Νίκος Μανάβης
Με την εξαγορά της Hellenic Seaways από την Group Attica, δημιουργήθηκε ένα ιδιωτικό μονοπώλιο στις ακτοπλοϊκές συνδέσεις Βορείου Αιγαίου. Μεγάλοι χαμένοι οι νησιώτες, οι επισκέπτες των νησιών και οι ναυτικοί και μεγάλη κερδισμένη η Τράπεζα Πειραιώς.
Έχει ήδη επιβληθεί μείωση στις ταχύτητες των πλοίων και σημαντική αύξηση στις τιμές των εισιτηρίων
Πρόσφατα ολοκληρώθηκε η εξαγορά της Hellenic Seaways από την Group Attica, δύο ακτοπλοϊκοί όμιλοι που ελέγχονται από την Τράπεζα Πειραιώς. Η «πώληση» του ποσοστού της Τράπεζας Πειραιώς στην Hellenic Seaways ήταν μνημονιακή υποχρέωση για την απαλλαγή της από μη τραπεζικές και χρηματοοικονομικές δραστηριότητες. Η δήθεν πώληση είναι μια ακόμη απόδειξη πως κυβέρνηση-ΕΕ και ΔΝΤ υπάρχουν για να εξυπηρετούν τα συμφέροντα των μονοπωλιακών ομίλων. Στις ακτοπλοϊκές συνδέσεις του Βορείου Αιγαίου δημιουργήθηκε ένα απόλυτα συμπαγές ιδιωτικό μονοπώλιο. Η Τράπεζα Πειραιώς με δάνεια στην εταιρεία και δάνεια σε μετόχους ελέγχει και την ΑΝΕΚ, η τελευταία έχει δημιουργήσει κοινοπραξία με την Group Attica και δραστηριοποιούνται από κοινού.
Μέχρι πριν μια διετία στην διοίκηση της Τράπεζας Πειραιώς συμμετείχε ο αντιπρόεδρος της Aegean Airlines Ευτύχης Βασιλάκης. Ίσως αυτό να εξηγεί γιατί ποτέ δεν υπήρξε ανταγωνισμός μεταξύ ακτοπλοϊκών και αεροπορικών εταιρειών.
Όσοι γνωρίζουν πρόσωπα και πράγματα στην ακτοπλοϊκό κλάδο αναφέρουν ότι ο πραγματικός κερδισμένος είναι τα ελληνικά διυλιστήρια και οι εταιρείες εμπορίας ναυτιλιακών καυσίμων. Διότι η καθαρή τιμή πώλησης των ναυτιλιακών καυσίμων στις ακτοπλοϊκές εταιρείες είναι πολύ υψηλότερη από τις τιμές στις άλλες χώρες της ανατολικής Μεσογείου. Να σημειωθεί ότι σχεδόν το 60% του κόστους της λειτουργίας ενός πλοίου αφορά τα καύσιμα του. Φυσικά η δημιουργία του μονοπωλίου δημιουργεί κέρδη για την Attica Group αλλά και για την Τράπεζα Πειραιώς.
Χαμένοι είναι οι νησιώτες, οι επισκέπτες των νησιών και οι ναυτικοί. Οι ναυτικοί μετά το 2010 είδαν να μειώνονται οι μισθοί τους, οι συνθέσεις των πληρωμάτων στα πλοία (δηλαδή περισσότεροι άνεργοι), να εντατικοποιείται η εργασία τους σε σημείο που να μην τους μένει ελεύθερος χρόνος. Όλα τα παραπάνω θεσπίστηκαν επί των ημερών των μνημονιακών κυβερνήσεων ΝΔ-ΠΑΣΟΚ, μαζί με την ΔΗΜΑΡ και το ΛΑΟΣ. Η επίσης μνημονιακή κυβέρνηση ΣΥΡΙΖΑ-ΑΝΕΛ δεν πήρε πίσω καμία από αυτές της ρυθμίσεις και συνέχισε με μεγαλύτερη ένταση την κατεδάφιση του Ναυτικού Απομαχικού Ταμείου (ΝΑΤ).
Το ιδιωτικό μονοπώλιο στις ακτοπλοϊκές συνδέσεις Βορείου Αιγαίου (ολιγοπώλιο στις συνδέσεις όλου του Αιγαίου) έχει ήδη επιβάλει μείωση στις ταχύτητες που κινούνται τα πλοία και αύξηση στις τιμές των εισιτηρίων. Επίσης έχει απαιτήσει και έχει πάρει επιδοτήσεις για απίθανους λόγους. Για παράδειγμα το πλοίο «Νήσος Σάμος» για να πάρει επιδότηση 20.000 ευρώ ανά ταξίδι προσεγγίζει τις Οινούσες και τα Ψαρά. Τις μέρες που πραγματοποιεί αυτές τις προσεγγίσεις το δρομολόγιο από την Μυτιλήνη ως τον Πειραιά διαρκεί ως και 14 ώρες. Μετά την μείωση της ταχύτητας των πλοίων το ταξίδι από τον Πειραιά στην Μυτιλήνη (με προσέγγιση μόνο στη Χίο) διαρκεί από 11 ως 12 ώρες. Τα συμβατικά πλοία που υπάρχουν στην Ελλάδα μπορούν να πραγματοποιούν το δρομολόγιο σε 8 με 9 ώρες. Το φθηνότερο εισιτήριο στην ίδια γραμμή είναι 49 ευρώ. Στα τέλη της δεκαετίας του 1990 το εισιτήριο για τις ίδιες ώρες ταξιδιού ήταν στα 30 ευρώ.
Το «Εξπρές Πήγασος», ένα ημεροπλοίο, στο οποίο προστέθηκαν μερικές καμπίνες, αναχωρεί στις 9 το βράδυ από το Λαύριο και φθάνει στον Αϊ Στράτη στις 4.30 το πρωί. Τους καλοκαιρινούς μήνες στο δρομολόγιο προστίθεται και η προσέγγιση στα Μεστά της Χίου. Έτσι το ταξίδι από το Λαύριο στον Αϊ Στράτη διαρκεί 11,5 ώρες. Το «Νήσος Μύκονος» που εξυπηρετεί την άγονη γραμμή Καβάλα-νησιά Βορείου Αιγαίου εξυπηρετεί και την γραμμή Σάμου-Ικαρίας, παράλληλα περνάει από Σύρο και Μύκονο. Ένα κυκλικό δρομολόγιου του πλοίου -αυτή την περίοδο- περιλαμβάνει την προσέγγιση σε 23 λιμάνια. Το καλοκαίρι του 2017 είχαν καταγραφεί πολύ μεγάλες καθυστερήσεις στις αφίξεις και τις αναχωρήσεις στο λιμάνι της Καβάλας. Όταν η Ναυτιλιακή Εταιρεία Λέσβου (ΝΕΛ) εφάρμοζε για πρώτη φορά αυτούς τους σχεδιασμούς δρομολογίου ξεσηκώνονταν πανελλαδικός σάλος. Τώρα που τις γραμμές τις εξυπηρετεί μια εταιρεία της Τράπεζα Πειραιώς δεν υπάρχει καμία αντίδραση ή καταγράφονται ορισμένες υποτονικές διαμαρτυρίες από ορισμένους τοπικούς παράγοντες των νησιών.
Δημιουργία κρατικού φορέα ακτοπλοϊκών συγκοινωνιών
Η λύση για τις ακτοπλοϊκές συνδέσεις των νησιών είναι η απαλλοτρίωση των ακτοπλοϊκών εταιρειών και των στόλων τους. Το ίδιο πρέπει να γίνει και με τα ναυπηγεία, ώστε να δημιουργηθεί κρατικός φορέας ακτοπλοϊκών συγκοινωνιών που θα εξυπηρετεί τις ανάγκες των νησιωτών. Αυτός ο φορέας θα έχει την δυνατότητα να προσφέρει δωρεάν μεταφορά των επιβατών. Οι δυνάμεις της αντικαπιταλιστικής αριστεράς στο Βόρειο Αιγαίο από το 2010 έχουν διατυπώσει συγκεκριμένη πρόταση για το ζήτημα και αγωνίζονται για την υλοποίηση της.
Η κυβερνητική υπόσχεση ότι θα δοθούν φέτος 50 εκατ. ευρώ για την εφαρμογή του μεταφορικού ισοδύναμου σε μικρά νησιά κάτω των 1.000 κατοίκων, δεν είναι τίποτα άλλο παρά στάχτη στα μάτια των νησιωτών και μια γενναία πριμοδότηση των εφοπλιστών της ακτοπλοΐας.
