Μάκης Γεωργιάδης
Τα συνθήματα «έξω οι ΗΠΑ» και «έξω το ΝΑΤΟ» γίνονται ακόμα πιο επίκαιρα, ειδικά καθώς η κυβέρνηση ΣΥΡΙΖΑ-ΑΝΕΛ χορεύει με τους νατοϊκούς λύκους και τον Τραμπ.
Η εξέγερση του Νοέμβρη του ’73 είναι ακόμη εδώ. Τα συνθήματά της τρέχουν στους δρόμους. Η ηχώ από τις φωνές των νεολαίων της βραδιάς εκείνης κάνει ακόμη κάποιους να ονειρεύονται, όπως επίσης κάνει ακόμη αρκετούς να χάνουν τον ύπνο τους. Περί αντιαμερικανισμού λοιπόν ο λόγος. Περί ενός «πουκάμισου αδειανού», όπως μηρυκάζουν τα τελευταία χρόνια οι βαστάζοι της αστικής εξουσίας. Γραφίδες και μικρόφωνα προσπαθούν να πείσουν πως στη νέα εποχή είναι ανόητο, παρωχημένο και τελικά ένα ιδεολόγημα κενό περιεχομένου το να μιλάς –πόσο μάλλον και να πράττεις– εναντίον των ΗΠΑ, του ιμπεριαλισμού, των πολέμων, εναντίον του κεφαλαίου συνολικά.
Ο αντιαμερικανισμός μπορεί να αποτέλεσε βασικό συστατικό της ριζοσπαστικοποίησης της νεολαίας και του εργατικού κινήματος της περιόδου που σημαδεύτηκε από την εξέγερση του Πολυτεχνείου και τα πρώτα μεταπολιτευτικά χρόνια, ωστόσο δεν ήταν μια μόδα ή ένας κεραυνός εν αιθρία. Ερχόταν από μακριά και είχε ρίζες στην εμφυλιακή περίοδο, στις ναπάλμ που έπεφταν στον Γράμμο, στο Σχέδιο Μάρσαλ και στην πολιτική Τρούμαν ή στις επεμβάσεις των ΗΠΑ στην Κορέα και στο Βιετνάμ.
Η εξέγερση του Πολυτεχνείου και ό,τι αυτή σηματοδότησε είναι στην πραγματικότητα το καρφί στο μάτι τόσο των ΗΠΑ όσο και των εγχώριων υποστηρικτών και θιασωτών της πολιτικής τους. Η αντιιμπεριαλιστική πάλη, με αιχμή τον αγώνα εναντίον των ΗΠΑ και του ΝΑΤΟ, αλλά και της ΕΟΚ και της ΕΕ αργότερα, πάντα έβρισκε τον τρόπο σύνδεσης με τις πρωτοπόρες διεκδικήσεις της νεολαίας και του λαού, από το «ψωμί, παιδεία, ελευθερία» του Νοέμβρη μέχρι τους αγώνες κατά των μνημονίων στις μέρες μας. Στα 45 χρόνια από την εξέγερση του Νοέμβρη του ’73 η αντιιμπεριαλιστική πάλη συμβάδισε με τον αγώνα για την ανατροπή της καπιταλιστικής βαρβαρότητας. Τροφοδοτήθηκε και τροφοδότησε όλους τους αγώνες για την αλληλεγγύη και τη συνεργασία των λαών, τις δημοκρατικές ελευθερίες, το σεβασμό στο δικαίωμα της ανεξαρτησίας και της αυτοδιάθεσης των λαών.
Όλα τα παραπάνω στοιχεία αφενός παραμένουν τραγικά επίκαιρα στις μέρες μας, παρότι κάποιοι προσπαθούν να μας πείσουν ότι «μοιραζόμαστε τις ίδιες αξίες με τις ΗΠΑ» (Αλ. Τσίπρας)! Ο αντιαμερικανισμός δεν στρεφόταν εναντίον του αμερικανικού λαού, ούτε επικεντρωνόταν στενά στα πρόσωπα των προέδρων των ΗΠΑ. Υπό αυτό το πρίσμα οι νέοι κίνδυνοι και απειλές ακόμη για πυρηνικό ολοκαύτωμα δεν είναι μια προσωπική απόφαση του Τραμπ. Οι αποφάσεις του προέδρου των ΗΠΑ είναι η υλοποίηση μιας συνολικής πολιτικής την οποία έχει χαράξει ο αμερικανικός καπιταλισμός κι εκφράζει τάσεις ευρύτερες του σύγχρονου καπιταλισμού. Γι’ αυτό ο σύγχρονος αντιαμερικανισμός είναι βαθιά αντιιμπεριαλιστικός και έχει ουσιαστικά αντικαπιταλιστικό περιεχόμενο.
Ένα στοιχείο που μαρτυρά πόσο πολύ ενοχλεί τους Αμερικανούς και πόσο επώδυνη γι’ αυτούς και την εικόνα της υπερδύναμης είναι τόσο αυτή καθαυτή η μνήμη της εξέγερσης του Νοέμβρη όσο και η πορεία προς την αμερικανική πρεσβεία, η οποία καθιερώθηκε με τη μεταπολίτευση ως κατάκτηση του κινήματος. Οι συμβολισμοί παίζουν μεγάλο ρόλο σε αυτή την υπόθεση. Έτσι δεν είναι τυχαίο ότι τόσο ο Μπιλ Κλίντον όσο και ο Μπαράκ Ομπάμα επισκέφτηκαν την Αθήνα μήνα Νοέμβριο λίγο πριν ή λίγο μετά την επέτειο. Ο δεύτερος ασφαλώς λίγους μήνες αφότου είχε αποχωρήσει από την προεδρία των ΗΠΑ. Νοέμβρη ταξίδεψε στην Ουάσιγκτον ο Αλ. Τσίπρας το 2017 όπου στη συνάντηση με τον Ντόναλντ Τραμπ ανακάλυψε ότι οι σχέσεις μεταξύ Ελλάδας και ΗΠΑ «βρίσκονται στο καλύτερο δυνατό σημείο από την εποχή του Εμφυλίου»! Δήλωση την οποία δεν θα έκανε ούτε ο πλέον αμερικανόδουλος πρωθυπουργός της Δεξιάς ή ακόμη ακόμη και ο Κ. Σημίτης ο οποίος από βήματος της Βουλής είχε ευχαριστήσει τις ΗΠΑ για την παρέμβασή τους στην περιβόητη κρίση των Ιμίων το 1996.
ΑΠΑΞΙΩΣΗ ΤΟΥ ΠΟΛΥΤΕΧΝΕΙΟΥ
Προσπάθεια ΣΥΡΙΖΑ για αποδόμηση του αντιαμερικανισμού
Επικίνδυνη η στρατηγική συμμαχία με τις ΗΠΑ που υλοποιεί ο Αλ. Τσίπρας
Φέτος στις 13 Νοεμβρίου ξεκινά στην Ουάσιγκτον ο «στρατηγικός διάλογος» μεταξύ ΗΠΑ και Ελλάδα. Μετά τις συχνές επισκέψεις του υπουργού Άμυνας στις ΗΠΑ και τις νέες μπίζνες και συμφωνίες για βάσεις, για αναβάθμιση των F-16 και τη μετατροπή της χώρας σε τοποτηρητή των ΗΠΑ και ένα χερσαίο φρούριο του ΝΑΤΟ στη νοτιοανατολική Μεσόγειο, φαίνεται πως έχει έρθει η ώρα της επίσημης επικύρωσης και αναβάθμισης όλων αυτών.
Για όλους αυτούς τους λόγους για την μαχόμενη Αριστερά ο αντιαμερικανισμός και ο αντιιμπεριαλισμός έχουν νόημα στη σημερινή εποχή. Για την «Αριστερά» του ΣΥΡΙΖΑ όλα φαίνεται πως έχουν θυσιαστεί στο βωμό της εξουσίας, του ρεαλισμού, της «κυβερνητικής υπευθυνότητας και σταθερότητας». Δείξε μου τους νέους φίλους σου να σου ποιος είσαι. Και χωρίς σχόλια η άποψη το Αλ. Παπαχελά για το ΣΥΡΙΖΑ και τον αντιαμερικανισμό (του): «Η μεγαλύτερη χρησιμότητα της σημερινής διακυβέρνησης είναι το θάψιμο των μεταπολιτευτικών μας τοτέμ. Η Αριστερά διαδραμάτισε κρίσιμο ρόλο στην ανάδειξή τους, η Αριστερά συνέβαλε καταλυτικά στο γκρέμισμά τους».
Είναι τελικά ο αντιαμερικανισμός μια αριστερή ιδεοληπτική εμμονή η οποία εν πολλοίς δεν έχει σχέση με την πραγματικότητα και είναι παρωχημένη; Άλλοι λένε το ίδιο πράγμα είτε με αφορισμούς του τύπου «ο αντιαμερικανισμός είναι ο σοσιαλισμός των ηλιθίων» είτε με πιο μοντέρνες εκδοχές και επιχειρήματα για νέες εποχές, νέες πραγματικότητες και ρεαλιστικές αντιλήψεις της πολιτικής. Ο στόχος φυσικά παραμένει να πληγεί ανεπανόρθωτα η εμβέλεια και η αίγλη της εξέγερσης και του νοήματος του Νοέμβρη. Η αποδόμηση του αντιαμερικανισμού συνοδεύει εδώ και χρόνια την απαξίωση της λεγόμενης γενιάς του Πολυτεχνείου και την –ειδικά μετά το 2010– απόρριψη της μεταπολίτευσης από αντιδραστική σκοπιά η οποία άλλωστε φουσκώνει τα πανιά του εθνικισμού και ενισχύει τη φασιστική απειλή.
Ασφαλώς οι εποχές δεν είναι ίδιες, ασφαλώς δεν βρισκόμαστε στην περίοδο του πολέμου στο Βιετνάμ ούτε καν στο 1989 οπότε και κατέρρευσε το στρατόπεδο του πρώην «υπαρκτού σοσιαλισμού» ή ακόμα και στο 1999 στους ΝΑΤΟϊκούς βομβαρδισμούς στην πρώην Γιουγκοσλαβία. Είναι όμως η διαχρονικότητα και το δίκιο της πάλης που ενώνει το μήνυμα του Πολυτεχνείου με τους σημερινούς αγώνες.
