“Γράμμα από τη Γερμανία” Νίκος Κορδαλής
Η κατοικία δεν είναι εμπόρευμα. Με αυτό το σύνθημα χιλιάδες διαδηλωτές κατέκλυσαν τους δρόμους του Βερολίνου και άλλων γερμανικών πόλεων (Μόναχο, Κολωνία, Φρανκφούρτη κ.α.) το προηγούμενο διάστημα, καταγγέλλοντας την κατακόρυφη αύξηση των ενοικίων και το μεγάλο πρόβλημα της έλλειψης στέγης.
Ιδιαίτερα στη γερμανική πρωτεύουσα τα ενοίκια έχουν υπερδιπλασιαστεί μέσα σε μία δεκαετία εξαιτίας της μαζικής συγκέντρωσης ακινήτων σε επιχειρηματικούς ομίλους, αλλά και λόγω της μεγάλης ζήτησης, που δεν συνοδεύεται με το χτίσιμο προσιτών κατοικιών, ούτε βέβαια από ουσιαστικές πολιτικές προστασίας του δικαιώματος στην κατοικία. Ο «εξευγενισμός» ολόκληρων συνοικιών και οι ανακαινίσεις διαμερισμάτων χρησιμοποιούνται ως πρόσχημα για τη δραματική αύξηση των ενοικίων, οδηγώντας στην εκδίωξη των φτωχότερων στρωμάτων από τις κεντρικές γειτονιές της πόλης. Την ίδια στιγμή, επιχειρηματικοί όμιλοι, σημειώνουν ρεκόρ κερδών και τζίρους δισεκατομμυρίων. Ανάμεσα τους ξεχωρίζει ο όμιλος Vonovia με 346.000 διαμερίσματα-43.000 μόνο στο Βερολίνο , αλλά και ο «Deutsche Wohnen» με 160.000 σε όλη τη Γερμανία.
Υπό την πίεση του ορμητικού κινήματος διαμαρτυρίας η τρικομματική τοπική κυβέρνηση (Σοσιαλδημοκράτες – Πράσινοι – Αριστερά) αναγκάστηκε να λάβει μέτρα, εξαγγέλλοντας τον Ιούνιο το πάγωμα της αύξησης των ενοικίων για πέντε χρόνια, αλλά και αγοράζοντας 670 διαμερίσματα στην ιστορική λεωφόρο Καρλ Μαρξ.
Μάλιστα στις αρχές Σεπτέμβρη, βγήκε σε διαβούλευση το πλήρες σχέδιο νόμου Μietendeckel, το οποίο φέρνει στο φως μια σειρά από ρυθμιστικά μέτρα για τη μίσθωση ακινήτων, αλλά και εξαιρέσεις που δείχνουν ότι εν τέλει μόνο ένα κομμάτι των ενοικιαστών θα «ανακουφιστεί». Πιο συγκεκριμένα, προβλέπει ανώτατα όρια ενοικίου από 3,92 έως και 9,80 ευρώ ανά τετραγωνικό μέτρο ανάλογα με την παλαιότητα του ακινήτου, με τις τιμές αυτές να επιδέχονται αύξησης σε περίπτωση ανακαίνισης εντός της τελευταίας δεκαπενταετίας. Αν η τιμή του ενοικίου υπερβαίνει το 30% του συνολικού εισοδήματος του νοικοκυριού δίνεται η δυνατότητα στους ενοικιαστές να υποβάλουν αίτηση για μείωση. Ωστόσο, η μείωση του ενοικίου μπορεί να ισχύσει μόνο για τα τετραγωνικά που προβλέπονται από την ισχύουσα νομοθεσία ανά άτομο (δηλαδή 50 τ.μ. για το νοικοκυριό ενός ατόμου, 65 τ.μ. για δύο άτομα, 80 τ.μ. για τρία άτομα και 90 για τέσσερα, ενώ για κάθε επιπλέον μέλος προστίθενται 12 τ.μ.).
Από το 2021 τα ενοίκια θα μπορούν να αυξηθούν έως και 1,3 % ετησίως, υπό την προϋπόθεση ότι δεν θα υπερβούν τα προβλεπόμενα ανώτατα όρια. Το νέο σχέδιο εξαιρεί εντελώς από τις ρυθμίσεις κατοικίες χρηματοδοτούμενες από το δημόσιο και κτίρια που έχουν κατασκευαστεί μετά το 2014, ενώ περιέχει και μέτρα προστασίας των ιδιοκτητών, οι οποίοι μπορούν να αιτηθούν υπέρβαση του ενοικίου πέρα από τα όρια ισχυριζόμενοι μακροπρόθεσμες απώλειες, ειδικά σε περιπτώσεις που τίθεται σε κίνδυνο το ιδιοκτησιακό καθεστώς του μισθώματος.
Όλα τα παραπάνω αποτελούν υποτυπώδεις ανάσες για τους ενοικιαστές και δύσκολα θα μετριάσουν τη συνεχή δίψα του κεφαλαίου για κέρδος. Παράλληλα, δεν επιλύουν τις συνεχώς αυξανόμενες ανάγκες για στέγαση. Αντίθετα, χιλιάδες άνεργοι, συνταξιούχοι και μετακινούμενοι εργαζόμενοι της μερικής απασχόλησης και των mini jobs, θα εξακολουθούν να δυσκολεύονται να νοικιάσουν ένα σπίτι, περνώντας από αλλεπάλληλες συνεντεύξεις με αποδείξεις εισοδήματος και βιογραφικό στο χέρι.
