Στέλλα Βλάχου-Γκόμεζ
Έφη Καραχάλιου
Η ατμόσφαιρα στη Γαλλία άρχισε να ηλεκτρίζεται ήδη από το Φεβρουάριο του ’68, με μικρές κινητοποιήσεις στις εστίες των φοιτητριών εξαιτίας του κανονισμού που απαγόρευε στους άντρες φοιτητές να πηγαίνουν σε αυτές
Πέρασαν 50 χρόνια από εκείνο το μήνα που έμελε να αντιστρέψει την εικόνα για την ταξική πάλη στις ανεπτυγμένες χώρες της Ευρώπης. Ο Μάης του ’68 δεν ήταν μόνο συγκρούσεις και οδοφράγματα αλλά κατάφερε να δημιουργήσει μια ρωγμή στο σοβαροφανές και πουριτανικό προσωπείο που παρουσίαζε η κεντρική Ευρώπη. Οι άνευρες και μειοψηφικές αρχικά κινήσεις φοιτητών που εξέφραζαν τον αντικομφορμισμό τους απέναντι σε ένα αυταρχικό πολιτικό σύστημα και συνολικότερα ένα συντηρητικό σύστημα αξιών, ήταν αυτές που δημιούργησαν τις συνθήκες και τις προϋποθέσεις για κάτι που καμία αστική τάξη δεν μπορεί να προβλέψει.
Η ατμόσφαιρα άρχισε να ηλεκτρίζεται ήδη από το Φεβρουάριο του ’68, με μικρές κινητοποιήσεις στις εστίες των φοιτητριών εξαιτίας του κανονισμού που απαγόρευε στους άντρες φοιτητές να πηγαίνουν σε αυτές(!), ενώ ακολούθησαν μποϊκοτάζ σε εξεταστικά κέντρα, πορείες, συγκρούσεις και μαζικές γενικές συνελεύσεις. Στην πραγματικότητα, πολιτικά σπέρματα του Μάη υπήρξαν από την αρχή της χρονιάς, αλλά η πολιτική τους έκφραση συντελέστηκε εκείνο το μήνα. Εκτός από ζητήματα φοιτητικής καθημερινότητας, προβλήθηκε και η προσπάθεια να προσεγγιστεί ένα διαφορετικό πρότυπο ζωής, έξω από τον πουριτανισμό που κυριαρχούσε στις προηγούμενες γενιές. Το φεμινιστικό κίνημα έδινε την δική του μάχη αναφορικά με θέματα όπως η βία και η κακοποίηση των γυναικών μέσα και έξω από την οικογένεια, ο βιασμός, το διαζύγιο, οι μισθοί και οι αμοιβές της γυναικείας εργασίας, η σεξουαλική παρενόχληση και το δικαίωμα στην έκτρωση. Το «καταστατικό» έργο της Σιμόν ντε Μποβουάρ, Το Δεύτερο Φύλο, με την περίφημη φράση ότι «η γυναίκα δε γεννιέται αλλά γίνεται», αποτέλεσε αφετηρία έμπνευσης και αγώνα αυτού του κινήματος. Οι έμφυλες ταυτότητες και ζητήματα σεξουαλικού προσανατολισμού τίθενται για πρώτη φορά επί τάπητος και υποστηρίζεται ότι «διαπλάθονται και προσδιορίζονται κοινωνικά και πολιτισμικά και όχι βιολογικά, και ότι είναι δυνατό και επιθυμητό να αλλάξουν». Εκτός από τα αιτήματα για άρση των οπισθοδρομικών περιορισμών που εμπόδιζαν τις σεξουαλικές και ερωτικές σχέσεις μεταξύ ετεροφυλόφιλων νέων, το κίνημα αυτό στη Γαλλία διεκδίκησε ελευθερία για όλους, για κάθε σεξουαλικό προσανατολισμό, δίνοντας έτσι χώρο στα ΛΟΑΤΚΙ άτομα της φοιτητικής κοινότητας για να εκφραστούν και να απαιτήσουν τα δικά τους δικαιώματα. Αυτή η σπίθα μεταφέρθηκε και σε άλλες χώρες και έτσι, ένα αυθόρμητο ξέσπασμα ενάντια στην αστυνομική αυθαιρεσία και την αδικαιολόγητη βία που υφίσταντο οι θαμώνες ενός γκέι μπαρ στο Stonewall στις ΗΠΑ οδήγησε σε μια τεράστια αντίδραση των ΛΟΑΤΚΙ ατόμων που έμεινε στην ιστορία και αποτέλεσε ένα σημαντικό δείγμα οργανωμένου αγώνα από πλευράς των ομοφυλόφιλων.
Γιατί όμως ο Μάης συνδυάστηκε περισσότερο με τις φοιτητικές διαδηλώσεις; Καταρχάς η ανάγκη για εξειδικευμένο εργατικό δυναμικό με βάση την πιο αυτοματοποιημένη παραγωγή οδήγησε σε μια μεγάλη εισροή δυναμικού στην τριτοβάθμια εκπαίδευση. Αυτή η εισροή συνδέθηκε με ένα αυστηρό σύστημα εξέτασης και διάσπασης του κύκλου σπουδών έτσι ώστε να ανταποκρίνεται στον αναγκαίο «εκσυγχρονισμό» του εκπαιδευτικού συστήματος, πράγμα που συγκρότησε ένα διαταξικό φοιτητικό μπλοκ. Η εργασιακή προοπτική και η κριτική στο περιεχόμενο των σπουδών αποτέλεσαν τα κύρια στοιχεία πάνω στα οποία πολιτικοποιήθηκε το μπλοκ του Μάη. Στο πολιτικό επίπεδο, το ΚΚΓ είχε τις δικές του αντιφάσεις και παρουσίαζε μεγάλη αγκύλωση στο να αφουγκραστεί και μετά να αφομοιώσει τις φοιτητικές ανησυχίες, οπότε αντιμετώπισε το Μάη με φοβικότητα. Μικρές ομάδες τροτσκιστών και μαοϊκών πήραν στις πλάτες τους το πολιτικό φορτίο των εξεγερσιακών γεγονότων και προσέκρουσαν τελικά στα ίδια τους τα πολιτικά αδιέξοδα. Τη στιγμή λοιπόν που τα ίδια τα συνδικάτα εγκλωβίζονταν σε μια γραφειοκρατική λογική για την οργάνωση του αγώνα, τόσο πλήθαιναν οι ανεπίσημες κηρύξεις απεργιών από τη βάση των εργατών. Ο εργατικός Μάης του ’68 έμελε να είναι το ίδιο ριζοσπαστικός με τον φοιτητικό, ακριβώς επειδή οι νέοι εργάτες, εξωτερικοί ως προς τους επίσημους εργατικούς θεσμούς, πήραν την πρωτοβουλία να κινηθούν πέρα από τα στενά περιθώρια των κεντρικών συνδικαλιστικών οργανώσεων.
