Γιάννης Ελαφρός
Το Πριν αλλάζει, παραμένοντας σταθερά στην κατεύθυνση που χάραξε από την πρώτη στιγμή της κυκλοφορίας του. Το Πριν κυκλοφορεί από σήμερα με νέα μορφή, έκφραση μιας σύγχρονης αισθητικής, φιλοδοξώντας να γίνει πλατφόρμα ανάπτυξης και ανάδειξης ενός σύγχρονου ανατρεπτικού περιεχομένου. Γιατί τελικά είναι το περιεχόμενο που μετράει κι εδώ κυρίως θα κριθούμε.
Το Πριν από σήμερα έχει στην προμετωπίδα του το λογότυπο «Εφημερίδα της αντικαπιταλιστικής κομμουνιστικής Αριστεράς». Το νέο λογότυπο αντικαθιστά το ιδρυτικό μας «Εφημερίδα της ανεξάρτητης Αριστεράς», που ήρθε να ταράξει τα νερά, το 1989 και το 1990, όταν η επίσημη Αριστερά έμπαινε στη σφαίρα της πλήρους εξάρτησης από την αστική πολιτική. Τα ράσα δεν κάνουν τον παπά, ούτε οι ταμπέλες τον επαναστάτη. Το Πριν, 28 χρόνια τώρα, συνέβαλε ουσιαστικά στην υπόθεση της αντικαπιταλιστικής Αριστεράς και της κομμουνιστικής επαναθεμελίωσης, παρά τα μεγάλα ελλείμματα του. Σήμερα όμως έχει ωριμάσει η αναγκαιότητα και η δυνατότητα για ένα βήμα πιο ώριμο, πιο βαθύ, πιο συνεκτικό για τη συμβολή στην αντεπίθεση του εργατικού λαϊκού και νεολαιίστικου κινήματος, στην ισχυροποίηση του μετώπου της αντικαπιταλιστικής Αριστεράς και στο νέο πρόγραμμα και κόμμα της κομμουνιστικής απελευθέρωσης στον 21ο αιώνα. Σε αυτά θα κριθούμε…
Μιλάμε για ένα Πριν πιο «κλειστό» ή πιο «ξύλινο»; Τίποτα δεν είναι πιο μακριά από τις επιδιώξεις μας. Το νέο Πριν φιλοδοξούμε να είναι μαχητικό και αποκαλυπτικό, μια σύγχρονη εργατική και νεολαιίστικη κομμουνιστική εφημερίδα, στηριγμένη πρώτα και κύρια στην πληροφόρηση, στην είδηση και στην ανάλυσή της, που θα τολμά να παίρνει θέση ανατρεπτική, πιο πλούσιο και δημιουργικό, αναβαθμίζοντας τα πεδία της θεωρίας, του πολιτισμού, της ιστορίας, της επιστήμης, του διαλόγου, της έρευνας και του πειραματισμού.
Τον Μάιο του 1989, λίγο πριν τις βουλευτικές εκλογές της 18ης Ιουνίου, κυκλοφορεί το πρώτο τεύχος ενός νέου πολιτικού περιοδικού, με τίτλο Πριν. Στο εξώφυλλο ένας κεραυνός φωτίζει τη νύχτα και τίτλος «Η ώρα της κρίσης και το λαϊκό κίνημα». Με την έκδοσή του το Πριν λειτουργεί σαν ηλεκτροσόκ σε μια Αριστερά που νανουρίζεται με την ομαλή έξοδο από την κρίση, την ευρωπαϊκή προοπτική και την ανανέωση αλά περεστρόικα, προετοιμάζοντας την ακραία υποταγή της με τη συμμετοχή της στις κυβερνήσεις Τζαννετάκη (με την υποστήριξη της ΝΔ και του ενιαίου Συνασπισμού, με συμμετοχή ΚΚΕ και ΕΑΡ) και Ζολώτα («οικουμενική», με συμμετοχή και του ΠΑΣΟΚ). Το Πριν χαράζει άλλο δρόμο, καλεί σε επαναστατική ανανέωση: «Εμείς εκτιμούμε πως δεν αρκεί να θρηνούμε για την επερχόμενη ‘’ηλεκτρονική βαρβαρότητα’’, για την άμπωτη του παγκόσμιου εργατικού κινήματος, για τα σοβαρά κενά στον τομέα της θεωρίας. Μέσα στους σκοτεινούς ορίζοντες, η σύγχρονη προοδευτική σκέψη και το λαϊκό κίνημα πρέπει και μπορούν να αναζητήσουν τους δρόμους της χειραφέτησής τους», έλεγε το σημείωμα της Συντακτικής Επιτροπής στο πρώτο τεύχος. Και λίγες σελίδες παρακάτω, ο διευθυντής Γιώργος Δελαστίκ, στο κύριο άρθρο, υπογράμμιζε την ανάγκη «χειραφέτησης της ίδιας της Αριστεράς από το ρόλο προοδευτικού κομπάρσου στην αστική πολιτική σκηνή», υπογραμμίζοντας την αναγκαιότητα «ηγεμονίας ενός σύγχρονου επαναστατικού πολιτικού λόγου μέσα στην ίδια την Αριστερά».
Το περιοδικό Πριν θα αποδειχθεί ιδιαίτερα προφητικό και ταυτόχρονα ανατρεπτικό εκείνη την κρίσιμη περίοδο. Ενώ στα ηγετικά κλιμάκια του ΚΚΕ και του Συνασπισμού περίσσευε η αισιοδοξία για τον «αναβαθμισμένο ρόλο της Αριστεράς», το Πριν είχε τίτλο τον Ιούλιο (3ο τεύχος) «Το σύντομο καλοκαίρι της εξουσίας» και ήδη από τον Αύγουστο του 1989 «Αριστερά: και από Αύγουστο …χειμώνα»!
Στις 18 Μαρτίου 1990 κυκλοφορεί η κυριακάτικη εφημερίδα Πριν, με τίτλο «Ζητείται αντιπολίτευση», ξεκινώντας αυτή την πολύχρονη περιπέτεια με τα 1.360 φύλλα. Δύο στοιχεία σημάδεψαν πολιτικά την αφετηρία της νέας εφημερίδας, τα οποία αποκτούν νέα εκρηκτική επικαιρότητα σήμερα. Το πρώτο ήταν η ανάγκη της ανεξαρτησίας της εργατικής πολιτικής από τη συναίνεση με την αστική πολιτική, που τότε ελάμβανε κυρίως τη φυσιογνωμία της ομαλότητας, των «μεταρρυθμίσεων και του εκσυγχρονισμού» και της ευρωπαϊκής προοπτικής (με ορόσημο το 1992, προπομπό του Μάαστριχτ). Πόσο μοιάζει με τη σημερινή προσπάθεια να επιβληθούν ως αναπόδραστος μονόδρομος οι αστικές αναδιαρθρώσεις, η (αιματηρή) ανάπτυξη και η ευρω-φυλακή; Το δεύτερο στοιχείο ήταν να υψωθεί η σημαία μιας άλλης Αριστεράς, την ώρα που η υπαρκτή Αριστερά ξεφτιλιζόταν στα κυβερνητικά σαλόνια και στο θανάσιμο εναγκαλισμό από την αστική τάξη και το κατεστημένο. Το ίδιο κι ακόμα περισσότερο αναγκαίο είναι σήμερα, που ένα υποτιθέμενο αριστερό κόμμα εφαρμόζει τα μνημόνια και την αστική πολιτική σε όλα τα επίπεδα. Γι’ αυτό το Πριν θα πρωτοστατήσει στη νέα εποχή του για να συγκροτηθεί μια ισχυρή μετωπική αντικαπιταλιστική, αντιΕΕ, αντιδιαχειριστική Αριστερά, που δε θα συναινεί – δεν θα ξεπουλά, με στρατηγικό και ταξικό νεύρο ένα σύγχρονο κομμουνιστικό πρόγραμμα και κόμμα.
Αν κάτι χαρακτήριζε το Πριν σε όλη την πορεία του ήταν πως πήγε κόντρα στην κυρίαρχη πολιτική, στάθηκε απέναντι σε κυβερνήσεις, κεφάλαιο, κράτος, Ευρωπαϊκή Ένωση, ΗΠΑ, σε κάθε λογής κατεστημένο και συντηρητισμό. Μερικές φορές φωνακλάδικο, αλλά ποτέ ήσυχο ή αδιάφορο, πάντα από τη σκοπιά των συμφερόντων της εργατικής τάξης, των εργαζομένων, των ανέργων, των νέων και των φτωχών λαϊκών στρωμάτων. Δεν μπορούν εύκολα να χωρέσουν στο χαρτί οι μάχες που έδωσε το Πριν: με τις καταλήψεις του 90-91 και για την αποκάλυψη της δολοφονίας Τεμπονέρα. Στο πλευρό των εργατών της ΕΑΣ και της ΔΕΗ ενάντια στην κυβέρνηση Μητσοτάκη. Ενάντια στο σκοταδισμό των μακεδονικών συλλαλητηρίων και διαχρονικά της παρέμβασης της εκκλησίας. Κόντρα στο σημιτικό εκσυγχρονισμό με τα λάβαρα του ευρώ. Στη μάχη των εξεταστικών το ‘98 και για την αποκάλυψη της απόπειρας δολοφονίας του Δ. Κουσουρή από Χρυσή Αυγή και κράτος. Αποκαλύπτοντας την απειλή της ένταξης στο ευρώ και πάντα στην πρώτη γραμμή του αγώνα για την έξοδο από την ΕΕ, Με τα μεγάλα κινήματα ενάντια στον πόλεμο στη Γιουγκοσλαβία και στο Ιράκ, ενάντια στις ιμπεριαλιστικές επεμβάσεις, στην πολεμική απειλή και τον εθνικισμό. Στην Τσιάπας των Ζαπατίστας από το 1996, στη Γένοβα το 2001, σε Κούβα, Βενεζουέλα, Ντονμπάς, Τουρκία και Κουρδιστάν πιο πρόσφατα. Στη Θεσσαλονίκη με την Πρωτοβουλία Αγώνα το 2003, μαχητικά ενάντια στους Ολυμπιακούς Αγώνες το 2004, μέσα στη φωτιά των εξεγερτικών γεγονότων του Δεκέμβρη του ΄08, στο πλευρό των εργατικών αγώνων σταθερά, με το φοιτητικό κίνημα του 06-07, ενάντια στο νεοφασισμό και τη Χρυσή Αυγή. Και βέβαια στον πολύχρονο αγώνα του λαού μας ενάντια στην επιδρομή του κεφαλαίου, της ΕΕ και του ΔΝΤ με όπλο τα μνημόνια και τις αστικές αναδιαρθρώσεις από το 2010 και μετά. Κόντρα σε όλες τις μνημονιακές κυβερνήσεις με συνδυασμούς ΝΔ, ΠΑΣΟΚ, ΛΑΟΣ, ΔΗΜΑΡ παλιότερα και ΣΥΡΙΖΑ – ΑΝΕΛ τώρα. Το Πριν στήριξε με όλες του τις δυνάμεις την ανατρεπτική Αριστερά, από τη Λαϊκή Αντιπολίτευση και το Μέτωπο Ριζοσπαστικής Αριστεράς μέχρι την ΑΝΤΑΡΣΥΑ.
Το Πριν αποτέλεσε ένα πρωτότυπο εγχείρημα. Θέλησε να είναι ανατρεπτικό και εικονοκλαστικό, χωρίς να καταφεύγει σε ευκολίες, κλισέ, επιδιώκοντας να είναι ποιοτικό και γι’ αυτό είχε αναγνωσιμότητα από ευρύτερο κοινό. Παρέμεινε στρατευμένο στην υπόθεση της κομμουνιστικής επαναθεμελίωσης, χωρίς να είναι κολλημένο. Είναι μια υπόθεση επαγγελματικών προδιαγραφών, αλλά βγαίνει στηριζόμενο όχι σε αμειβόμενο προσωπικό, αλλά στην εθελοντική συνεισφορά εργαζόμενων στα ΜΜΕ και αγωνιστών του κινήματος. Αποτέλεσε μια «σχολή» επαναστατικής δημοσιογραφίας, με ιδιαίτερη συμβολή των παλιότερων συντρόφων (πραγματικών «μαστόρων») και με ξεχωριστό το ρόλο του Γιώργου Δελαστίκ, που δεν έχει πει ακόμα την τελευταία της λέξη.
Όλα αυτά βέβαια με τεράστια ελλείμματα και μερικές φορές σοβαρά λάθη, καθώς το Πριν ήταν και ο εβδομαδιαίος καθρέφτης των ανεπαρκειών μας. Τα τελευταία χρόνια δεν έλειψε η κούραση και η ρουτίνα, η οξείδωση των ονείρων μας. Στη νέα φάση επιδιώκουμε να εμβαθύνουμε στα καινοτόμα και προωθητικά στοιχεία του Πριν, να υπερβούμε τις αδυναμίες μας, με διαρκές ελιξίριο νεότητας τις νέες τάσεις κομμουνιστικής χειραφέτησης.
Γιατί Πριν; Όχι από νοσταλγία για το παλιό, για το πριν. Αλλά με αισιοδοξία της θέλησης για τη νέα εποχή. Γιατί είμαστε ΠΡΙΝ από τους σεισμούς που μέλλονται να ‘ρθούν!
Ξαναδιαβάζοντας το 2015 μέσα από τα πρωτοσέλιδα του Πριν
Ο αναντικατάστατος ρόλος του Πριν έχει αναδειχθεί σε πολλές μάχες, αλλά φαίνεται πολύ περισσότερο στις κρίσιμες καμπές. Μια τέτοια περίοδος ήταν αναμφίβολα η πρώτη κυβερνητική θητεία της κυβέρνησης ΣΥΡΙΖΑ – ΑΝΕΛ, όταν δοκιμάστηκαν όλες οι οργανώσεις και τάσεις στην Αριστερά και δυστυχώς όχι με τα καλύτερα αποτελέσματα. Ας δούμε πως προσέγγιζε τις εξελίξεις το Πριν, μέσα από τα πρωτοσέλιδά του.
«Όχι συμφωνία – γέφυρα προς νέο μνημόνιο», βροντοφωνάζει ο πρωτοσέλιδος τίτλος του Πριν στις 14 Φλεβάρη 2015, αναδεικνύοντας «τη γραμμή της νεοεκλεγμένης κυβέρνησης ΣΥΡΙΖΑ-ΑΝΕΛ (25 Ιανουαρίου 2015) για μια συμφωνία-γέφυρα με την ευρωζώνη και την ΕΕ, που δεν καταργεί το μνημόνιο, αλλά προωθεί την αντικατάσταση του». Λίγες μετά ο Γ. Βαρουφάκης και η κυβέρνηση υπέγραψαν τη συμφωνία της 20ής Φλεβάρη.
Με τίτλο «Αντισταθείτε στη νέα συμφωνία υποταγής» κυκλοφορεί το Πριν στις 21 Φλεβάρη. «Απροκάλυπτη συμφωνία αποδοχής της μνημονιακής συνέχειας», τη χαρακτηρίζει. «Δεν πρόκειται για ‘’κέρδος χρόνου’’ αλλά για αλυσόδεμα και της κυβέρνησης ΣΥΡΙΖΑ-ΑΝΕΛ, που οδηγεί σε αποδοχή νέου Μνημονίου στα τέλη Ιουνίου. Οι ώρες είναι κρίσιμες», έγραφε το πρωτοσέλιδο. Πέσαμε «έξω», το 3ο μνημόνιο υπογράφηκε τον Δεκαπενταύγουστο…
Στις 28 Φλεβάρη το πρωτοσέλιδο καλεί σε «Κίνημα ανατροπής του νέου μνημονίου», με υπότιτλο «Κανένα μορατόριουμ με την ευρω-φτώχεια, την ανεργία και τη φτώχεια». Στις 15 Μάρτη το Πριν αναδεικνύει το θέμα του χρέους: «Οι δανειστές μας πνίγουν κι εμείς… πληρώνουμε». Στις 29 Μάη ξεκαθαρίζει: «Η νέα συμφωνία θα είναι αντιλαϊκή!»
Στις 7 Ιούνη ο τίτλος του Πριν φωνάζει: «Δεν διαλέγουμε μνημόνιο, ρήξη τώρα με ΕΕ – ΔΝΤ» και το πρωτοσέλιδο κείμενο ξεκινά: «Με τη Σκύλλα ή με τη Χάρυβδη; Αυτό το δίλημμα προσπαθεί να επιβάλει το κυβερνητικό επιτελείο στο λαό. Με το άγριο Mνημόνιο των ‘’οικονομικών δολοφόνων’’ ΕΕ – ΔΝΤ ή με το βαρύ αντιλαϊκό Mνημόνιο της κυβερνητικής πρότασης, που ενταφιάζει τα λαϊκά αιτήματα και ελπίδες; Η αποδοχή και μόνο αυτού του διλήμματος οδηγεί σίγουρα σε αντιλαϊκή συμφωνία».
Στις 27 Ιούνη, μετά την προκήρυξη του δημοψηφίσματος, το Πριν βγαίνει με τίτλο «Λαϊκό ‘’Όχι’’ σε ΕΕ και υποταγή». Το αναγκαίο σήμερα εργατικό, νεολαιίστικο και λαϊκό Όχι εκφράζει την αναγκαία ρήξη με ΕΕ – ΔΝΤ. Είναι ‘’όχι’’ στις κανιβαλικές προτάσεις των δανειστών και στην επιβολή νέας αντιλαϊκής λαίλαπας. ‘’Όχι’’ και στις αντιλαϊκές προτάσεις της κυβέρνησης, στη συνέχιση της μνημονιακής και καπιταλιστικής βαρβαρότητας. Αλλά είναι και συνολικό ‘’Όχι’’ στην ευρωζώνη και την ΕΕ».
