Μανόλης Αρκολάκης
Σε μια διαδικασία που διήρκεσε πάνω από ένα μήνα και συμμετείχαν περισσότεροι από μισό δισ. άνθρωποι, το κυβερνόν εθνικιστικό ινδουιστικό BJP ενισχύθηκε, έχοντας την αμέριστη στήριξη του κεφαλαίου και ενός παρακρατικού μηχανισμού με φασιστικά χαρακτηριστικά.
Στις 23 Μαΐου ανακοινώθηκαν τα τελικά εκλογικά αποτελέσματα στην Ινδία. Η διαδικασία ξεκίνησε ουσιαστικά στις 11 Απριλίου και ολοκληρώθηκε στις 19 Μαΐου, με τη συμμετοχή να αγγίζει το 67,5% από το εκλογικό σώμα των 900 εκατομμυρίων. Νικητής αναδείχθηκε το κυβερνών ινδουιστικό κόμμα BJP, επικεφαλής της Εθνικής Δημοκρατικής Συμμαχίας, που κατέκτησε διευρυμένη και απόλυτη πλειοψηφία. Ακόμη και για τα δεδομένα του αστικού κοινοβουλευτισμού, η άνετη και ευρεία νίκη του πρωθυπουργού Νερέντρα Μόντι δύσκολα συνάδει με την αύξηση της ανεργίας, την εξαθλίωση και την έξαρση της καταστολής στη χώρα. Είναι ανάγκη, λοιπόν, να ερμηνευθεί η επιτυχία του Μόντι παρά την ένταση τα τελευταία χρόνια της εκμετάλλευσης και της καταπίεσης της εργατικής τάξης, των φτωχών αγροτών, των κατώτερων τάξεων, των ιθαγενών και των γυναικών, αφού αυτή η πολιτική σίγουρα θα συνεχισθεί και θα επεκταθεί τα επόμενα χρόνια.
Ο πρώτος σημαντικός λόγος ήταν η στήριξη του BJP από το μεγάλο κεφάλαιο, σχεδόν ομόθυμα και με τη «χορηγία» τεράστιων χρηματικών ποσών που δεν διέθεταν τα υπόλοιπα αστικά κόμματα. Δεύτερος σημαντικός λόγος είναι η ίδια η δομή και η δυναμική του BJP, το οποίο έχει καταφέρει να δημιουργήσει έναν πλατύ και μαζικό κομματικό μηχανισμό που θυμίζει παραδοσιακό φασιστικό κόμμα υπό την ηγεσία μιας χαρισματικής προσωπικότητας. Πίσω, άλλωστε, από το κόμμα υπάρχει ένας μαζικός μηχανισμός γνωστός ως «Rashtriya Swayamsewak Sangh», που βασίζεται στη φασιστική ιδεολογία και αποτελεί την κύρια ισχύ του BJP. Έτσι, γίνεται κατανοητή η αποτελεσματικότητα της προπαγάνδας και της πολιτικής δράσης που βασίζεται στον ρατσισμό, στο φυλετικό και έμφυλο μίσος, με εμπρησμούς, δολοφονίες και βιασμούς. Αρκετές αναλύσεις από τα αριστερά εστιάζουν πολύ σε αυτόν τον παράγοντα, κάνοντας λόγο για φασισμό του Μόντι και την αναγκαιότητα της ανάπτυξης του αντιφασιστικού αγώνα των κομμουνιστών. Τέλος, υπάρχει η έξαρση του ινδικού εθνικισμού, που συμβαδίζει με την προσπάθεια της Ινδίας να σταθεροποιηθεί ως περιφερειακή δύναμη στη Νότια Ασία, εκμεταλλευόμενη τους ιμπεριαλιστικούς ανταγωνισμούς, επιδιώκοντας να αναβαθμίσει τον ρόλο της σε όλα τα επίπεδα — πολιτικά, οικονομικά και στρατιωτικά.
Μεγάλη πρόκληση για το παραδοσιακά ισχυρό αλλά πολυδιασπασμένο κομμουνιστικό κίνημα
Όσον αφορά τα κομμουνιστικά κόμματα, στην Ινδία είχαν πάντοτε ισχυρή παρουσία στην πολιτική ζωή. Μάλιστα, για μεγάλα διαστήματα κυβερνούσαν ομοσπονδιακά κράτη (Δυτ. Βεγγάλη, Κεράλα) με δεκάδες εκατομμύρια πληθυσμού. Το ΚΚΙ και το ΚΚ (Μαρξιστικό) παραδοσιακά εξέφραζαν τα πλατιά εργαζόμενα στρώματα των μεγάλων αστικών κέντρων και την πλειοψηφία των μαζικότερων συνδικάτων. Επίσης, το ΚΚΙ(ΜΛ) Απελευθέρωση εξέφραζε εκλογικά ένα μεγάλο μέρος από το πολυδιασπασμένο μαρξιστικό-λενινιστικό κίνημα που έχει αναφορά στη μεγάλη αγροτική εξέγερση του Ναξαλμπαρί (1967).
Σε αυτή την αναμέτρηση, στη Δυτ. Βεγγάλη διαπιστώθηκε ότι το μεγαλύτερο μέρος της βάσης του Αριστερού Μετώπου (συνεργασία των δύο μεγάλων ΚΚ) μετατοπίστηκε προς το BJP, αφού οι ηγέτες του θεώρησαν μεγαλύτερο κίνδυνο τις διάφορες σοσιαλδημοκρατικού τύπου συμμαχίες. Σε συνδυασμό με την πολιτική γραμμή που αποδείχθηκε ανίκανη να δημιουργήσει όρους ανάπτυξης μαζικού διεκδικητικού κινήματος, η απογοήτευση και η έλλειψη επαναστατικής πολιτικής που να εμπνέει τις φτωχές λαϊκές μάζες επέφερε τη μεγάλη αυτή μετατόπιση προς τα δεξιά. Ακόμη και στην Κεράλα, για παρόμοιους λόγους, το κόμμα του Κογκρέσου και οι σύμμαχοί του κατάφεραν να νικήσουν το Αριστερό Δημοκρατικό Μέτωπο του ΚΚΜ. Τα ποσοστά που απέσπασαν τα διάφορα μικρότερα κομμουνιστικά κόμματα καταδεικνύουν τις επιπτώσεις από τις συνεχείς διασπάσεις και σε τελική ανάλυση τη σοβαρότατη κρίση.
Για το δε ΚΚΙ (Μαοϊκό), το οποίο έχει επιλέξει εδώ και πολλά χρόνια τον δρόμο του ένοπλου αγώνα και του ενεργητικού μποϊκοτάζ των εκλογών, τα πράγματα δεν πάνε και τόσο καλά τελευταία. Οι συλλήψεις σημαντικών ηγετικών στελεχών, η υποχώρηση της έτσι κι αλλιώς περιορισμένης πολιτικής δράσης του στα μεγάλα αστικά κέντρα, ο περιορισμός του ένοπλου αγώνα σε απομονωμένες περιοχές ιθαγενών εξηγούν τους λόγους για την περιορισμένη αυτή τη φορά επίδραση της γραμμής του μποϊκοτάζ σε κάποιες περιοχές που είναι παραδοσιακά ισχυρό.
Για το κομμουνιστικό κίνημα στην Ινδία, λοιπόν, οι εξελίξεις αποτελούν πρόκληση για την οικοδόμηση ενός ευρύτερου μετώπου υπεράσπισης βασικών δημοκρατικών δικαιωμάτων ενάντια στη φασιστικοποίηση και την κρατική τρομοκρατία, παράλληλα φυσικά με την ανασυγκρότηση του οργανωμένου κινήματος στις νέες συνθήκες.
