Μιχάλης Ρόθος
Μία έρευνα σε 38.000 φοιτητές του Ηνωμένου Βασιλείου έδειξε υψηλά ποσοστά ψυχολογικών πόνων και ασθενειών. Όποιος θεωρεί πως τα πράγματα στην Ελλάδα, όπως και στον υπόλοιπο κόσμο, δεν είναι, ή δεν τείνουν να γίνουν παρόμοια, πλανάται πλάνην οικτρά…
Συγκεκριμένα, το ποσοστό των φοιτητών που έχουν σκεφτεί να αυτοτραυματιστούν είναι διπλάσιο σε σχέση με τα αντίστοιχα στοιχεία για το 2017, ενώ 1 στους 10 (9,5%) αυτοτραυματίζεται συχνά ή συνέχεια. Δεν λείπει, φυσικά, από τη φοιτητική νεολαία στη Βρετανία το πρόβλημα του άγχους. Σχεδόν 9 στους 10 (87,7%, αυξημένο κατά 18,7% σε σχέση με το 2017) αντιμετωπίζουν ζητήματα άγχους, ενώ το 1/3 (33%) αισθάνονται έντονη μοναξιά. Το 21,7% έχει διάγνωση ψυχικής ασθένειας από ειδικό. Τέλος, τα 3/4 των φοιτητών (75,4%) αποκρύπτουν τα συμπτώματα των ασθενειών τους από τους φίλους και γνωστούς.
Στην ερώτηση «πώς αντιμετωπίζουν τα προβλήματά τους;», η απάντηση για τους μισούς σχεδόν (44,7%) ήταν η κατανάλωση αλκοόλ ή ναρκωτικών, ενώ 1 στους 10 (9,5%) απάντησε «αυτή είναι η μόνιμη λύση».
Το πραγματικό ερώτημα που μπορεί να τεθεί απ’ αυτή την έρευνα είναι: Και τι άλλο περιμέναμε; Στο Ηνωμένο Βασίλειο τα πανεπιστήμια είναι, ως επί το πλείστον, επί πληρωμή. Κατά συνέπεια, τα πληττόμενα στρώματα αναγκάζονται να πάρουν το λεγόμενο «φοιτητικό δάνειο». Γνωρίζουν, δηλαδή, ότι, μόλις βγουν από το πανεπιστήμιο, θα ξεκινήσουν την επαγγελματική τους ζωή, έχοντας ήδη χρέη! Φυσικά, δεν υπάρχουν περιθώρια για να μην περάσεις μαθήματα, ενώ, όπως και σε όλο τον κόσμο, πάρα πολλοί δουλεύουν ταυτόχρονα με τις σπουδές τους. Όλα αυτά συνδυάζονται με την αβεβαιότητα που έχει κάθε μέλος των φτωχών στρωμάτων της νεολαίας για οτιδήποτε μελλοντικό, καθώς τα λιγοστά κεφάλαιά τους δεν τους επιτρέπουν σχέδια για το αύριο. Όταν ένας άνθρωπος που βρίσκεται σε ηλικία που το σώμα του του λέει πως μπορεί να κάνει τα πάντα, αλλά καμία συνθήκη γύρω του δεν του το επιτρέπει, πώς να μη βυθιστεί στο άγχος και τη μοναξιά;
Όσον αφορά την Ελλάδα, η έκθεση της Ελληνικής Στατιστικής Αρχής για τους φοιτητές, μας δίνει κάποια χρήσιμα στοιχεία.
Αναλυτικά, μεταξύ άλλων, η έκθεση φανερώνει πως το 2016 πήραν πτυχίο 34.491 φοιτητές, αύξηση σχεδόν 10% σε σχέση με το 2010. Ακόμα και οι «αιώνιοι» φοιτητές είναι λιγότεροι από τους ενεργούς, ήδη από τα μέσα της κρίσης, το 2014-15. Το 2016, οι «αιώνιοι» ήταν 193.583 και ο αριθμός των ενεργών εκτοξεύθηκε στις 203.231.
Ο αριθμός αυτός δεν συνδυάστηκε με κάποια ραγδαία αύξηση των εισακτέων, αλλά με τη ραγδαία αύξηση της λιτότητας και της ανεργίας. Οι φοιτητές δεν έχουν την οικονομική δυνατότητα να σπουδάσουν πάνω από 4 χρόνια, καθώς τα ενοίκια και τα έξοδα ανεβαίνουν, ενώ το εισόδημα των γονιών τους μειώνεται ή εξαφανίζεται, αναγκάζοντας και τους ίδιους να δουλέψουν για να μπορέσουν να τα βγάλουν πέρα. Ουσιαστικά, το «πτυχίο στα 40» έχει ξεπεραστεί προ πολλού.
Επίσης, η αύξηση της ζήτησης για μεταπτυχιακά προγράμματα είναι εκρηκτική. Ο αριθμός των μεταπτυχιακών φοιτητών αυξήθηκε κατά 70% από το 2010 (ήταν 31.071) στο 2016 (έφτασε τους 52.946).
Η αγορά εργασίας δεν σε δέχεται χωρίς μεταπτυχιακό. Τι άλλο μπορείς να κάνεις εκτός από το να κυνηγάς τους καλούς βαθμούς στο προπτυχιακό; Τι άλλο να κάνεις εκτός από το να πληρώσεις αδρά το επιχειρηματικό πανεπιστήμιο για να εξειδικευτείς;
Να αγωνιστείς με τους συμφοιτητές σου! Το άγχος, οι ψυχικές νόσοι που σου δημιουργούν αυτοί που σε βλέπουν ως μηχανή παραγωγής υπερκέρδους είναι πρόβλημα και της πλειονότητας των ανθρώπων που σπουδάζουν μαζί σου. Αν αντισταθείς μαζί τους, έχοντας ως εφόδια τη μόρφωσή σου και τον συλλογικό αγώνα, μπορείς να οραματιστείς και να επιβάλεις μία κοινωνία που το πτυχίο σου θα είναι αρκετό για να δουλέψεις και, μόνο αν θες, θα εξειδικευτείς. Μια κοινωνία όπου η γνώση που θα παίρνεις δεν θα λειτουργεί προς όφελος των επιχειρήσεων, αλλά των συνανθρώπων σου. Μία κοινωνία όπου οι ψυχικές νόσοι θα είναι μια ιστορία που θα θυμάστε με τους γύρω σου και θα γελάτε.
