθελαν το ΝΑΡ στα κλασικά μαρξιστικά και λενινιστικά ύδατα. Ενώ ακόμη και ο χαλαρός –σχεδόν δικτυακός– οργανωτικός χαρακτήρας του ΝΑΡ επιδρούσε θετικά σε αντίθεση με κλασικές λενινιστικές φόρμουλες που ονειρεύονταν κομμουνιστικά κόμματα.
Αυτό το πλουραλιστικό σύμπαν είχε ως αποτέλεσμα μια πρωτοπόρα σκέψη και ανάλυση, όπως ήταν για παράδειγμα αυτή του ολοκληρωτικού καπιταλισμού ή της αντίστροφης ιεράρχησης. Δυστυχώς, εκ του αποτελέσματος κρίνοντας, οι παραπάνω αναλύσεις, οι παραπάνω προσεγγίσεις, δεν αναλύθηκαν όσο θα έπρεπε, για να φέρουν αντίστοιχα πολιτικά αποτελέσματα.
Ύστερα από 30 χρόνια βιώνουμε μια συγκυρία που συνυπάρχουν δυο αντιθετικές οπτικές: Από τη μια η επιστροφή στα θεμέλια της πίστης, της κάθε πίστης, όπως πχ της κομμουνιστικής πίστης, και από την άλλη ένας γενικευμένος σχετικισμός και ένας βαθύς σκεπτικισμός, όχι αναγκαία αρνητικός.
Με την αριστερά, την κομμουνιστική και η αντικαπιταλιστική αριστερά στην Ελλάδα, να παραμένει μια ζωντανή και μαχόμενη δύναμη αντίστασης, που στέκεται εμπόδιο στην καπιταλιστική και ιμπεριαλιστική βαρβαρότητα.
Αυτό δεν σημαίνει πως όπως και τότε έτσι και τώρα, στον ένα ή στον άλλο βαθμό, δεν κουβαλά στο εσωτερικό της τις δογματικές στοιβάδες που παίρνουν το χαρακτήρα οιονεί θρησκείας. Δογματισμός που παίζει ένα διττό χαρακτήρα: Από τη μια κράτησε ή και κρατάει τη φλόγα του ριζοσπαστισμού ζωντανή, από την άλλη εμποδίζει έναν εκ βαθέων επαναστατικό αναστοχασμό.
Το ΝΑΡ, που έγινε ΝΑΡ για την κομμουνιστική απελευθέρωση, αφού στην ιστορική πορεία σε μεγάλο βαθμό αναίρεσε το ριζοσπαστικό πλουραλιστικό του χαρακτήρα, οδηγείται σε μια λογική επαναδιαπραγμάτευσης και επαναθεμελίωσης του μαρξισμού/λενινισμού. Θέτοντας ως στόχο την οικοδόμηση του κομμουνιστικού κόμματος ή της οικοδόμησης μιας κομμουνιστικής κοινωνίας που θα είναι η θετική υπέρβαση του 20ου αιώνα και όχι μια απόπειρα εκ βαθέων ριζικής επαναθεμελίωσης του. Η οπτική της επαναθεμελίωσης του μαρξισμού/λενινισμού έχει επίδραση στην οπτική του αντικαπιταλιστικού πόλου ή και στην ΑΝΤΑΡΣΥΑ που κονταίνει τη ριζοσπαστική δημοκρατική πλουραλιστική οπτική. Δίχως να θεωρώ πως κατέχω και το αλάθητο, πιστεύω πως ο ριζοσπαστικός δημοκρατικός πλουραλισμός είναι η –αναγκαία και δυνατή– πολιτική και ιδεολογική θεώρηση που θα επιτρέψει στο κομμουνιστικό σχεδίασμα, στην κομμουνιστική προοπτική, να ξεπεράσει τα όρια. Να ξεπεράσει τα εσωτερικά όρια των μαρξιστικών θεωρήσεων, ως μια ακόμη δογματική αντίληψη, παρά το βαθύ διαλεκτικό πεδίο του, όσο και τα εξωτερικά όρια που θέτουν οι αντικειμενικές υλικές και ιδεολογικές συνθήκες. Η ριζική επαναθεμελίωση του κομμουνισμού προϋποθέτει τη διαλεκτική υπέρβαση και του μαρξισμού και του λενινισμού και όχι την απόπειρα της επανίδρυσης ή της ανανέωσης. Από αυτή την οπτική πιστεύω πως η ανταρσία του 1989 δύναται ακόμη να προσφέρει τα μέγιστα στην κατεύθυνση της κοινωνικής απελευθέρωσης, αρκεί βέβαια να μην κλείσει τους ανοικτούς ορίζοντες που είχε και έχει.
